Свет адвернецца — але ненадоўга

Вайна на Блізкім Усходзе не прымусіць забыць пра Украіну.

Вайна ЗША і Ізраіля з Іранам, якая ўжо ахапіла значную частку Блізкага Усходу, стала выклікам і для нас. Ва ўсякім выпадку, пастаянна гучыць пытанне: якімі будуць наступствы гэтай вайны для Украіны?

Уплыў гэтага канфлікту на сітуацыю вакол расійска-ўкраінскай вайны і мірныя перамовы па яе завяршэнні можа быць неадназначным і залежыць ад таго, наколькі зацягнецца канфлікт на Блізкім Усходзе і як ён можа скончыцца. Калі ваенная аперацыя ЗША і Ізраіля супраць Ірана скончыцца дастаткова хутка, патэнцыйныя негатыўныя наступствы для Украіны будуць мінімальнымі. Калі канфлікт зацягнецца і стане больш маштабным, тады такіх негатыўных наступстваў будзе больш.

На сітуацыю на фронце ва Украіне вайна на Блізкім Усходзе паўплывае мінімальна. Для Украіны галоўная рызыка звязаная з тым, што калі гэты канфлікт зацягнецца, то ён можа прывесці да вычарпання амерыканскіх і міжнародных запасаў ракет-перахопнікаў для сістэм СПА Patriot, якія вельмі значныя для Украіны. Але гэта будзе важна не для сітуацыі на фронце, а для адбіцця расійскіх удараў па ўкраінскім тыле. Па іншых відах зброі і боепрыпасаў вайна паміж ЗША, Ізраілем і Іранам істотна не паўплывае на ваенны патэнцыял Украіны.

Расія таксама не мае якой-небудзь залежнасці ад паставак зброі і боепрыпасаў з Ірана. Баявыя беспілотнікі тыпу Shahed яшчэ з 2023 года масава вырабляюцца ў Расіі. Расія, вядома, магла б закупляць у Ірана дадатковыя ракеты малой і сярэдняй далёкасці. Але крытычнай залежнасці ад гэтых паставак не было. Больш такіх ракет Расія купляла ў Паўночнай Карэі.

Найбольш распаўсюджаны пункт гледжання ў тым, што вайна на Блізкім Усходзе будзе адцягваць міжнародную ўвагу ад вайны Расіі супраць Украіны. Але трэба разумець, што інфармацыйная і палітычная ўвага міжнароднай супольнасці — фактар сітуацыйны. Цяперашні ўдар ЗША і Ізраіля па Іране — не першая вайна на Блізкім Усходзе за апошнія гады. Найбольш адцягнула ўвагу ад вайны ва Украіне атака ХАМАС на Ізраіль у кастрычніку 2023 года. Але гэта была часовая сітуацыя, і яна не адцягнула міжнароднай увагі ад вайны ва Украіне цалкам. Маштабы і наступствы вайны ва Украіне занадта вялікія, каб пра яе забыліся. Мінулагодні ўдар ЗША і Ізраіля па Іране адцягнуў міжнародную ўвагу ад вайны ва Украіне не больш як на тыдзень.

Для нас важная не столькі агульная ўвага міжнароднай супольнасці, колькі перадусім падтрымка Украіны нашымі партнёрамі. На гэтую падтрымку вайна супраць Ірана істотна не паўплывае. Украіну цяпер падтрымлівае, галоўным чынам, Еўропа. І для Еўропы падтрымка Украіны з'яўляецца стратэгічна больш важнай, чым удзел у аперацыі ЗША і Ізраіля супраць Ірана. І пакуль еўрапейскія краіны не прымаюць прамога ўдзелу ў ваенных дзеяннях. ЗША пры Трампе не аказваюць ваеннай і фінансавай падтрымкі Украіне. Што да паставак амерыканскай зброі для Украіны, то, як ужо адзначалася, рызыка магчымы ў дачыненні да скарачэння паставак ракет-перахопнікаў для сістэм СПА Patriot, верагодна, і для некаторых іншых зенітных сістэм (але, відаць, ужо ў меншай ступені).

