Чаму школьная адукацыя ў Беларусі зусім не бясплатная
4- 27.02.2026, 11:38
- 1,182
Бацькам вучняў у школах даводзіцца плаціць за многае.
Экскурсіі, харчаванне і ноўтбукі — ёсць дзяржавы, дзе ўсё гэта для школьнікаў бясплатна. У каго Беларусь можа павучыцца сапраўднай «сацыяльнай арыентаванасці»? Пра гэта піша «Беларусы і рынак».
Канстытуцыя Беларусі гарантуе бясплатную адукацыю для ўсіх. На справе ж бацькам вучняў у школах даводзіцца плаціць за многае.
Напрыклад, школьнікі плацяць за падручнікі і дадаткова складаюцца на іншыя вучэбныя матэрыялы. Пры гэтым аплата ажыццяўляецца па прынцыпе арэнды — за карыстанне ўжо выкарыстанымі экзэмплярамі. Дзеці з шматдзетных сем'яў
атрымліваюць зніжку. Бясплатна падручнікамі карыстаюцца толькі дзеці з інваліднасцю і некаторыя іншыя ўразлівыя катэгорыі.
У большасці ж сацыяльна арыентаваных краін Еўропы падручнікі ў школе ўсім дзецям прадастаўляюцца бясплатна. Напрыклад, у суседняй Польшчы, акрамя бясплатных падручнікаў, кожны вучань да пачатку навучальнага года атрымлівае з бюджэту 300 злотых (каля 83 долараў) на куплю вучэбных прыналежнасцяў. Гэтая дапамога прадастаўляецца ў дадатак да штомесячнай дапамогі ў 220 долараў, якая выплачваецца дзецям да паўналецця.
Бясплатныя ноўтбукі
У краінах Паўночнай Еўропы, акрамя асноўнага камплекта падручнікаў, бясплатна прадастаўляюцца ўсе матэрыялы, неабходныя для навучання, у тым ліку планшэты і ноўтбукі. У Фінляндыі, напрыклад, планшэты выдаюцца дзецям, пачынаючы з трэцяга класа, а старэйшыя вучні выкарыстоўваюць ноўтбукі.
Школы і настаўнікі самі выбіраюць і набываюць матэрыялы, якія потым прадастаўляюцца вучням.
Без пабораў на мерапрыемствы і экскурсіі
Увогуле ў краінах Паўночнай Еўропы паняцце «бясплатная адукацыя» трактуецца больш літаральна, чым у Беларусі. Акрамя бясплатных падручнікаў і матэрыялаў, тут без аплаты прадастаўляецца транспарт да школы, медыцынскае абслугоўванне, а таксама з бюджэту пакрываюцца выдаткі на пазакласныя мерапрыемствы.
У Фінляндыі, напрыклад, бацькам не трэба плаціць ніякіх дадатковых збораў і ахвяраванняў, не патрабуюцца ўзносы на экскурсіі.
Бясплатнае харчаванне
У Фінляндыі, Швецыі і Эстоніі ўсім дзецям штодня прадастаўляюцца бясплатныя школьныя абеды. У агульнаадукацыйнай школе дзеці вывучаюць асновы нацыянальнай культуры харчавання і асновы здаровага харчавання.
Неабходнасць бясплатных абедаў дзяржава тлумачыць прынцыпамі сацыяльнай справядлівасці — кожнае дзіця павінна мець роўныя ўмовы для навучання. Бо даследаванні паказваюць, што паўнавартаснае харчаванне з'яўляецца важнай умовай паспяховай вучобы.