Лукашэнку прыціснулі хвост

Дыктатар ужо не пасылае амерыканцаў «на тры літары».

Праблема затрыманых у Беларусі літоўскіх грузавікоў, здаецца, пачала вырашацца. Няма сумневу, што і тут дала свае плады дыпламатыя спецпасланніка прэзідэнта ЗША па Беларусі Джона Коўла, піша на сайце «Позірк» палітычны аналітык Аляксандр Класкоўскі:

— Аб тым, што кіраўнік «прыняў рашэнне аб магчымасці выезду грузавых транспартных сродкаў на літоўскай рэгістрацыі», паведаміла 23 сакавіка прэс-служба Дзяржаўнага мытнага камітэта (ДМК). Па дадзеных ведамства, на спецыяльна абсталяваных пляцоўках знаходзіцца больш за 1,9 тыс. цягачоў, прычэпаў і паўпрычэпаў.

Гэта ахвяры (а для Мінска трафеі) леташняй «памежнай вайны». Вільнюс тады закрыў мяжу, дамагаючыся, каб Мінск спыніў залёты ў Літву паветраных шароў з кантрабандай.

Улады Беларусі ў адказ заблакавалі грузавы транспарт суседзяў, што знаходзіўся на яе тэрыторыі. Прычым не дазволілі гэтым фурам выехаць нават пасля таго, як Літва адкрыла пункты прапуску.

«Аўтамабілі сабраныя, стаяць пад аховай. Тыя, хто іх ахоўвае, папрасілі, па-мойму, 120 еўра за суткі. <...> Яны не могуць блукаць па дарогах — 1.100 або 1.200 велізарных фур...» — заявіў Лукашэнка 10 лістапада. А ў дадатак пагражаў канфіскацыяй машын.

Коўла лепш за нос не вадзіць

Для вырашэння праблемы Мінск запатрабаваў перамоваў на палітычным узроўні. «Гэта дурнота была на палітычным узроўні. Ну, няхай міністэрствы замежных спраў наша і літоўскае сустрэнуцца і ўрэгулююць гэтую сітуацыю», — сказаў Лукашэнка 25 лістапада.

Вільнюс адмаўляўся гэта рабіць, лічачы ўмовы беларускага боку шантажом і не жадаючы парушаць еўрапейскую палітыку ізаляцыі рэжыму. Пры гэтым літоўскія палітыкі апелявалі да Вашынгтона, імкнуліся выкарыстаць сабе на карысць яго перамовны трэк з Лукашэнкам.

У прыватнасці, 18 сакавіка, перад чарговым прыездам Коўла ў Мінск, з ім сустрэлася ў Вільні прэм’ер-міністр Інга Ругінене.

Яна выклала эмісару Дональда Трампа сваё бачанне прычын канфлікту: «Рэжым Беларусі застаецца адной з асноўных пагроз бяспецы рэгіёна, у тым ліку і Літвы. Пра гэта сведчаць варожыя гібрыдныя дзеянні Беларусі супраць суседніх краін — кантрабандныя паветраныя шары, незаконная міграцыя і затрыманне грузавікоў, а таксама падтрымка ваеннай агрэсіі Расіі супраць Украіны».

У Мінску між тым ужо зразумелі, што Коўла лепш за нос не вадзіць. Тэрмінова арганізавалі сустрэчу літоўскіх і польскіх аўтаперавозчыкаў з прэм’ерам Аляксандрам Турчыным.

Той, у сваю чаргу, далажыў Лукашэнку, як, на думку ўрада, можна ўрэгуляваць пытанне. Стала зразумела, што беларускія ўлады рыхтуюцца ісці на задні ход.

Аўтакрат ужо не пасылае амерыканцаў на тры літары

А між тым спачатку Лукашэнка яшчэ як упірацца. 31 кастрычніка мінулага года, выступаючы перад вяскоўцамі ў Лепельскім раёне, пахваліўся тым, што ў адказ на ліст з Вашынгтона з рэкамендацыяй выбачыцца перад Вільнюсам за шары з кантрабандай — паслаў амерыканцаў на тры вясёлыя літары.

9 снежня на Савеце бяспекі кіраўнік выставіў літоўцам груду сустрэчных прэтэнзій. У прыватнасці, настойваў, каб тыя наладзілі працу санаторыя «Беларусь» у Друскінінкаі, вярнулі 17 канфіскаваных пажарных аўтамабіляў, якія Беларусь накіроўвала ў Зімбабвэ, а таксама грошы, укладзеныя ў тэрмінал сыпучых грузаў Клайпедскага порта. І нават — гэта прагучала ў ўскоснай форме — каб перасталі прытуляць у сябе беларускую апазіцыю.

Дагэтуль не чуваць, каб Вільнюс гэтыя ўмовы выканаў…

Мінск паменшыў выкуп

Такім чынам, палітычнага дыялогу, то-бок пэўнай сваёй легітымацыі, рэжым ад Літвы так і не дабіўся. Гэтае фіяска фактычна прызнаў днямі намеснік міністра замежных спраў Беларусі Ігар Секрэта.

Паводле яго слоў, Вільнюс разглядае любыя кантакты з Мінскам на палітычным узроўні «як уласную паразу». Але на справе пакуль вымушаны адступаць беларускі бок.

У прыватнасці, вырашылі не драць з літоўскіх перавозчыкаў астранамічныя сумы.

«Разумеем, калі гэтую цану з іх узяць, яны палову гэтых аўтамабіляў не забяруць, таму што там ужо цана будзе вышэйшая, чым яны куплялі. Мы ім еўрапейскую цану ўсталюем, хутчэй за ўсё. Як у іх ёсць мытная цана невялікая. Заплацілі за стаянку гэтыя капейкі — забірайце», — павёў Лукашэнка пасля візіту Коўла прапагандыстам свайго пула.

