«Лукашэнка неспроста забегаўся»

Як Кітай выціскае беларускія тавары з Расіі.

У распараджэнне BELPOL трапіла пастанова калегіі Мінпрама №10/1. Гэты дакумент прызначаўся толькі для ўнутранага карыстання. У трэцім пункце пастановы праца амаль двух дзясяткаў холдынгаў прызнана нездавальняючай па выніках 2025 года. У «чорным спісе» — флагманы кшталту «БЕЛАВТОМАЗ», «БЕЛАЗ-ХОЛДИНГ», «МТЗ-ХОЛДИНГ», «Гомсельмаш» і «Амкодор».

Дакумент фіксуе не толькі папяровыя справаздачы, але і рэальныя правалы. Напрыклад, праблемы з надзейнасцю трамваяў Т811 і тралейбусаў 32100D ужо выйшлі за межы краіны — прэтэнзіі паступаюць з Краснадара.

Яшчэ больш трывожная, як адзначаецца, сітуацыя на МТЗ. Спробы «імпартазамясціць» заходнія тэхналогіі кітайскімі вузламі прывялі да масавага зносу рухавікоў Weichai WP10.

«Салідарнасць» папрасіла пракаментаваць гэты дакумент кіраўніка праекта «Кошт Урада» Уладзіміра Кавалкіна. А таксама растлумачыць, што цяпер адбываецца ў сферы прамысловасці.

— Гэтая інфармацыя — перадусім сабраная ўцечка, якая пацвярджае агульную тэндэнцыю, бачную па макраэканамічных даных. Беларуская апрацоўчая прамысловасць сапраўды пачала дрэнна сябе адчуваць яшчэ ў 2025 годзе, і гэтая тэндэнцыя працягваецца, — адзначае ў экспрэс-каментары Кавалкін.

Тут важна вылучыць дзве складнікі прамысловасці. Частка працуе на ваенна-прамысловы комплекс, частка — на грамадзянскі. Шмат якія прадпрыемствы працуюць і на тое, і на тое.

Тыя, хто працуе на ВПК, пакуль яшчэ адчуваюць сябе больш-менш добра, таму што ёсць попыт з Расіі. Дрэнна сябе адчувае грамадзянская складовая. Тут комплекс прычын. Адна з галоўных — гэта Кітай. Беларусь знаходзіцца пад санкцыямі і не можа набываць ва ўсім свеце кампаненты для ўласнай прамысловасці. Напрыклад, для аўтобусаў МАЗ, і ў выніку яны гараць. А гараць таму, што заходнія кампаненты былі заменены на кітайскія.

Кітайскія — гэта не значыць адразу дрэнныя, але яны адстаюць ад еўрапейскіх або амерыканскіх. Найбольшая праблема ў тым, што калі ствараецца пэўная адзінка прадукцыі, напрыклад аўтобус, яна разлічваецца пад пэўныя нагрузкі.

Калі няма магчымасці набыць кампанент, які быў у тэхнічных разліках для аўтобуса, тралейбуса, грузавіка, самасвала і іншага, і замяняеш яго на кітайскі аналаг, ён часта аказваецца альбо горшай якасці, альбо проста не разлічаны на гэтыя нагрузкі, з-за чаго ўсё ламаецца. Гэта што да якасці прэславутай беларускай прадукцыі — тое, што мы назіралі ў выглядзе палаючых беларускіх аўтобусаў па ўсёй Расіі.

Другі важны момант, працягвае суразмоўца, у тым, што беларускай прамысловасці даводзіцца канкурыраваць з Кітаем на расійскім рынку.

— Кітайская тэхніка першапачаткова стваралася пад свае кампаненты і з'яўляецца больш надзейнай, чым беларуская. Да таго ж з Кітаем вельмі цяжка канкурыраваць па цане, бо гэта велізарная краіна, у якой вялікі імпарт і экспарт — яны могуць дыктаваць умовы на закуп сыравіны, матэрыялаў і г.д., а Беларусь — не. Адпаведна, цана на кітайскія прамысловыя тавары ў Расіі будзе ніжэйшая.

Менавіта таму прадукцыя беларускай апрацоўчай прамысловасці стала неканкурэнтаздольнай на расійскім рынку. Адсюль і вынік — беларускай прамысловасці ўсё горш і горш.

— У гэтай пастанове патрабуюць прыцягваць намеснікаў дырэктараў і начальнікаў цэхаў да дысцыплінарнай адказнасці за любыя зрывы планаў, устанавіць персанальную адказнасць за кожны пункт «Камплекснага плана», а таксама актыўней ужываць дэкрэт, які дазваляе звальняць персанал у спрашчаным парадку.

Як вы думаеце, ці могуць такія меры выправіць сітуацыю ў прамысловасці?

— Рэакцыя адміністратыўна-каманднай сістэмы не спрацуе з шэрагу прычын. Па-першае, дэмаграфічны крызіс — звольніўшы аднаго чалавека, будзе складана знайсці іншага. Праблема з кадрамі вельмі сур'ёзная — Лукашэнка не проста так носіцца па свеце і прапануе то пакістанцам, то ўзбекам у нас працаваць. Калі пачаць усіх звальняць або даваць нейкія спагнанні — людзі будуць з'язджаць альбо змяняць працу.

Па-другое, як я ўжо казаў, чаму гэта ўсё адбываецца — кампаненты і сыравіна не з'яўляюцца моцным бокам беларускай прамысловасці, як і тэхналогіі. Па сыравіне, па цэнах і па тэхналогіях мы канкурыраваць не можам — і Захад лепшы, і Кітай ужо абагнаў Беларусь.

Што застаецца? Канкурыраваць па заробках і плаціць менш, чым плацяць, напрыклад, кітайцам. Тады можна будзе вырабляць танны нізкаякасны тавар, які зойме сваю нішу. Але і гэта невыканальна, бо Беларусь знаходзіцца побач з ЕС. Ды нават Расію можна разглядаць як рынак працоўнай сілы.

То бок, калі ўводзіць дысцыплінарныя спагнанні плюс паніжаць работнікам заробкі, каб прадукцыя была па цане канкурэнтаздольнай з Кітаем, яны проста разбягуцца з фабрык. Таму задача, якая ставіцца ў рамках дзеючай эканамічнай палітыкі, невыканальная.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]