Лукашэнку выстаўлі ўнушальны «рахунак»

У дыктатара правал за правалам.

Выданне «Салідарнасць» спытала ў беларусаў унутры Беларусі, на якія змены ў краіне апошнім часам яны звярнулі ўвагу і якія навінкі паўплывалі на іх жыццё. У выніку атрымалася маштабная крытыка правалаў Лукашэнкі па самых важных для людзей напрамках. Імёны ўсіх суразмоўцаў змененыя ў мэтах бяспекі.

Ларыса (57 гадоў):

— З апошняга — з'явіўся ліміт мабільнага інтэрнэту. Вось ужо на дачы, калі паглядзіш адзін фільм, на другі не хапае. Раней муж мог спампоўваць гадзіны музыкі. Цяпер, калі ён спампуе, мы ўсе застанёмся без інтэрнэту. А мне часам яшчэ і папрацаваць трэба.

Таму цяпер выбіраем — альбо музыка, альбо фільмы, альбо працаваць. Давялося змяніць тарыф на больш дарагі, але і ён усё адно абмежаваны.

Гэтай зімой нейк асабліва часта чула пра аварыі: і ў Малінаўцы, і ў Сухараве з-за розных прарываў сядзелі без вады, без святла або без усяго адразу.

У нас была зусім невялікая аварыя, ліквідавалі за пару гадзін. Але цяпер у мяне дома на ўсялякі выпадак ёсць пустая тара для вады.

З таго, на што звярнула ўвагу, у пад'ездах увогуле перасталі прыбіраць. Раней хоць раз на год бачыла, што прыходзіў хто-небудзь з анучамі. Даўно такога не бачу.

Восенню быў перыяд, калі ўсюды трапляліся на вочы пакістанцы, індыйцы і іншыя замежнікі; як правіла, яны стаялі групкамі ў цэнтры з нейкімі сумкамі, рэчамі.

У паліклініках і бальніцах таксама стала шмат замежных урачоў — з Афрыкі, Блізкага Усходу, Азіі. На іхнім фоне здаецца, што медыкаў-славян меншасць. А, можа, і не здаецца.

І кітайцаў таксама шмат бачу, напрыклад, у супермаркетах. Большасць — у офісных касцюмах. Што яны ў нас робяць, не ведаю.

Вольга (46 гадоў):

— За апошнія некалькі гадоў наогул забыта, што існуе дзяржаўная бясплатная медыцына. Нават з прастудай наша сям'я ідзе ў прыватную клініку.

Яксьці пару гадоў таму паспрабавала схадзіць да свайго ўчастковага ўрача, мне адкрытым тэкстам сказалі: вы ж працуеце, значыць можаце аплаціць гастраскапію, а чарга перапоўненая пенсіянерамі.

Таксама яксьці даведалася, што ў раённых паліклініках павінны быць мамографы і нібыта жанчыны пасля 40 у прыярытэце на абследаванне. Паспрабавала патэлефанаваць, запісацца — сказалі, што мамограф ёсць, але ўжо даўно паламаны. Чаму не рамантуюць, не ведаю.

І аналізы складаней за агульны таксама асабліва не зробяць у звычайнай паліклініцы. Так і перасталі мы туды звяртацца.

Увогуле цяперашні час цяжка параўноўваць з тым, што было нават у 2019 годзе. Тады мы жылі ў іншай краіне і будавалі планы, звязаныя з гэтай краінай. Цяпер ужо ніхто такіх планаў не будуе.

Мы звязвалі сваю будучыню, нейкія надзеі з Беларуссю. Цяпер у мяне і ў знаёмых з майго асяроддзя толькі адна мэта — вывезці адсюль дзяцей як мага хутчэй.

Ніякай будучыні з гэтай краінай мой кола знаёмых ужо не звязвае. Як бацькі, адназначна прыйшлі да высновы, што гэта не краіна для жыцця нашых дзяцей.

Я прадпрымальніца. У 2020 годзе ў ІП быў адзіны падатак 5%. Потым амаль усе віды дзейнасці, у тым ліку і маю, перавялі на падаходны падатак 20%.

