Навукоўцы: 100-гадовае меркаванне аб прыродзе Сусвету — памылковае
4- 28.04.2026, 10:35
- 3,008
Фізікі гатовыя яго абвергнуць.
Перадумовы, якія фізікі рабілі адносна Сусвету на працягу больш як 100 гадоў, могуць неўзабаве быць абвергнутыя. З’яўляюцца сведчанні таго, што Сусвет з’яўляецца неаднародным. Гэта адкрыццё можа дапамагчы развязаць некаторыя з самых вялікіх касмалагічных загадак, піша «Фокус».
Пры мадэляванні Сусвету касмолагі не могуць апісаць кожную асобную галактыку, таму яны робяць спрашчэнні. Як правіла, яны мяркуюць, што Сусвет на самых вялікіх маштабах з’яўляецца аднародным і ізатропным, гэта значыць прыблізна аднолькавым ва ўсіх напрамках, куды б мы ні паглядзелі.
Гэтае ўяўленне вядома як мадэль FLRW, або мадэль Сусвету Фрыдмана — Леметра — Робертсана — Уокера. Назва мадэлі складаецца з першых літар англамоўных прозвішчаў фізікаў, якія ўпершыню прапанавалі гэтае ўяўленне пра прыроду Сусвету ў 1922 годзе: Аляксандра Фрыдмана, Жоржа Леметра, Говарда Робертсана і Артура Джэфры Уокера.
Практычна ўсе назіранні за касмасам для інтэрпрэтацыі атрыманых вынікаў выкарыстоўваюць мадэль FLRW. Але цяпер з’явіліся сведчанні таго, што перадумовы, якія ляжаць у яе аснове, няверныя, пра што сведчаць тры новыя даследаванні.
У першым даследаванні фізікі з Універсітэта Каралевы Марыі (Вялікабрытанія) і Капенгагенскага ўніверсітэта (Данія) прапанавалі новы спосаб вызначыць, ці можа мадэль FLRW дакладна апісваць наш Сусвет.
Тэст выкарыстоўвае камбінацыі розных формул для касмічных адлегласцяў, пабудаваныя на падставе назіранняў за звышновымі і калананнямі шчыльнасці рэчыва. Камбінацыі дбайна падабраныя такім чынам, каб быць роўнымі нулю, калі мадэль FLRW з’яўляецца правільнай. Таму любы ненулявы вынік будзе ўказваць на неабходнасць стварэння новай мадэлі Сусвету.
Аўтары двух іншых даследаванняў з Універсітэта Паўднёвай Даніі праверылі гэты тэст на існых касмалагічных даных.
Спачатку фізікам давялося высветліць, як атрымаць адпаведныя вымярэнні адлегласцяў з даных, не выкарыстоўваючы перадумовы мадэлі FLRW, як гэта рабілася раней пры праверцы гэтай мадэлі.
Затым вучоныя выкарысталі метад сімвалічнай рэгрэсіі на аснове штучнага інтэлекту, каб знайсці формулы, што адпавядаюць гэтым вымярэнням адлегласцяў, якія яны маглі выкарыстоўваць для праверкі мадэлі FLRW. Вынік праверкі аказаўся яўна ненулявым, што ўказвае на памылковасць мадэлі FLRW.
Фізікі кажуць, што былі здзіўлены вынікам, таму што ён супярэчыць многім папярэднім праверкам.
Гэта значыць, што Сусвет насамрэч можа быць неаднародным і анізатропным, а замест мадэлі FLRW трэба стварыць новую мадэль для апісання Сусвету ў велізарных маштабах. Хоць новыя вынікі шматабяцаючыя, для пацвярджэння свайго адкрыцця навукоўцам неабходна дачакацца атрымання большай колькасці астранамічных даных у бліжэйшыя гады.
Калі высновы фізікаў слушныя, яны будуць мець велізарныя наступствы для касмалогіі. Доўгі час навукоўцаў непакояць разыходжанні ў хуткасці пашырэння Сусвету, неадпаведнасць паміж яго ранняй гісторыяй і сучаснымі паводзінамі, а цяпер яшчэ іх здзіўляе і той факт, што цёмная энергія, якая паскарае пашырэнне Сусвету, як аказалася, можа змяняцца з часам. Гэтыя фундаментальныя загадкі касмалогіі можна патлумачыць тым, што Сусвет не з’яўляецца аднародным, лічаць фізікі.