Уладзімір Фясенка: Лукашэнка парушыў дамоўленасці

Палітолаг расказаў, чаму Украіна ўзялася за беларускага дыктатара.

Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі даў вялікае інтэрв'ю беларускаму выданню «Зеркало», дзе неаднаразова паўтарыў пра пагрозу ўцягвання беларусаў у вайну. На чым грунтуюцца гэтыя заявы? Ці ёсць такая пагроза сёння?

Пра гэта сайт Charter97.org пагутарыў з вядомым украінскім палітолагам, кіраўніком Цэнтра прыкладных палітычных даследаванняў «Пента» Уладзімірам Фясенкам:

— Выхадзячы з кантэксту інтэрв'ю, яго зместу, гаворка ідзе не пра падрыхтоўку да ўварвання з тэрыторыі Беларусі ва Украіну, не пра тое, што ў гэтым уварванні будуць удзельнічаць беларускія войскі. Зяленскі даў зразумець, што за апошнія месяцы ўзмацнілася ўзаемадзеянне паміж рэжымам Лукашэнкі і пуцінскім рэжымам у садзейнічанні ў ударах па тэрыторыі Украіны. У тым ліку рэтранслятары, пра якія згадваў Зяленскі, дапамагаюць наносіць паветраныя ўдары па мэтах на тэрыторыі Заходняй Украіны найперш, а таксама па Кіеўскай і Жытомірскай абласцях.

Сам Лукашэнка абвяшчае размяшчэнне на тэрыторыі Беларусі расійскай тактычнай ядзернай зброі і сумнавядомага «Арэшніка». Але гэта ўжо пагроза не толькі для Украіны, але і для Еўропы, на чым Зяленскі таксама акцэнтуе ўвагу.

Зяленскі таксама ўзгадаў падрыхтоўку новых сумесных ваенных вучэнняў паміж Расіяй і Беларуссю, а гэта заўсёды патэнцыйная рызыка. Як мы ўжо ведаем, расійскія войскі засталіся ў Беларусі і потым напалі на Украіну ў 2022 годзе, якраз 4 гады таму, пасля чарговых сумесных вучэнняў. Вучэнні «Захад», якія таксама рэгулярна праводзяцца на тэрыторыі Беларусі, — гэта заўсёды рызыка. Рызыка і для нас, і для еўрапейскіх краін, бо канцэнтрацыя расійскіх войскаў на тэрыторыі Беларусі — гэта патэнцыйная небяспека таго, што гэтыя войскі праз пэўны час могуць быць выкарыстаныя для нападу.

— Зяленскі заявіў, што будзе гаварыць з амерыканцамі пра саўдзел Лукашэнкі ў вайне і юрыдычную адказнасць рэжыму. Да чаго могуць прывесці такія крокі?

— Варта адзначыць, што Зяленскі рэзка актуалізаваў беларускую тэму, нядаўна ўвёў санкцыі супраць Лукашэнкі. Думаю, што гэта ў значнай меры звязана з тым, што адміністрацыя Дональда Трампа рэзка змякчыла сваю палітыку ў дачыненні да рэжыму Лукашэнкі. Пачалася такая «лібералізацыя». Лічу, што такая своеасаблівая апошняя кропля ў гэтай «лібералізацыі» — запрашэнне Лукашэнкі да ўдзелу ў «Савеце міру».

Думаю, што калі Зяленскі сказаў, што будзе падымаць гэтае пытанне перад амерыканцамі, то маецца на ўвазе, што фактычна мы не ўспрымаем удзел Беларусі ў «Савеце міру», бо яна па сутнасці з'яўляецца саўдзельніцай вайны супраць Украіны. Іншая справа, я не вельмі веру, што гэта паўплывае на Трампа. У Трампа свая логіка. Нагадаю, і Расію запрасілі да ўдзелу ў «Савеце міру». Расія нясе яшчэ большую адказнасць за вайну супраць Украіны. Таму, на жаль, у Трампа іншая логіка. Ён не дзеліць краіны на агрэсіўныя і міралюбныя. Для яго важна: заплаці мільярд або праяві лаяльнасць да мяне. Падтрымлівай добрыя адносіны з Трампам, спявай дыфірамбы. Тады ўсё будзе нармальна.

Тым не менш украінскі бок у дадзеным выпадку якраз паказвае, што будзе амерыканцам прад'яўляць інфармацыю пра тое, што, на жаль, пазіцыя Беларусі, рэжыму Лукашэнкі далёкая ад міралюбнай. Тое, што цяпер робіць у Беларусі бок Лукашэнкі, — гэта не садзейнічанне міру, а наадварот, растуць рызыкі ўцягвання Беларусі ў вайну супраць Украіны.

— Кожны ўкраінскі прэзідэнт, нават праеўрапейскія Юшчанка, Парашэнка, выбудоўвалі адносіны з беларускім дыктатарам, які ўжо абвінавачваўся ў фізічным ліквідаванні сваіх апанентаў. Як вы лічыце, ці гэтым разам на адносінах Кіева з Лукашэнкам канчаткова пастаўлены крыж?

— Ніколі не кажам «ніколі». Усё залежыць ад канкрэтных абставін. Але, думаю, у выпадку з Лукашэнкам у Зяленскага не было нейкай змены палітыкі ў яго адрас. Не было ніякіх ілюзій адносна міралюбнасці Лукашэнкі або веры ў тое, што ён зменіць палітычны рэжым у Беларусі. Такіх ілюзій ніколі не было. Хутчэй была тактыка.

З канца 2022 года і ў 2023–2024 гадах была тактыка, якая заключалася ў тым, каб знізіць напружанне ў адносінах з рэжымам Лукашэнкі. Праз узаемадзеянне на ўзроўні спецслужбаў, вайскоўцаў, не дапускаць уцягвання Беларусі ў вайну супраць Украіны. Бо ў Крамлі былі такія планы: уцягнуць рэжым Лукашэнкі наўпрост у вайну супраць Украіны, каб ваявала не толькі Расія.

Лукашэнка, думаю, сам не надта хацеў ваяваць, бо разумеў велізарныя рызыкі для сябе ў выпадку ўдзелу ў такой вайне. Украінскі бок гэта выкарыстоўваў. Таму, хутчэй, было тактычнае ўзаемадзеянне з абодвух бакоў.

Цяпер жа Лукашэнка зноў зрабіў рэзкі крэн у бок Масквы. Ступень узаемадзеяння з Крамлём у садзейнічанні ў ударах па Украіне стала ўжо непрымальнай. Відавочна, у Кіеве прыйшлі да высновы, што Лукашэнка, магчыма, парушыў нейкія дамоўленасці, якія былі раней. Пра пэўны ўмоўны нейтралітэт Беларусі, пра тое, што яна не будзе аказваць Расіі садзейнічання ў ударах па Украіне. Але, відаць, Лукашэнка цяпер гэтыя абавязанні парушыў. У выніку пазіцыя Украіны змянілася, але ніякіх ілюзій адносна Лукашэнкі няма. Нагадаю, што Украіна не прызнала вынікі «выбараў» 2020 года ў Беларусі, і гэтая пазіцыя застанецца нязменнай.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]