А з мінулага года пачалі па-іншаму лічыць адлічэнні ў ФСЗН. У выніку я стала плаціць туды ў тры разы больш. Гэта адчувальна. То-бок, нібыта ў мяне даход павялічыўся за гэтыя гады, але ўлада ўвесь час шукае, як яго ўрэзаць.

Тое, што такія меры не спрыяюць развіццю прыватнага бізнесу, — гэта мякка сказана. На маю думку, прадпрымальнікі ў Беларусі існуюць выключна з нейкай упартасці.

Ірына Пятроўна (71 год):

— Напэўна, усім вядома, як жывуць пенсіянеры. Нам быццам бы дадаюць нейкія працэнты да пенсіі, але, калі шчыра, я нават не вылічваю. Бо апераджэнне росту цэн такое, што як апусцілася да гэтага парога беднасці, так на ім і стаю ўжо колькі гадоў.

Цяпер купляю прадукты самага таннага сегмента. На гародніну і садавіну нават не гляджу, ведаю, што не па кішэні. Яблыкі каштуюць 5 рублёў!

Праўда, сёння была пенсія, і я не ўстаяла — купіла сабе адзін авакада за 2,40 і два бананы. Напрыклад, калі купляю пяльмені, лічу, на колькі дзён магу расцягнуць адну пачку.

Што да медыцынскай дапамогі, дык калі б дзеці не аплачвалі мне візіты да ўрачоў у прыватных клініках, я б сабе нічога не дазволіла. Там у гастраэнтэролага прыём каштуе 60 рублёў, а ў неўролага наогул 120.

Але цяпер мяне турбуе нават не матэрыяльнае становішча, а тое, як змяніўся мой эмацыйны стан. У тым сэнсе, што ў мяне знікла надзея на тое, што вакол нешта ў бліжэйшы час зменіцца.

Усё спынілася ў адной кропцы і нікуды не рухаецца. Мяне гэта цяжка ўсведамляць. Я прывыкла жыць з пачуццём палёту, я вельмі энергічны, цікаўны чалавек, заўсёды верыла ў будучыню.

Цяпер дзеці з унукамі вымушана з'ехалі, а я жыву з пачуццём скуванасці і страху, які мяне цалкам апанаваў.

У мяне вельмі скарацілася зносіны, бо няма даверу да людзей, усе ўсяго баяцца. Мацуецца розніца паміж тымі, хто з'ехаў, і тымі, хто застаўся. Мы тут жывём нібыта з адваротным адлікам часу, са знакам мінус, ідзём у мінулае.

Але я гляджу на тых, хто з'ехаў, родных, знаёмых, — яны жывуць са знакам плюс, нягледзячы на тое, што ім цяжка. Але ў іх ёсць рух наперад.

Раней любіла гуляць у парку Янкі Купалы, у Аляксандраўскім скверыку. Даўно там не была, і вось пазаўчора пайшла — пустыя лаўкі. Калісьці ўсё было запоўнена. Цяпер не бачу жыцця на вуліцах горада, і для мяне гэта так дзіўна. Напэўна, моладзь сядзіць у кавярнях-рэстаранах, не ведаю. Але дзе астатнія?

Раней была тэатралкай, цяпер нікуды не хаджу, бо ў мяне няма ні грошай, ні адпаведнага абутку для тэатра. Увогуле няма грошай абнаўляць гардэроб.

Праезд даражэе, а мне хацелася б мець нейкі праязны білет, калі не бясплатны, дык хоць бы ільготны.

Анастасія (43 гады):

— Вельмі адчулі аплату за камунальныя паслугі, бо кватэра аформлена на сваяка-«дармаеда». А зімой адчулі і працу саміх камунальнікаў, бо ў нашым раёне снег амаль не прыбіраўся. Толькі паркоўку прыязджаў трактар расчышчаць. Астатняе чыстылі самі.

Двораніка ў нашым доме даўно няма, ён знік дзесьці год таму. Ні пад'езд, ні прылеглая тэрыторыя не прыбіраюцца.