Яшчэ адзін істотны фактар рызыкі — магчымы скачок цэн на нафту (да $100 за барэль, а то і вышэй) з-за вайны і верагоднай блакады Армузскага праліва іранскімі вайскоўцамі. Ад гэтага можа выйграць Расія, і гэта можа стварыць эканамічныя праблемы для Еўропы і ЗША. Але менавіта таму ЗША будуць рашуча процідзейнічаць любым спробам Ірана заблакаваць Армузскі праліў. З той жа прычыны ЗША таксама не зацікаўленыя ў зацягванні ваенных дзеянняў супраць Ірана. Як толькі ваенная аперацыя супраць Ірана скончыцца, цэны на нафту пачнуць зніжацца.

Аднак даволі нечакана выявілася яшчэ адна праблема — Катар спыніў вытворчасць звадкаванага прыроднага газу на найбуйнейшым у свеце экспартным прадпрыемстве пасля атакі іранскіх дронаў. І на гэтым фоне еўрапейскія цэны на газ узляцелі больш як на 50%, а сусветныя энергарынкі перажылі ўзрушэнні. Для нас гэта праблема таксама актуальная, таму што Украіне цяпер таксама даводзіцца набываць газ на еўрапейскіх рынках.

Вайна ЗША супраць Ірана, хаця б ускосна, выявіла аб'ектыўныя геапалітычныя супярэчнасці паміж ЗША і Расіяй, і Украіна будзе спрабаваць выкарыстаць гэта ў сваіх інтарэсах. Паўплывае гэтая вайна, у пэўнай ступені, і на стаўленне Расіі да ЗША. У расійскіх пабліках ужо назіраецца чарговы ўсплёск антыамерыканскіх настрояў. Гэта наўрад ці прывядзе да таго, што Пуцін адмовіцца ад перамоваў з Трампам, але недавер да Трампа і параноя адносна дзеянняў ЗША ў Крамлі відавочна ўзмоцняцца.

Іншая справа, што нам не варта мець ілюзій адносна таго, што ЗША зробяць супраць Пуціна тое самае, што яны зрабілі ў Венесуэле і Іране. Трамп не будзе ваяваць з Пуціным (перш за ўсё таму, што гэта рызыка ядзернай вайны), хутчэй, будзе з ім дамаўляцца. Але недаверу паміж імі ў выніку іранскай вайны стане заўважна больш.

Параза або хаця б аслабленне ісламскага рэжыму ў Іране будзе азначаць і істотнае аслабленне пазіцый Расіі не толькі на Блізкім Усходзе, але і ўвогуле ў свеце. Дарэчы, бягучая сітуацыя вакол Ірана дэманструе і слабасць міжнароднага ўплыву БРІКС, які маўчыць і нічога не робіць у абарону свайго новага члена. Больш за тое, адзін з чальцоў БРІКС (Іран) б'е па іншых чальцах гэтай арганізацыі (Саудаўскай Аравіі і ААЭ). Вось такі гэта «саюз», які яшчэ нядаўна прэтэндаваў на ролю аднаго з цэнтраў глабальнага ўплыву.

Вайна ў Іране не прывядзе да спынення перамоваў аб завяршэнні вайны ва Украіне, хоць для амерыканцаў, вядома, галоўным прыярытэтам на бліжэйшую перспектыву будзе Іран. Аднак вельмі верагодны перанос перамоваў у Еўропу (пакуль на Блізкім Усходзе ідзе вайна). Магчыма і пэўная паўза ў перамовным працэсе, калі Стыў Уіткоф і Джарэд Кушнер будуць занятыя ў перамовах аб спыненні вайны з Іранам. На змест перамоваў па Украіне вайна ў Іране істотна не паўплывае, хоць з боку Расіі могуць быць дэмаршы і спробы шантажу амерыканскіх партнёраў. Аднак наўрад ці гэта паўплывае на амерыканцаў, а тым больш на нас.

Уладзімір Фесенка, Facebook

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]