Навукоўцы абяцаюць нейратэхналогію, здольную чытаць думкі
7- 11.02.2026, 17:28
- 1,198
Перспектывы велізарныя.
Наступная вялікая тэхналагічная змена можа прыйсці не са смартфона або квантавага камп’ютара, а з вобласці нейратэхналогій — сістэм, здольных злучаць чалавечы мозг з вонкавымі прыладамі. І новыя распрацоўкі паказваюць, што магчымасць чытання думак становіцца ўсё больш рэальнай — са згоды чалавека або, тэарэтычна, без ягонай згоды, піша Atlantic Council (пераклад — сайт Charter97.org).
Адзін з самых уражлівых дасягненняў — семантычны дэкодэр, які ператварае электрычную актыўнасць мозгу ў паток тэксту. Ён аналізуе сігналы, знятыя з дапамогай функцыянальнай МРТ, і перакладае іх у фразы, што адлюстроўваюць думкі чалавека. Калі раней навучанне такой сістэмы займала амаль цэлы дзень, то ў 2025 годзе навукоўцы стварылі версію, якой дастаткова адной гадзіны.
Эксперты чакаюць, што ў 2025 годзе інвестыцыі ў нейратэхналогіі перавысяць 4 млрд долараў, а далейшыя распрацоўкі могуць прывесці да з’яўлення партатыўных прылад, здольных счытваць і інтэрпрэтаваць мазгавую актыўнасць. Як калісьці громіздкія ЭВМ ператварыліся ў кішэнныя гаджэты, нейратэхналогіі таксама могуць змяніць маштаб.
Перспектывы велізарныя. Людзі, якія пакутуюць на хваробу Паркінсана, афазію або наступствы інсульту, змогуць камунікаваць без слоў. Тэхналогія дапаможа пацыентам з ПТСР, якім цяжка апісваць перажытае.
Але рызыкі не меншыя. Пагроза ўмяшання ў асабістыя думкі патрабуе строгіх этычных нормаў. У 2025 годзе ЮНЕСКА прадставіла першую глабальную канцэпцыю рэгулявання нейратэхналогій, падкрэсліваючы неабходнасць абароны «псіхічнай недатыкальнасці».
Як заўважыў фізік і тэолаг Іэн Барбур, любыя тэхналагічныя прарывы адначасова з’яўляюцца вызваленнем, пагрозай і інструментам улады. Гэта сцверджанне як ніколі актуальнае для нейратэхналогій, што змяняюць саму прыроду чалавечага розуму.