У самым доме за апошнія пяць гадоў прыкладна напалову памяняліся суседзі. Наколькі мы дружылі з усімі старымі, настолькі нават не знаёмімся з новымі.

З сабакай ужо нікуды не выйдзеш проста так — толькі ў намордніку і на кароткім павадку. Калі яна з'явілася, мы ездзілі з ёй у транспарце, і ніхто нас не чапаў. Цяпер прынялі новыя правілы перавозкі сабак у транспарце.

Нядаўна бачыла сцэну ў аўтобусе: людзі зайшлі з ёркам у пераносцы, і кіроўца не хацеў ехаць, бо, бачыце, нельга, каб у транспарце сабака была без намордніка. Пасажыры былі ў шоку, пыталіся ў яго, дзе прадаюцца наморднікі на ёркаў.

Цяпер трэба будзе яшчэ і абавязкова рэгістраваць сабак. Але ў большасці яны і так былі зарэгістраваныя. Няўжо яны спадзяюцца сабраць шмат грошай з тых, што засталіся?

Праўда, калі грошай няма зусім, напэўна, любая сума згодзіцца. Вось спачатку за кватэры з усіх пачалі «драць», цяпер па сабаках пройдуцца. Цікава, ці будуць улічваць вясковых псоў.

Але галоўнае — на што мы здаём гэтыя грошы? У нашым раёне ніколі не было і няма ніякіх пляцовак для сабак. Многія месцы абмежавалі ўваход з сабакамі. Замест таго, каб развіваць такую інфраструктуру.

Дзяцей мы адправілі вучыцца ў іншыя краіны. Раней яны выбіралі паміж нашымі ВНУ. Але якасць адукацыі вельмі ўпала. Добрыя выкладчыкі працягваюць сыходзіць са школ.

Плюс моцна павялічылі прыём мэтавікоў, урэзалі платнікаў і бюджэтнікаў. А ў мэтавікоў патрабаванні іншыя, ім неабавязкова мець высокі бал. Увогуле, нашы дзеці не знайшлі, дзе тут можна вучыцца.

Цэны растуць пастаянна, мы з мужам падлічылі, што за апошнія два гады наша звыклая харчовая карзіна падаражэла на 30%. Цяпер заплаціш у краме 50 рублёў, а ў сумцы амаль нічога.

На шчасце, магу сабе дазволіць спорт — гэта вельмі адцягвае.

На канцэрце апошні раз была ў 2020 годзе. З таго часу мне не падабаюцца тыя артысты, якія да нас прыязджаюць.

Але часам ходзім з сяброўкамі ў тэатр. Квіткі ўсюды сталі раскупляць ледзь не за два месяцы. Вакол ТЮЗа наогул не разумею ажыятажу. Знаёмыя хадзілі, бо там засталіся спектаклі на беларускай мове. Мы ўзялі квіткі ў РТБД, таксама на беларускую пастаноўку.

Кацярына (51 год):

— Гэтым узімку падчас маразоў у тры разы больш плаціла за ацяпленне. Мы жывём у сваім доме, у нас газавы кацёл.

Увогуле маё асабістае матэрыяльнае становішча за апошнія гады пагоршылася. Нават у драбязах: напрыклад, перастала рабіць манікюр. Да 2020 года магла сабе дазволіць раз на месяц аддаваць за яго 50 рублёў, цяпер, напэўна, каштуе болей, але для мяне і 50 ужо дорага.

Я і раней нячаста кудысьці ездзіла, але цяпер ад самай думкі, што такой магчымасці ў прынцыпе няма, — зусім іншае адчуванне жыцця.

Жывём мы вельмі замкнёна. Некалькі гадоў таму пераехалі ў іншы раён. Цікава, што ў былыя часы на старым месцы мы ведалі ўсіх суседзяў, і наогул было нармальна: ішлі міма і зайшлі, паселі пагаварылі, памяняліся расадай.

А цяпер у госці ніхто ні да каго не ходзіць, толькі вітаемся, і то не з усімі.

