Гладыятары Эпштэйна

Эпохі змяняюцца — інструменты застаюцца.

Апублікаваныя файлы Джэфры Эпштэйна падштурхнулі ўвесь свет ізноў абмяркоўваць сувязь элітаў, сэксу і кампрамату. Многія сыходзяць у маралізатарства, снабізм або смакуюць падрабязнасці. Пакінуўшы маральны бок пытання і нармалізацыю дэгуманізацыі, варта паглядзець на гэты морок як на тэхналогію. І з гэтага пункту гледжання ў гэтай гісторыі няма нічога прынцыпова новага — змяняюцца толькі дэкарацыі і тэхналогіі. Закрытыя сэкс-сеткі існавалі заўсёды і ўсюды. І яны не пра жаданне ці збочанні, а пра ўладу.

1955 год, СССР. На дачы ў падмаскоўнай Валянцінаўцы і ў сваёй маскоўскай кватэры драматург Канстанцін Крывошэін — «Эпштэйн на мінімалках» — арганізаваў прытон для вышэйшай савецкай наменклатуры. Студэнтак тэатральных і балетных вучылішчаў заваблівалі абяцаннямі кар'еры ў Вялікім тэатры, намёкамі на сувязі з міністрам культуры. Кліентура — сліўкі сістэмы: міністр культуры СССР акадэмік Георгій Аляксандраў (які меў асабісты ключ ад кватэры), члены-карэспандэнты АН СССР, пісьменнікі, філосафы, прафесары. Для канспірацыі выкарыстоўвалі шыфры: «дысертацыя» азначала дзяўчыну, «абароніць дысертацыю» — спакусіць, «напісаць рэцэнзію» — прадаць яе паслугі.

Разаблачэнне пачалося з ліста абуранай маці Хрушчову. На пасяджэнні ў Маскоўскім гаркаме Мікіта Сяргеевіч доўга крычаў на вінаватых, а потым спытаў у літаратуразнаўцы, дырэктара ІМЛІ АН СССР Аляксандра Еголіна: «Аляксандраў дык мужчына малады, разумею. А ты ў твае гады навошта туды палез?»

Адказ увайшоў у гісторыю: «Ды я нічога, я толькі гладзіў…»

Адсюль назва — «справа гладыятараў».

Крывошэіна судзілі не за сутэнёрства (такога артыкула не было), а за спекуляцыю антыкварыятам — гэта была ўжо яго другая хадка. Аляксандрава саслалі ў Мінск, астатніх разагналі па рэдакцыях за Урал. Сістэма дала трэшчыну, але не зламалася.

Падобных гісторый — дзясяткі. Распуцін у Расіі пачатку XX стагоддзя з аргіямі «выгнання бясоў» і доступам да імператарскай сям'і. Справа Праф'юма ў Вялікабрытаніі 1963 года — ваенны міністр, 19-гадовая мадэль і савецкі ваенны аташэ, класічны трохвугольнік халоднай вайны. Урад абрынуўся, частка дакументаў засакрэчана да 2048 года.

Узор універсальны: эліты ствараюць закрытыя прасторы распусты не дзеля сэксу (яго можна купіць прасцей), а дзеля сеткавага капіталу. Сумесны грэх — клей сістэмы. Кампрамат — страхоўка ад здрады. Доступ да целаў — маркер прыналежнасці да абраных. Эпштэйн адрозніваўся ад Крывошэіна толькі маштабам: востраў замест дачы, прыватны самалёт замест службовай «Волгі», мільярдэры замест філосафаў і наменклатуршчыкаў. Але механіка тая ж: улада канвертуецца ў доступ, доступ — ва ўплыў, уплыў — зноў ва ўладу.

Наіўна думаць, што такія схемы засталіся ў мінулым. Сэкс-сеткі як інструмент кар'ернага прасоўвання і кантролю нікуды не зніклі — проста сталі менш прыкметныя. Можна дзесяцігоддзямі працаваць з адным чалавекам і стаць самым уплывовым віцэ-мэрам сталіцы. Можна пасля лазневых працэдур з лідарам партыі стаць губернатарам, а затым міністрам спорту.

Справа не ў канкрэтных людзях — справа ў тым, што закрытыя прасторы нефармальных зносін, дзе ствараюцца сувязі па-за афіцыйнымі пратаколамі, заўсёды былі і застаюцца найважнейшым механізмам рэкрутавання эліт. Лазні, дачы, яхты, паляванні — гэта не адпачынак, а інфраструктура ўлады. У шэрагу расійскіх рэгіёнаў такія сэкс-сеткі існуюць і цяпер — проста пра іх не пішуць ананімных лістоў першаму сакратару. Максімум — згадваюць у ананімных тэлеграм-каналах. Сістэма навучылася сябе абараняць.

Парадокс у тым, што таварыш Еголін «толькі гладзіў» у 1955-м. А яго аналагі «толькі гладзяць» і цяпер. Эпохі змяняюцца — інструменты застаюцца.

Дзмітрый Лабойка, «Фэйсбук»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]