Лукашэнка падмануў беларусаў наконт бензіну

Дзе Мазырскі завод, а дзе Армузскі праліў?

З 28 сакавіка паліва — бензін і дызель — у Беларусі падаражэлі на чатыры капейкі. З 4 красавіка цана вырасце яшчэ на тры. Здавалася б, усё лагічна. Сусветныя цэны на нафту растуць, адпаведна ў беларускага бензіну няма іншага выйсця, як пайсці тым жа шляхам. Але насамрэч сусветныя цэны на нафту тут амаль ні пры чым.

Чаму даражэе паліва

«З улікам глабальнага росту каціровак на нафту і нафтапрадукты на сусветным рынку і, як вынік, росту цэн на нафту для беларускіх НПЗ, а таксама павелічэння лагістычных выдаткаў канцэрн «Белнафтахім» праводзіць паэтапную карэкціроўку рознічных цэн на аўтамабільнае паліва», — заявіў «Белнафтахім», абвяшчаючы пра падаражанне.

Тлумачэнне здаецца лагічным. Але варта толькі прыгледзецца да сітуацыі з ростам цэн, і разумееш, што ўсё не так проста. Вось літаральна нядаўна, два тыдні таму, Аляксандр Лукашэнка распавядаў, што ён заключыў выгаднае пагадненне з Пуціным і таму для Беларусі цана на нафту ў бліжэйшы час змяняцца не будзе.

«Мы даўно заключылі з расіянамі дамову па даволі нізкіх цэнах. Яны не павысяцца. Значыць, харчы і іншае ў нас будуць таннейшыя, попыт расце — мы можам прадаць», — казаў Лукашэнка сваім журналістам 13 сакавіка.

То бок глабальна цэны, вядома, выраслі. Але для Беларусі, атрымліваецца, — не. Бо заключаная дамова па даволі нізкіх цэнах, якія расці не будуць. Узнікае пытанне: чаму даражэе беларускі бензін.

А яшчэ, вядома, хочацца спытаць пра гэты пасаж пра павелічэнне лагістычных выдаткаў. Ну так, Армузскі праліў перакрыты. Але ў Беларусь нафту праз Армузскі праліў не возяць. Дзе Мазырскі завод, а дзе Армузскі праліў?

Наўрад ці спецыялісты «Белнафтахіма» настолькі дрэнна ведаюць геаграфію. Таму, калі «Белнафтахім» заяўляе пра павелічэнне лагістычных выдаткаў, ён мае на ўвазе не цяжкасці з дастаўкай нафты. Ён мае на ўвазе зусім іншае.

Мы распавядалі пра тое, што Аб’яднаныя Арабскія Эміраты з’яўляюцца такім хабам, праз які Беларусь прадае сваё паліва ў сяброўскія краіны Азіі і Афрыкі. А з бамбардзіроўкамі Ірана, з перакрыццём праліву, трэба шукаць новы хаб. То бок лагістычныя выдаткі для «Белнафтахіма» сапраўды выраслі. Толькі не на закупку нафты, а на экспарт «Белнафтахімам» бензіну і дызеля, якія вырабляюцца з гэтай нафты на беларускіх НПЗ.

Таму, калі «Белнафтахім» цяпер падымае цэны на паліва на сваіх запраўках, ён робіць гэта не дзеля таго, каб кампенсаваць рост цэн на нафту на сусветных рынках. Ён робіць гэта, каб за кошт унутранага рынку, за кошт беларусаў, кампенсаваць страты свайго прыбытку ад паставак паліва на знешнія рынкі.

І насамрэч у гэтым няма нічога новага. «Белнафтахім» пастаянна так робіць — павышае цэны для беларускіх пакупнікоў, калі пачынае губляць экспартныя даходы.

Гэта ўжо было

Успомніце 2021 год, калі цэны на паліва ў Беларусі павышалі трыццаць разоў. А тады ніякага росту сусветных цэн на нафту не было. Наадварот, гэтыя цэны былі на шматгадовых мінімумах.

А насамрэч у 2021 годзе цана расійскай нафты амаль зраўнялася з цаной нафты маркі Brent. А беларускія НПЗ атрымліваюць звышдаходы за кошт гэтай маржы. Яны купляюць больш танную расійскую нафту, а паліва, зробленае з гэтай нафты, прадаюць ужо па сусветных цэнах. Маржа знікла, і экспарт беларускіх нафтапрадуктаў стаў не такім прыбытковым, як раней.

А цяпер, акрамя таго, што з экспартам узніклі лагістычныя праблемы, яшчэ і паўтараецца гэтая сітуацыя 2021 года. Толькі ўсё горш, чым было ў 2021 годзе. Бо тады зніжка была мінімальнай, але ўсё ж Brent каштаваў даражэй, чым расійская нафта. Але вайна ў Іране перавярнула ўсё з ног на галаву.

Сусветныя цэны на нафту раслі, але цэны на расійскую нафту раслі яшчэ хутчэй. На мінулым тыдні розніца ў цэнах на азіяцкіх рынках складала 5 долараў — ужо на карысць расійскай нафты. У аўторак маржа вырасла да 8 долараў. У чацвер на некаторых пляцоўках Urals гандлявалі па 123 долары за барэль. Пры гэтым Brent каштаваў крыху больш за сто.

Цяпер цэны расійскай нафты вышэйшыя за сусветныя. То бок там, дзе ў беларускіх заводаў былі прыбыткі, цяпер могуць раптам утварыцца страты. А гэта ж дзяржаўнае пытанне. А беларуская дзяржава не любіць губляць свае даходы. Калі беларуская дзяржава пачынае губляць даходы, яна кампенсуе свае страты за кошт беларусаў. Бо ў беларусаў усё адно няма ніякай фантазіі. Усе яны выдаткуюць гэтыя грошы на ўсялякія дурноты.

А ў дзяржавы фантазія ёсць. Дзяржава можа патраціць грошы на нешта патрэбнае. Напрыклад, на прафілакторый для цялят або яшчэ адзін пелетны завод.

Аляксей Мазартов, «Беларусы і рынак»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]