Як раман Джорджа Оруэла «1984» прадказаў цяперашнія геапалітычныя змены

Шматлікія аналітыкі бачаць паралелі з сучаснасцю.

Раман Джорджа Оруэла «1984» даўно лічыцца прарочым, аднак звычайна ўвага была засяроджана на яго апісанні таталітарнага кантролю і падаўлення асобы. Сёння ўсё часцей узгадваюць іншую ідэю кнігі — свет, падзелены на некалькі звышдзяржаў, якія пастаянна змяняюць саюзы і супрацьстаяць адна адной, піша The Conversation (пераклад — сайт Charter97.org).

У «1984» планета падзелена паміж трыма аўтакратычнымі блокамі, што знаходзяцца ў стане пастаяннага канфлікту. Шматлікія аналітыкі бачаць паралелі з сучаснасцю: вайна Расіі супраць Украіны, жорсткая рыторыка ЗША пры Дональдзе Трампе, уключаючы пагрозы ў адрас краін Лацінскай Амерыкі і Грэнландыі, а таксама заявы Кітая пра магчымасць сілавога «уз’яднання» з Тайванем.

Інтарэс да «геапалітычнага» Оруэла ўзмацніўся на пачатку 2020-х гадоў. Гісторыкі і журналісты ўсё часцей гавораць пра фармаванне трох цэнтраў сілы — ЗША, Кітая і Расіі. Амерыканскі гісторык Альфрэд Маккой у артыкуле для Foreign Policy задаваўся пытаннем: «Ці не стаў 2025 год новым 1984-м?» А ў The Atlantic Эн Эплбаум пісала, што некаторыя палітычныя лідары імкнуцца ўвасобіць свет Оруэла ў рэальнасць — з Азіяй пад уплывам Кітая, Еўропай пад ціскам Расіі і Заходнім паўшар’ем пад кантролем ЗША.

Даследчыкі спрачаюцца пра тое, адкуль у Оруэла з’явілася ідэя такой сусветнай уладкаванасці. Хоць на яго паўплывалі антыўтопіі Олдаса Хакслі, Яўгена Замяціна і Артура Кэстлера, большасць гэтых твораў амаль не закранала міжнародную палітыку. Куды важнейшым аказаўся асабісты досвед самога Оруэла: служба ў калоніяльнай Бірме, крытыка імперыялізму, назіранне за фашызмам і сталінізмам, а таксама падзеі Другой сусветнай вайны.

Асаблівы ўплыў, на думку біёграфаў, аказалі навіны 1940-х гадоў — ад пакта Молатава—Рыбентропа да рэзкай змены саюзаў падчас вайны. Важнай крыніцай натхнення стала і Тэгеранская канферэнцыя 1943 года, дзе Рузвельт, Чэрчыль і Сталін абмяркоўвалі падзел пасляваеннага свету на сферы ўплыву.

Актуальнасць «1984» сёння тлумачыцца не толькі тэмамі цэнзуры і прапаганды, але і трывожным падабенствам яго глабальнага канфлікту з сучаснымі міжнароднымі рэаліямі.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]