А мытнікі паведамілі памеры скідак: «За захоўванне прычэпа або паўпрычэпа кошт захоўвання больш чым у сем разоў адрозніваецца ў меншы бок ад раней устаноўленага тарыфу. Калі поўная счэпка — менш у тры разы».

Вядома, і ў такім выпадку сумы набягаюць немалыя. Ніякія не капейкі, як выказаўся Лукашэнка. Маленькім літоўскім фірмам — а там нярэдка гэта сямейны бізнес — разлічыцца будзе няпроста. І потым, доўгі прастой фур на стаянках у Беларусі зусім не быў іхнай прыхаццю.

Але беларускія ўлады, як бачым, вырашылі сарваць з бедалаг хоць нейкі выкуп.

Кубракоў узяўся лавіць «бандзюганаў»

Так, і яшчэ штрых. 20 сакавіка Лукашэнка паведаміў прадстаўнікам дзяржСМІ, што міністр унутраных спраў Іван Кубракоў далажыў яму аб завяршэнні аперацыі: «Яны затрымалі пяць нашых беларускіх кантрабандыстаў проста на мяжы. <...> Бандыты, яны былі асуджаныя не адзін раз. Сапраўдныя бандзюганы».

Тут варта ўзгадаць, што ў лістападзе мінулага года, каментуючы канфлікт з Літвой, кіраўнік выдаў такую фразу: «Нашы гэтыя бандзюгі кажуць: «Перадайце прэзідэнту, ніякіх там 200 не было. Там два дзясяткі тых шароў. У нас столькі, кажуць, няма шарыкаў»».

То-бок Лукашэнка хацеў сказаць, што літоўцы, маўляў, перабольшваюць маштабы гэтага нелегальнага бізнесу. Але міжволі даў зразумець, што яго падначаленыя (відаць, у пагонах) спакойна атрымліваюць ад «бандзюг» зваротную сувязь, зусім не імкнучыся спыніць іх актыўнасць.

Цяпер, як бачым, Кубракоў узяў пад казырок і праводзіць аперацыі.

Прычым давялося даць яму (і, верагодна, іншым сілавікам) адмашку менавіта пад ціскам амерыканцаў. Праз «не хачу».

Лукашэнка, па сутнасці, шчыра ў гэтым прызнаўся 20 сакавіка: «У мяне пазіцыя: вы (ідзецца пра літоўскія ўлады. — прым.) санкцыі ўвялі. Цяпер што, мы павінны лавіць гэтых кантрабандыстаў тут, якія наш тавар купляюць за добрыя грошы і перакідваюць патрэбуючым людзям у Літве? Але я паабяцаў: мы паглядзім і ў Беларусі, хто тут чым займаецца».

Такім чынам, гэтая гісторыя з Літвой падмацоўвае выснову, што дыялог з Штатамі для Лукашэнкі крайне важны. Важны ў плане легітымацыі, зняцця санкцый, пашырэння поля для знешнепалітычнага і знешнеэканамічнага манеўру.

Дзеля гэтага аўтакрат гатовы нават пераступіць праз папярэджанні Масквы, выпусціць злейшых палітычных ворагаў, у нейкай ступені пайсці насустрач Вільнюсу, з якім на нажах.

Трамп паклаў вока на беларускі калій?

Дарэчы, у гэтага сюжэта можа быць і яшчэ адзін пласт.

Пралояльны ўладам эканаміст Георгій Грыц так пракаментаваў на тэлеканале СТВ зняцце санкцый ЗША з двух банкаў, Мінфіна, Беларускай калійнай кампаніі, «Беларуськалія»: «Усе гэтыя кампаніі <...> маюць прамое дачыненне да аднаго інвестыцыйнага праекта — Нежынскі горна-абагачальны камбінат».

Так-так, той самы, які Лукашэнка прапаноўваў амерыканцам за 3 млрд долараў.

Грыц выказаў меркаванне, што ў гэты праект можа ўвайсці ў якасці інвестара нейкая амерыканская кампанія.

«З гэтага пункту гледжання ўзнікае пытанне: дастаткова высокага ўзроўню праект, чаму ён важны або чаму ён увайшоў у гэты так званы вялікі пакет, пра які гавораць — «вялікая здзелка» — Аляксандр Лукашэнка і Дональд Трамп?» — задаўся пытаннем эканаміст.

І далей выклаў матывы, паводле якіх Штаты могуць быць зацікаўленыя ў беларускім каліі. У прыватнасці — каб аслабіць залежнасць ад Канады, адкуль атрымліваюць 90% калійных угнаенняў. Дадамо: вайна ў Заліве павышае цэны на ўгнаенні.

Узгадаўшы пра цьвёрдае нежаданне Літвы прапускаць беларускі калій праз Клайпеду, Грыц кінуў рэпліку: «Але гэта яшчэ паглядзім. Тут ясна, хто лялькавод, а хто з’яўляецца лялькай».

Тут празрысты намёк на тое, што калі амерыканцы ўвойдуць у беларускі калійны актыў (а цяпер яны, паводле слоў Лукашэнкі, думаюць), то ўжо напэўна вывернуць рукі ўпартлівым літоўцам. І тыя разблакуюць, маўляў, транзіт па самым танным маршруце.

Дарэчы, калі калій стане фармальна амерыканскім, то нібыта і падстава ёсць. Можна захаваць твар.

Дык што Лукашэнка, магчыма, уступае Вільнюсу не толькі пад ціскам Коўла. Але яшчэ і ў прадчуванні транзітных наступстваў «вялікай здзелкі». Калі так, то інтрыга на літоўскім трэку, бадай, толькі закручваецца.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]