Ахілесава пята Крэмля

Wildberries — гэта не асобная гісторыя поспеху прыватнага бізнесу ва ўмовах вайны.

Вось невялікі аналітычны агляд па Wildberries. Гэта не «маркетплэйс». Гэта насос, які качае грошы ў ваенную машыну Крэмля.

Калі ўкраінцы бачаць навіны пра ўдары па складах Wildberries, у часткі людзей узнікае пытанне: навошта наносіць удары па звычайнай інтэрнэт-краме? Адказ просты і непрыемны для Масквы: Wildberries даўно перастаў быць проста гандлёвай платформай. Гэта адзін з найбуйнейшых фінансавых насосаў ваеннай эканомікі РФ і адначасова — канал паставак кампанентаў для арміі ў абыход санкцый.

Давайце разбяром, чаму гэта так, і чаму прыпыненне працы гэтай сістэмы — гэта рэальны ўдар па здольнасці Расіі весці вайну.

1. Як маркетплэйс качае грошы ў бюджэт

Wildberries генеруе паступленні для дзяржавы не адным падаткам, а цэлай «варонкай», праз якую праходзяць мільёны людзей і кампаній:

Падатак на прыбытак галаўной кампаніі («РВБ») — прамыя адлічэнні з мільярдаў чыстага прыбытку групы.

ПДВ — з абароту тавараў, лагістычных паслуг і камісій платформы.

Падаткі на заработную плату і сацыяльныя адлічэнні — з дзясяткаў тысяч работнікаў складаў, сартыровачных цэнтраў, кур’ерскіх службаў і пунктаў выдачы (іх, паводле звестак кампаніі, ужо больш за 45 тысяч па краіне).

Падаткі саміх прадаўцоў — а гэта самая маштабная частка. Больш за мільён чалавек у РФ афіцыйна прадаюць тавары праз Wildberries і Ozon (паводле ацэнак Data Insight — каля 1,26 млн актыўных прадаўцоў у суме на дзвюх платформах у 2025 годзе, пераважна ІП), і кожны з іх плаціць або спрошчаны падатак, або падатак на даходы фізічных асоб як самазаняты, плюс абавязковыя страхавыя ўзносы.

Гэта не «падатак з адной кампаніі» — гэта цэлая экасістэма падаткаабкладання, якая трымаецца на мільёнах дробных плацельшчыкаў, прывязаных да адной інфраструктуры.

2. Маштабы — і чаму яны ўражваюць

Паводле фінансавых дадзеных самой кампаніі, у 2025 годзе сукупны абарот (GMV) групы Wildberries & Russ дасягнуў 6,1 трыльёна рублёў — гэта на 49% больш, чым годам раней, і істотна перавышае намінальны ВУП многіх краін. Чысты прыбытак групы склаў 175 млрд рублёў, а інвестыцыі ў лагістычную і ІТ-інфраструктуру — больш за 310 млрд рублёў.

Для параўнання: разам з галоўным канкурэнтам Ozon (яго выручка вырасла на 63%, да амаль трыльёна рублёў) і «Яндэкс Маркетам» сукупны абарот чатырох найбуйнейшых маркетплэйсаў РФ у 2025 годзе перавысіў 11,2 трлн рублёў, і на іх прыпадае каля 80% усіх анлайн-заказаў у краіне.

Афіцыйнай адзінай лічбы «колькі менавіта падаткаў заплаціў Wildberries у кансалідаваным выглядзе» кампанія публічна не раскрывае — і гэта лагічна: львіная доля нагрузкі размеркаваная паміж мільёнам асобных ІП і самазанятых, кожны з якіх адзвяткоўваецца асобна. Але сама логіка маштабу відавочная: калі праз адну сістэму штогод праходзіць больш за 6 трлн рублёў абароту, а падаткі плацяць і платформа, і сотні тысяч прадаўцоў, і дзясяткі тысяч работнікаў лагістыкі — гэта сістэмаўтваральны элемент бюджэтных паступленняў, асабліва іх не нафтагазавай часткі, якая ва ўмовах санкцый і скарачэння нафтагазавых даходаў становіцца для Крэмля ўсё больш крытычнай.

3. Паралельны імпарт і санкцыйная «дзірка»

Пасля 2022 года Wildberries афіцыйна падключыўся да схемы «паралельнага імпарту» — легалізаванага Крэмлём увозу тавараў замежных брэндаў без дазволу праваўладальніка. Фармальна гаворка ішла пра шыны, касметыку, электроніку. Але мяжа паміж «грамадзянскім таварам» і «таварам падвойнага прызначэння» тут вельмі тонкая.

Паводле заяваў украінскага боку, лагістычныя цэнтры Wildberries выкарыстоўваліся для паставак расійскім войскам кампанентаў для беспілотнікаў і навігацыйнага абсталявання.

