Новы сігнал ад ЗША

Трамп перастаў паводзіць сябе як арбітр.

Апошнія паведамленні пра тое, што Вашынгтон цісне на Кіеў у пытанні вываду ўкраінскіх войскаў з часткі Данбаса і адначасова дапускае выхад з перамоў у выпадку адсутнасці прагрэсу, сталі яшчэ адным сведчаннем таго, наколькі змяніўся сам характар амерыканскага пасрэдніцтва.

Паводле даных «Украінскай праўды», амерыканскі бок звязвае далейшы ўдзел у перамовах менавіта з прасоўваннем па «данбаскім напрамку».

Reuters апошнія тыдні неаднаразова паведамляў, што галоўнай перашкодай у перамовах застаецца расійскае патрабаванне да Украіны здаць тэрыторыі Данбаса, якія яна дагэтуль кантралюе, а амерыканскія прапановы ўжо ўключалі тэрытарыяльныя саступкі як элемент магчымога ўрэгулявання.

Сам па сабе такі сігнал азначае, што ЗША ўсё менш паводзяць сябе як арбітр, які спрабуе зблізіць пазіцыі бакоў, і ўсё больш — як гулец, што імкнецца як мага хутчэй закрыць гэтую «гісторыю», нават калі кошт такога «закрыцця» палітычна непрымальны для Украіны. Калі пасрэднік пачынае гаварыць мовай дэдлайнаў і пагроз выхаду, ён фактычна пераносіць цэнтр ціску з агрэсара на дзяржаву, якая абараняецца. У такой канструкцыі праблема ўжо фармулюецца не як прымушэнне Расіі адмовіцца ад ультыматумаў, а як нежаданне Украіны пагадзіцца на той фармат міру, які ёй навязваюць.

Пытанне вываду ўкраінскіх войскаў з Данбаса ўвогуле не з’яўляецца тэхнічным кампрамісам, як гэта часам спрабуюць падаць амерыканцы. Для Кіева гэта пытанне не толькі тэрыторыі, але і самай логікі бяспекі. Украіна паслядоўна адхіляе патрабаванне пакінуць Данбас, а Уладзімір Зяленскі раней наўпрост заяўляў, што такі сцэнар толькі адкрые шлях да новых патрабаванняў з боку Крамля.

Reuters таксама паведамляў раней, што ўкраінскі бок разглядае саступкі на гэтым участку фронту як асабліва небяспечныя, бо гаворка ідзе не пра сімвалічную лінію на мапе, а пра рэальныя абарончыя рубяжы і перспектыву далейшага расійскага прасоўвання.

Асобная небяспека ў тым, што пагроза ЗША выйсці з перамоў аб’ектыўна гуляе на руку Расіі. Калі Крэмль бачыць, што Вашынгтон стамляецца, адцягваецца на іншыя крызісы і сам шукае падставу звярнуць працэс, то ў Масквы знікае матывацыя рухацца да рэальнага кампрамісу. Наадварот, стратэгія зацягвання часу становіцца яшчэ больш выгаднай.

Цяпер перамовы апынуліся на «сітуацыйнай паўзе» на фоне вайны ЗША супраць Ірана, а Кіеў наўпрост баіцца, што Блізкі Усход адцісне ўкраінскае пытанне на перыферыю амерыканскай увагі. У такіх умовах фраза «альбо прагрэс, альбо мы выходзім» гучыць не як інструмент ціску на Расію, а як паведамленне пра гатоўнасць ЗША скараціць уласную ўцягнутасць. І гэта, вядома, не можа не ўплываць на пазіцыю Расіі.

Хаця, вядома, больш за ўсё на пазіцыю Расіі ўплывае рэзкі рост цэн на нафту. Калі Пуцін лічыць патэнцыйныя даходы, то апошняе, пра што ён можа думаць, — гэта нейкі «мір». Наадварот, у старога геапалітычнага лудамана, хутчэй за ўсё, узнікае жаданне «паставіць усё на кон» і паспрабаваць усё ж перамагчы ў вайне супраць Украіны без усялякіх перамоў.

Адсюль вынікае і галоўная палітычная выснова. Калі адзін бок патрабуе капітуляцыйнай саступкі, а другі бок за адмову ад такой саступкі яшчэ і рызыкуе страціць ключавога пасрэдніка, то гэта ўжо не сіметрычны перамоўны працэс. Гэта мадэль, у якой адказнасць за адсутнасць міру перакладаецца з агрэсара на ахвяру агрэсіі.

Фармальна Вашынгтон можа падаваць гэта як прагматызм, стому ад зацяжной вайны або спробу «зрушыць бакі з мёртвай кропкі». Але фактычна такая логіка стварае вельмі небяспечны прэцэдэнт. Чым больш жорсткія расійскія патрабаванні, тым больш ціску атрымлівае Украіна, каб пагадзіцца хаця б на частку з іх.

Менавіта таму цяперашнія пагрозы ЗША выйсці з перамоўнага працэсу варта разглядаць не проста як эмацыйную рэакцыю на застой у перамовах, а як сімптом больш глыбокай праблемы.

Частка амерыканскага падыходу ўсё больш выразна схіляецца не да прынцыпу «мір праз стрымліванне агрэсара», а да прынцыпу «мір праз ціск на ахвяру».

Для Украіны гэта азначае, што дыпламатычны фронт становіцца не менш складаным, чым ваенны.

Пётр Алешчук, прафесар Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі, спецыяльна для сайта Charter97.org

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]