Фізікі ператварылі свінец у золата
7- 3.02.2026, 11:56
- 4,600
Мара алхімікаў здзейснілася, як гэта атрымалася.
Фізікі з ЦЕРН (Еўрапейскі цэнтр ядзерных даследаванняў) падчас эксперымента на Вялікім адронным калайдары змаглі ператварыць свінец у золата. Такім чынам мара старажытных алхімікаў стала рэальнасцю, хоць такім спосабам атрымання золата дакладна нельга назапасіць велізарнае багацце, паведамляе BGR.
З дапамогай Вялікага адроннага калайдара, самага магутнага ў свеце паскаральніка часціц, фізікі праводзяць розныя эксперыменты, каб раскрыць таямніцы Сусвету. Падчас эксперымента па стварэнні кварка-глюонавай плазмы, якая існавала ў космасе неўзабаве пасля Вялікага выбуху, вучоныя змаглі атрымаць золата са свінцу.
Каб змадэляваць умовы, што існавалі ў першыя імгненні пасля нараджэння Сусвету, вучоныя сутыкалі атамы свінцу, якія ляцелі амаль са святлавой хуткасцю. У выніку было атрымана 86 мільярдаў ядраў атамаў золата. Хоць гэта ўражвае, насамрэч гэта ўсяго толькі трыльённая доля грама золата. Таму з дапамогай такога метаду стварэння золата дакладна нельга атрымаць вялікае багацце.
Варта таксама адзначыць, што атрыманыя атамы золата вельмі нестабільныя і існавалі ўсяго некалькі мікрасекунд. Таму ў дадзеным выпадку гэты алхімічны цуд у пэўнай ступені стаў перашкодай для правядзення асноўнага эксперымента.
Свінец і золата маюць розныя хімічныя і фізічныя ўласцівасці, то-бок гэта вельмі розныя хімічныя элементы. Але на атамным узроўні розніца паміж імі заключаецца ў колькасці пратонаў у ядры. У свінцу 82 пратоны, а ў золата 79 пратонаў. Гэта азначае, што калі выдаліць тры пратоны з ядра атама свінцу, можна атрымаць атам золата, і гэты працэс ператварэння аднаго элемента ў іншы называецца трансмутацыяй.
Фізікі не могуць дакладна кантраляваць колькасць страчаных пратонаў, але можна выдаляць пратоны да таго часу, пакуль у некаторых выпадках не будуць выдаленыя тры — што і адбылося падчас эксперымента.
Але выдаленне пратонаў застаецца няпростай задачай, бо свінец валодае неверагодна моцнай электрамагнітнай сілай, якая падтрымлівае стабільнасць яго ядра. Каб супрацьдзейнічаць гэтай сіле, фізікі выкарысталі сілу амаль сутыкненняў. Калі дзве часціцы праходзяць міма адна адной з хуткасцю, блізкай да хуткасці святла, іх індывідуальныя электрамагнітныя палі на імгненне ўплываюць адно на адно. Гэта поле можа адрываць пратоны ад свінцу, ператвараючы яго ў талій, ртуць і золата — у залежнасці ад колькасці выдаленых пратонаў.
Гэты метад зводзіцца да сутыкнення часціц адна з адной на высокіх хуткасцях і разліку на выпадковасць для атрымання золата. Надзвычай малая колькасць атрыманага золата ў спалучэнні з высокімі выдаткамі і нізкай надзейнасцю гэтага метаду азначае, што ён не можа стаць спосабам масавай вытворчасці золата.