У Расіі «ветэраны СВА» пачалі аб’ядноўвацца ў банды новага тыпу

Улады не ведаюць, як справіцца з усплёскам арганізаванай злачыннасці.

Расіяне, што вярнуліся з вайны ва Украіне, усё часцей становяцца фігурантамі крымінальных спраў. Немногія з іх могуць знайсці месца ў цывільным жыцці, а праца ў цывільнай сферы прыносіць значна меншы даход, чым выплаты паводле вайсковага кантракта. Некаторыя становяцца злачынцамі — улічваючы, што сярод мабілізаваных былі і людзі з судзімасцямі. Пагроза пазбаўлення волі не палохае такіх ветэранаў: знаходзячыся пад крымінальным пераследам, яны могуць падпісаць новы кантракт з Мінабароны РФ і вярнуцца на фронт, паведамляе «Нямецкая хваля».

Падазраваныя ў забойствах — грамадзяне РФ, удзельнікі вайны ва Украіне

Адным з самых гучных выпадкаў за ўдзелам ветэранаў «СВА» стала забойства крыптатрэйдара Рамана Новака і ягонай жонкі ў 2025 годзе. Іх выманілі на вілу ў ААЭ пад выглядам сустрэчы з інвестарамі, катавалі і патрабавалі раскрыць паролі ад крыптакашалькоў. Магчыма, нічога не знайшоўшы, злачынцы забілі сужэнцаў і закапалі іх целы ў пустыні. У расследаванні фігуруюць трое абвінавачаных. Паводле звестак выдання «Фантанка», гэта былы аператыўнік крымінальнага вышуку і двое ўдзельнікаў вайны ва Украіне — Канстанцін Шахта, Юрый Шарыпоў і Уладзімір Далекін.

Яшчэ адзін выпадак адбыўся ў Тайландзе ў студзені 2026 года. Расійскі крыптатрэйдар Міхаіл Ямяльянаў быў запрошаны на сустрэчу; да знікнення на яго тэлефоне захаваліся паведамленні з патрабаваннем вярнуць больш за 120 000 долараў. Ямяльянаў паехаў на сустрэчу на мапедзе, пасля чаго доўгі час не выходзіў на сувязь з блізкімі. Падчас пошуку паліцыя выявіла расчлянёныя астанкі, закапаныя ў пяці месцах каля Патайі. У злачынстве абвінавачваюцца два грамадзяніны РФ, што збеглі з вайны ва Украіне. Камеры зафіксавалі падазраваных на матацыкле, на якім яны маглі перавозіць астанкі крыптатрэйдара.

Ветэраны «СВА» — валодаюць баявымі навыкамі і імкнуцца самаарганізоўвацца

Небяспеку, якую ўяўляюць расіяне, што вярнуліся з вайны, абмяркоўвалі эксперты на анлайн-канферэнцыі Нямецкага таварыства Сахарава, якая адбылася ў сярэдзіне сакавіка. Даследчык Z-ідэалогіі і аўтар тэлеграм-канала «На Zzzzzападным фронце без змен» Іван Філіпаў адзначае, што такія ветэраны могуць ствараць пагрозу для грамадства праз навыкі самаарганізацыі і баявы досвед. «Гаворка не проста пра з’яўленне злачынных супольнасцяў і груповак новага тыпу. Яны валодаюць не толькі стралковай зброяй, але і навыкамі выкарыстання беспілотнікаў», — тлумачыць Філіпаў. Ён таксама сумняваецца, што многія з ветэранаў вайны ва Украіне змогуць захаваць у цывільным жыцці ранейшы ўзровень даходу — каля 200 тысяч рублёў у месяц. Паводле яго слоў, ветэраны ўмеюць майстраваць смяротныя прылады з падручных матэрыялаў, валодаюць неўлічанай трафейнай зброяй, а іх «персанальныя могілкі цягнуцца да гарызонту».

Акрамя таго, за чатыры гады вайны ў расійскай арміі сфармаваліся канфлікты ўнутры ветэранскай супольнасці, кажа Філіпаў. Ён указвае на практыку хабароў: каб пазбегнуць штурмавых заданняў з высокай смяротнасцю, салдаты плацяць камандзірам мільёны рублёў. У многіх сфармавалася «запатрабаванне справядлівасці»: тыя, хто плаціў, каб выжыць, могуць шукаць расправы з тымі, хто нажываўся на іхнім страху. Адным з такіх буйных патэнцыйных «баявых брацтваў» Філіпаў называе «Рускую суполку» — ультраправую і нацыяналістычную арганізацыю, якую курыруе ФСБ. «Яны актыўна вярбуюць ветэранаў і клічуць іх да сябе», — кажа даследчык, адзначаючы, што ў перспектыве гэта можа быць рэальным баявым крылом былых удзельнікаў вайны ва Украіне.