Аналітыкі і ваенныя эксперты наўпрост называюць маркетплэйс адным з ключавых элементаў схемы абыходу міжнародных санкцый: прадукцыя заходніх брэндаў трапляе ў РФ праз трэція краіны, а маркетплэйс толькі «упакоўвае» гэты працэс у зручны грамадзянскі інтэрфейс — з мільёнамі пасылак, якія складана адсачыць паштучна.

У гэтым і заключаецца сутнасць праблемы: Wildberries маскіруе абыход санкцый пад бытавую гандлёвую дзейнасць. Заказы на навушнікі, дзіцячыя цацкі і кампаненты для дронаў фізічна праходзяць праз тую ж інфраструктуру — тыя ж склады, тыя ж сартыровачныя лініі, тую ж лагістыку.

4. Wildberries супраць Ozon: хто важнейшы для Крэмля

Абодва гіганты — частка адной сістэмы, але з рознай вагой:

Wildberries кантралюе прыкладна 35% рынку анлайн-гандлю РФ, з’яўляецца абсалютным лідарам па колькасці пунктаў выдачы і плошчы складаў, і менавіта яго бізнес, паводле ацэнак аналітыкаў, вырас у разы з пачатку поўнамаштабнага ўварвання дзякуючы сыходу заходніх брэндаў і прытоку «ваенных грошай» у рэгіёны.

Ozon займае каля 28% рынку, расце хутчэй у адносных лічбах (+63% выручкі за 2025 год), але пакуль саступае Wildberries па абсалютным аб’ёме абароту.

Разам гэтыя дзве кампаніі — не проста канкурэнты, а дуаполія, якая кантралюе больш за 60% усяго анлайн-гандлю ў РФ, а разам з «Яндэкс Маркетам» — і ўсе 80%. Гэта азначае, што ўдар па адным з гэтых гульцоў наносіць удар па сістэме, якая дэ-факта замяніла частку зруйнаванага санкцыямі рознічнага рынку.

5. Эфект даміно: што адбудзецца, калі сістэма спыніцца

Спыненне або істотнае абмежаванне працы Wildberries — гэта не проста «нязручнасць для пакупнікоў». Гэта запускае ланцуговую рэакцыю:

Спад падатковых паступленняў. Мільёны індывідуальных прадпрымальнікаў і самазанятых, прывязаных да адной платформы, імгненна страчваюць даход — і перастаюць плаціць падаткі. Гэта ўдар не па адной кампаніі, а па дэцэнтралізаванай сетцы падаткаплацельшчыкаў па ўсёй краіне.

Дэфіцыт тавараў. Праз маркетплэйс да спажыўцоў РФ паступае значная частка заменнікаў заходняга імпарту — ад бытавой тэхнікі да адзення. Без гэтага канала таварны голад, які і без таго ствараюць санкцыі, стане яшчэ больш адчувальным.

Сацыяльнае незадаволенне дробнага бізнесу. Сотні тысяч людзей, якія гадамі будавалі свой даход на продажах на Wildberries — часта ў рэгіёнах з абмежаванымі альтэрнатывамі працаўладкавання — раптам застаюцца без сродкаў да існавання. Гэта менавіта тая аўдыторыя, якую Крэмль імкнецца ўтрымаць лаяльнай за кошт адноснага эканамічнага камфорту.

Разрыў у лагістыцы падвойнага прызначэння. Разам з грамадзянскімі таварамі знікае і адзін з каналаў паставак кампанентаў, што выкарыстоўваюцца ваеннай прамысловасцю РФ.

Іншымі словамі: Wildberries — гэта не проста «зручнасць для расіян». Гэта амартызатар, які змякчае для звычайных расіян наступствы санкцый і вайны, адначасова фінансуючы гэтую самую вайну. Прыбраць гэты амартызатар — значыць, што сацыяльна-эканамічны ціск санкцый нарэшце пачне адчувацца наўпрост, без буфера ў выглядзе танных тавараў і мільёна працоўных месцаў «прадаўца на маркетплэйсе».

Выснова

Wildberries — гэта не асобная гісторыя поспеху прыватнага бізнесу ва ўмовах вайны. Гэта сістэмны элемент выжывання ваеннай эканомікі РФ: канал падатковых паступленняў ад мільёнаў грамадзян, інструмент абыходу санкцый і сацыяльны амартызатар, які падтрымлівае лаяльнасць насельніцтва да рэжыму. Таму ўдары па лагістычнай інфраструктуры гэтага маркетплэйса — гэта не «ўдар па грамадзянскай мэце», а дэмантаж адной з апор, на якіх трымаецца здольнасць Расіі фінансаваць і забяспечваць вайну.

Канстанцін Тарасаў, «Фэйсбук»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]