Atlantic Council: Тэхналагічныя кампаніі становяцца новай сілай на полі бою

Як прыватны сектар змяняе ход сучасных канфліктаў.

Калі Расія пачала паўнамаштабнае ўварванне ва Украіну ў лютым 2022-га года, аднымі з першых, хто адрэагаваў, былі зусім не дзяржавы, а тэхналагічныя і кіберкампаніі. Менавіта яны ўзялі на сябе ключавую ролю ў адбіцці маштабных расійскіх кібератак, дапамагаючы Украіне захаваць энергасістэму і лічбавую інфраструктуру. Але іх умяшанне фактычна азначала самастойны ўваход у міжнародны канфлікт — без мандата ўрада і без дзяржаўных абмежавальнікаў, піша Atlantic Council (пераклад — сайт Charter97.org).

Хоць удзел прыватнага сектара ў войнах — не новая з'ява, сёння адбываюцца якасныя змены:

— Тэхнакампаніі дзейнічаюць без указанняў з боку дзяржаў, самастойна ўмешваючыся ў міждзяржаўныя канфлікты.

— Іх магчымасці супастаўныя з дзяржаўнымі, але пры гэтым кампаніі не абмежаваныя прававымі і палітычнымі рамкамі, што стрымліваюць дзяржавы.

— Мірнае жыццё, бізнес і бяспека дзяржаў усё больш залежаць ад іх інфраструктуры — ад воблачных сервераў да спадарожнікавай сувязі.

Так, кампанія Microsoft наўпрост прызнала, што тэхналагічны сектар стаў «непазбежным» элементам нацыянальнай кіберабароны. Узнікаюць сур'ёзныя прававыя і этычныя пытанні. Ці лічацца такія кампаніі камбатантамі паводле міжнароднага гуманітарнага права? Асабліва калі іх інструменты і веды — напрыклад, выяўленне «уразлівасцяў нулявога дня» — супастаўныя з арсеналам дзяржаў.

Сітуацыю ўскладняе і тое, што рашэнні канкрэтных бізнес-лідараў могуць змяняць ход вайны. У 2022 годзе мільярдэр Ілон Маск, паводле паведамленняў СМІ, абмежаваў доступ Украіны да Starlink у крытычны момант контранаступу. Гэта выклікала рэзкую крытыку з боку брытанскіх парламентароў, якія папярэдзілі пра небяспеку «канцэнтрацыі ўлады па-за рэгуляваннем».

Лічыцца, што менавіта інцыдэнт са Starlink паскорыў стварэнне Тайванем уласнай незалежнай спадарожнікавай сеткі. Кітай, у сваю чаргу, як паведамляецца, вывучае ролю амерыканскіх тэхналагічных кампаній у вайне Расіі, бачачы ў іх стратэгічную перавагу ЗША. Пры гэтым амерыканскія карпарацыі, уключна з Apple, занадта залежаць ад кітайскага рынку і вытворчасці, што можа ўскладніць іх рашэнні ў выпадку крызісу вакол Тайваня.

Дзяржавы павінны дзейнічаць — інакш тэхналагічныя гіганты будуць кіраваць канфліктамі самі

Эксперты заклікаюць да тэрміновага дыялогу паміж урадамі і тэхнакампаніямі. Патрабуюцца:

— новыя механізмы падсправаздачнасці,

— прававыя рамкі для выкарыстання кібермагчымасцяў,

— магчымае падпарадкаванне ключавых рашэнняў дзяржаве.

Без гэтага будучыя канфлікты зноў могуць развівацца па сцэнары, у якім прыватныя карпарацыі — а не дзяржавы — будуць першымі выходзіць на поле бою і вызначаць зыход глабальных супрацьстаянняў.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]