Улады будуць душыць спробы ветэранаў «СВА» «палітычна арганізавацца»

З вайны ва Украіне на радзіму ўжо вярнуліся 167 тысяч расіян, заявіў начальнік упраўлення прэзідэнта РФ па грамадскіх праектах Сяргей Новікаў у канцы мінулага года. На фронце з расійскага боку ў вайне ўдзельнічаюць прыблізна 800 тысяч чалавек. Паводле слоў Філіпава, хутчэй за ўсё, дэмабілізацыя будзе адбывацца некалькімі хвалямі. «Адначасовае вяртанне ўсіх стала б каласальным ударам па краіне. Найбольш верагодна, частку вайскоўцаў пакінуць на лініі судакранання, частку паспрабуюць «добраахвотна-прымусова» размеркаваць па структурах тыпу «Афрыканскага корпуса», — мяркуе ён.

Палітолаг Андрэй Калеснікаў падчас канферэнцыі адзначыў, што расійскія ўлады імкнуцца не дапусціць, каб арганізацыі ветэранаў ператварыліся ў палітычную сілу. «Дзяржава будзе душыць спробы палітычна арганізавацца», — кажа ён. Што рабіць з ветэранамі, асабліва з сур’ёзнымі псіхічнымі праблемамі, улады пакуль таксама не прыдумалі, лічыць палітолаг. Пуцін прапанаваў накіроўваць іх працаваць у сістэму выпраўленчых лагераў, але, як іранізуе Калеснікаў, гэта створыць «пікантную сітуацыю», калі былыя вязні стануць наглядчыкамі.

Канфлікт у расійскім грамадстве на тле вайны ва Украіне

Яшчэ адной балючай кропкай эксперты называюць унутраныя супярэчнасці ў расійскім грамадстве, што ўзмацняюцца эканамічнай няроўнасцю. Сацыёлаг Кірыл Рогаў на канферэнцыі звярнуў увагу, што вайна ва Украіне прынцыпова адрозніваецца ад афганскай або чачэнскай кампаній тым, што тут дамінуе найманніцкая мадэль.

«Людзі пайшлі ваяваць за вялікія грошы, і гэтая матывацыя грамадству вельмі добра вядомая», — адзначае сацыёлаг. Для многіх з правінцыйных гарадоў кантракт — гэта «скачок праз некалькі прыступак сацыяльнай лесвіцы»: аднаразовая выплата звыш 1,5 млн рублёў і штомесячнае забеспячэнне больш за 200 тысяч рублёў. Але суседзі, якія адмовіліся ад гэтага «гешэфту», не адчуваюць сябе абавязанымі тым, хто разбагацеў на вайне. Так фармуецца новая сацыяльная сегрэгацыя: «свае» і «тылавікі».

Калеснікаў указвае, што канфлікт наўрад ці будзе скіраваны супраць улады: «Гэты рэзентымент наўрад ці звернецца супраць улады, хутчэй — супраць тых людзей, якія не былі на фронце і якія не падтрымлівалі вайну або імітавалі яе падтрымку». Філіпаў дадае, што можа быць і ўзаемны гнеў, бо вакол удзельнікаў «СВА» фармуецца сістэма прывілеяў і квотаў: напрыклад, універсітэты абавязаныя прыярытэтна браць іхніх дзяцей на бюджэтныя месцы, а працадаўцам забаронена звальняць супрацоўнікаў — удзельнікаў СВА.

Даследчык лічыць, што патэнцыйныя працадаўцы будуць старацца не браць ветэранаў на працу, каб абараніцца ад «галаўнога болю». Адзін з былых удзельнікаў уварвання Расіі ва Украіну, які раней заяўляў у размове з DW, што дзяржава забяспечвае яго ўсім, нядаўна паскардзіўся на недахоп сродкаў і на тое, што вымушаны шукаць дадатковы заробак. Цяпер ён працуе на шынамантажы.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]