Яшчэ з прымет гэтага часу: калі пачынаю нешта глядзець у інтэрнэце, муж заўсёды просіць закрыць вокны — ужо на аўтамаце баішся.

Аляксандр (52 гады):

— Я працую на будоўлі і ведаю, што беларускія кампаніі сапраўды падавалі заяўкі на тое, каб ім прысылалі спецыялістаў з Пакістана, Індыі, Непала, Бангладэш — з усяго гэтага рэгіёну. Такая магчымасць з'явілася летась. І наша кампанія таксама звярталася ў агенцтва.

Насамрэч 90% тых, хто прыязджае, указваючы, што яны бетоншчыкі, тынкоўшчыкі і маляры, па факце не маюць ніякага дачынення да будоўлі. Максімум 10% з усіх прыезджых сапраўды былі нейкімі спецыялістамі.

Іх задавальняюць нашы заробкі. Мы пыталіся: у некаторых краінах атрымліваюць 100 долараў у месяц. У нас на будоўлі рабочы сёння можа зарабіць 1000 долараў. Чаму беларусы не стаяць у чарзе, каб зарабляць такія грошы? Бо іх няма.

Проста фізічна няма людзей — нармальных, адказных, неп'ючых. Многія з тых, што засталіся, як бы іх назваць мякчэй… Карацей, яны, вядома, прыходзяць, але працуюць максімум да першай зарплаты.

Таму ўсе запрашаюць пакістанцаў, адбіраюць, нават навучаюць тых, хто гатовы вучыцца. А ахвотных працаваць беларусаў сярэдняга ўзросту няма не толькі ў будаўніцтве. Наколькі я ведаю, і ў іншых сферах адсутнічае гэтая праслойка людзей. І гэта тое, што я не мог не заўважыць апошнім часам.

Затое замежнікаў бачу рэгулярна і на будоўлях, і ў калгасе яшчэ бачыў — яны там і жывёлаводамі, і даярамі працуюць. Ці ратуюць яны сітуацыю? Насамрэч яны лепшыя, чым многія беларусы, якія цяпер просяцца на працу. Гэтыя хоць не п'юць.

Звярнуў увагу, што на будоўлях няма нашых МАЗаў — ездзяць толькі «кітайцы». Куды ідзе наша тэхніка — у Расію ці афрыканскія краіны — не ведаю, дзе яны канкурэнтаздольныя, але ў нас іх няма.

З таго, што цешыць вока: стаў заўважаць, што калі пасля 2020 года быў трэнд, і шмат што закрывалася ў сферы грамадскага харчавання, дык цяпер трэнд змяніўся, і, наадварот, увесь час адкрываюцца нейкія ўтульныя месцы, інфраструктура пашыраецца.

Але песімізму дадае ізаляцыя краіны. Няма тэхнічнага развіцця. Я цікаўны чалавек, заўсёды гляджу, што ў свеце адбываецца, і параўноўваю, як у нас. А ў нас нічога не адбываецца. Крыўдна, што краіна моцна адстае. Увесь свет даўно робіць электрычныя машыны, а мы радуемся бензінавым BelGee.

З асабістых нязручнасцяў — адсутнасць нармальных тэлевізійных каналаў: Eurosport, Discovery. Вядома, іх можна глядзець праз шэрынг, але ўжо не так зручна.

І яшчэ нават мяне, бацьку дачок, пужае ўся гэтая мілітарызацыя. Куды ні зірні — білборды з вайскоўцамі і прадстаўнікамі сілавых структур. Гэта асноўны кірунак, які цяпер раздувае прапаганда, і гэта вельмі прыкметна.

Мяне такое прыгнятае. У іхнім разуменні гэта патрыятызм. Але ў чым ён палягае? У забойстве людзей? Мы — невялікая дзяржава, а значыць, сэнс усёй гэтай мілітарызацыі — проста велізарная трата грошай. Ні абараняцца, ні нападаць мы ні на каго не зможам. І навошта?

На маю думку, трэба ісці іншым шляхам — трэба з усімі суседзямі дамаўляцца, а не пагражаць.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]