Дэмакратыя можа даць у зубы

Трамп дапамагае збыцца прагнозу Гантынгтана.

Адным з самых слабых месцаў дэмакратыі ў вачах жыхароў краін трэцяга свету з'яўляецца яе меркаваная слабасць. Выступаючы з міралюбівых ліберальных пазіцый, спрабуючы захоўваць нормы міжнароднага права, дэмакратычныя краіны дайшлі да таго, што нават такія магутныя з іх, як ЗША, усё часцей успрымаюцца насельніцтвам краін, што развіваюцца, як «слабакі». Агрэсіўныя аўтакратыі, якія ігнаруюць усе правілы і нормы, наадварот, у сэнсе «сілы» і «рашучасці» выглядаюць усё больш пераканаўча. У выніку паўсюль назіраецца падзенне попыту на дэмакратычную мадэль развіцця.

Тое, што цяпер робіць на міжнароднай арэне Трамп, абурае лібералаў, але адначасова вяртае дэмакратыі пэўную эстэтычную прывабнасць у вачах тых, хто паважае «цвёрдую руку». Аказваецца, дэмакратыя — гэта не толькі пра правы чалавека і сацыялку, яна яшчэ і можа з'ездзіць па зубах. Як кажа стары жарт: «Інтэлігентны чалавек мае адну важную перавагу — ніхто не чакае ад яго прамога ўдару ў сківіцу».

Не будзем забываць, што калі гаворка ідзе пра выбар паміж дэмакратычным і аўтарытарным шляхам развіцця, мы гаворым пра палітычны выбар, а палітыка павінна быць «моцнай». Гэта ж не праваабарона, не дабрачыннасць. Гэта іншы жанр, са сваімі — цалкам сабе архаічнымі — правіламі. Любы паліттэхнолаг скажа вам, што лідар з рэпутацыяй «слабога», за рэдкімі выключэннямі, ніколі не пераможа на выбарах нават у самых ліберальных краінах, што ўжо казаць пра краіны без устойлівых ліберальных традыцый. Тое самае датычыць і дзяржаў. Парадокс «мяккай сілы» ў тым, што яна не павінна выглядаць занадта ўжо мяккай. Гэта павінна быць нешта кшталту «жалезнай рукі ў аксамітнай пальчатцы».

Парадокс яшчэ вышэйшага парадку: Трамп, які працуе супраць дэмакратыі на ўнутрыамерыканскай сцэне, на міжнароднай арэне — прынамсі ў той яе частцы, пра якую я кажу, — стварае попыт на дэмакратыю ў краінах трэцяга свету, тым самым рыхтуючы запуск новай — чацвёртай, калі лічыць па Гантынгтану, — дэмакратычнай хвалі.

У выпадку падзення іранскага рэжыму шанец на дэмакратызацыю атрымае не толькі Іран. Па рэпутацыі аўтарытарных рэжымаў як «моцных» будзе нанесены магутны ўдар паўсюль — у тым ліку і ў Расіі. Тым больш, што там — у сілу відавочнай няздольнасці перамагчы Украіну, — і без таго нарастае хваля сумневаў у сіле Крамля.

Аббас Галлямаў, «Фэйсбук»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]