Сістэма застаецца нязменнай

Алігархі багатеюць, і Пуцін рыхтуецца да стрыжкі авечак.

На сустрэчы з прадстаўнікамі Расійскага саюза прамыслоўцаў і прадпрымальнікаў (РСПП), свайго роду «прафсаюз алігархаў», Уладзімір Пуцін, па прапанове Ігара Сечына, нібыта папрасіў найбуйнейшы расійскі бізнес «скінуцца» на працяг вайны. Таксама ён даў зразумець, што не варта чакаць яе хуткага завяршэння.

Прэс-сакратар прэзідэнта Дзмітрый Пяскоў, праўда, абверг як прапанову Сечына, так і просьбу Пуціна. Аднак нават ён прызнаў, што многія бізнесмены «лічаць сваім абавязкам» перадаць дзяржаве буйныя сумы, і прэзідэнт ухваляе такую ініцыятыву. У гэтым няма нічога дзіўнага — дзіўна было б чакаць, што Пуцін адмовіцца ад грошай.

Пухнуць ад грошай

Калі авечкі абрастаюць шэрсцю, але яшчэ не паспелі спутыць яе ў калтуны, іх стрыгуюць. Тое ж правіла, па сутнасці, дзейнічае і ў Расіі ў дачыненні да бізнесу. Калі ён зарабляе, але яшчэ не паспеў схаваць капіталы па афшорах, да яго прыходзяць улады з прапановай «падзяліцца».

Гэта не новая практыка — Міхаіл Хадаркоўскі можа наглядна распавесці, як выглядае шлях ад найбольш багатага чалавека краіны да турмы ў Краснакаменску.

Паводле рэйтынгу Bloomberg Billionaires Index, за мінулы год сукупны стан 20 самых багатых расійскіх бізнесменаў вырас на 32,8 млрд долараў. І хоць у першай тройцы апынуўся ўладальнік Telegram Павел Дураў, які не жыве ў Расіі і не лічыць сябе расійскім бізнесменам, у цэлым спіс амаль цалкам супадае з тымі, хто сустракаўся з Пуціным у РСПП.

У прыватнасці, у рэйтынгу фігуруе сенатар ад Дагестана Сулейман Керымаў — пераможца ў супрацьстаянні з Рамзанам Кадыравым за кантроль над маркетплэйсам Wildberries. Паводле ацэнак Bloomberg за 2025 год, яго стан вырас на 3,35 млрд долараў і дасягнуў 10,4 млрд. Не дзіўна, што менавіта яго называюць адным з першых, хто выклікаўся дапамагчы расійскай арміі. Магчыма, менавіта яго меў на ўвазе Пяскоў.

Акрамя таго, прэс-сакратар нагадаў, што многім прысутным у 1990-я дзяржава дапамагла са стартам — фактычна перадала за бясцэнак савецкую маёмасць, у тым ліку праз «закладныя аўкцыёны». Гэта прагучала як намёк: у выпадку нясаступлівасці магчымая і нацыяналізацыя.

Кэшбэк за лаяльнасць

Варта прызнаць, што доўгі час Крэмль амаль не чапаў буйны бізнес, нягледзячы на нарастаючыя эканамічныя праблемы з-за вайны супраць Украіны. Улады былі ўдзячныя прадпрымальнікам за тое, што тыя не пакінулі краіну, не адмовіліся ад грамадзянства і ў большасці сваёй не асудзілі агрэсію.

У выніку капіталы, што вярнуліся ў Расію ў 2022 годзе, не толькі не канфіскаваліся, але і лічыліся абароненымі. Пры гэтым бізнес усё ж панёс адчувальныя страты з-за санкцый, і ўлады часткова кампенсавалі іх, дазволіўшы зарабляць на ваенных замовах.

Пазней пачаліся канфіскацыі і нацыяналізацыі, аднак «прафсаюз алігархаў» гэта закранула ў меншай ступені. Часам буйным гульцам нават дазвалялі паглынаць слабейшых канкурэнтаў. Пры гэтым дзяржава перыядычна ўводзіла дадатковыя зборы, фактычна ператвараючы іх у ўскосныя падаткі на вайну.

Аднак рэсурсы насельніцтва — той самай «новай нафты», якая актыўна выкарыстоўвалася апошнія гады, — блізкія да вычарпання. Новыя падатковыя змены ўжо б'юць па сярэднім і малым бізнесе. Прыбыткаў ад сапраўднай нафты таксама недастаткова, нягледзячы на рост цэн на фоне канфлікту ЗША і Ізраіля з Іранам.

У гэтых умовах улады — фактычна асабіста Уладзімір Пуцін — звярнуліся да буйнага бізнесу з патрабаваннем «разкашэліцца», прама або ўскосна, праз заявы і сігналы з боку ўплывовых фігур.

Інвестыцыі без гарантый

Што бізнес атрымлівае ўзамен такіх «добраахвотна-прымусовых» узносаў? Па сутнасці, нічога. Пуцін дае зразумець, што мае намер працягваць вайну — гэта не абмен інвестыцый на мір.

Нават яго заявы пра межы Данецкай вобласці не ўспрымаюцца як канчатковая мэта: многія лічаць, што пры магчымасці наступ працягнецца.

Ці будуць новыя «зборы» — таксама адкрытае пытанне. Нават на фоне скарачэння бюджэтных выдаткаў ніякіх гарантый бізнесу не даюць.

Сістэма, што складвалася дзесяцігоддзямі, застаецца нязменнай: чым больш у «авечак» шэрсці, тым часцей іх стрыгуюць. А іх меркаванне пра тое, як кіраваць «авечнікам», нікога не цікавіць.

Іван Прэабражэнскі, «Нямецкая хваля»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]