Навукоўцы выявілі пяць розных рэжымаў сну і няспання
- 8.02.2026, 21:52
- 1,170
Існуюць два тыпы «жаўранкаў» і тры тыпы «савоў».
Навукоўцы з Універсітэта Макгіла паказалі, што звыклыя хранатыпы сну ўтвараюць больш складаны біялагічны спектр — існуюць два тыпы «жаўранкаў» і тры тыпы «савоў». Даследаванне апублікавана ў часопісе Nature Communications.
Хранатып адлюстроўвае час сутак, калі чалавек натуральным чынам адчувае бадзёрасць або сонлівасць. Раней позні хранатып нярэдка звязвалі з павышанымі рызыкамі для здароўя, аднак такія высновы былі неадназначнымі. Паводле слоў аднаго з аўтараў працы Лі Чжоу, карэктней казаць не пра тое, ці шкодныя «савы» ў цэлым, а пра тое, якія менавіта іх разнавіднасці аказваюцца больш уразлівымі.
У даследаванні выкарыстоўвалі метады штучнага інтэлекту для аналізу дадзеных больш як 27 тысяч дарослых удзельнікаў Брытанскага біябанка UK Biobank. Навукоўцы аб'ядналі інфармацыю анкет, медыцынскіх запісаў і нейравізуалізацыі, што дазволіла вылучыць пяць устойлівых профіляў сну: тры тыпы «савоў» і два тыпы «жаўранкаў».
Адна з груп «жаўранкаў» вызначалася найменшай колькасцю праблем са здароўем, тады як у другой часцей выяўлялі дэпрэсіўныя сімптомы. Сярод «савоў» адна група дэманстравала вышэйшыя вынікі ў кагнітыўных тэстах, але мела цяжкасці з эмацыйнай рэгуляцыяй. Іншая была звязаная са схільнасцю да рызыкоўных паводзінаў і сардэчна-сасудзістымі парушэннямі, а трэцяя — з дэпрэсіяй, курэннем і павышанай рызыкай сардэчных захворванняў.
Аўтары падкрэсліваюць, што выяўленыя падтыпы вызначаюцца не толькі часам сну і абуджэння. Яны адлюстроўваюць складанае ўзаемадзеянне генетычных фактараў, асяроддзя і ладу жыцця. Замест ацэнкі хранатыпаў як «карысных» або «шкодных» даследаванне паказвае, што рызыкі і перавагі размеркоўваюцца па-рознаму паміж асобнымі профілямі.
На думку навукоўцаў, больш дакладнае разуменне індывідуальных асаблівасцяў сну можа патлумачыць, чаму адзін і той жа рэжым па-рознаму ўплывае на людзей, і ў перспектыве дапаможа распрацоўваць персаналізаваныя падыходы да арганізацыі сну, працоўнага графіка і падтрымкі псіхічнага здароўя.