Арышт Мадура ўдарыць па ліванскай «Хізбале»

Нечаканыя наступствы.

За гады кіравання ў Венесуэле Нікаласа Мадура і яго папярэдніка Уга Чавеса краіна ператварылася ў галоўнага па-за Блізкім Усходам саюзніка Ісламскай Рэспублікі Іран. Адно з наступстваў гэтага збліжэння — актыўнае пранікненне ў паўднёваамерыканскі бізнес, палітыку і крымінал ліванскай «Хізбалы». Гэта тэрарыстычная арганізацыя дзейнічае як замежная сілавая праксі-структура Тэгерана. Яна настолькі глыбока пусціла карані ў Венесуэле, што нават арышт Мадура сам па сабе недастатковы, каб выгнаць яе з краіны, піша The Insider.

«Мост супраціву імперыялізму»

У сакавіку 2007 года паміж сталіцамі Ірана і Венесуэлы адкрылі, як пісалі прапагандысцкія медыя абедзвюх краін, «мост супраціву імперыялізму». Такога гучнага звання ўдастоіўся першы ў гісторыі двух дзяржаваў прамы авіярэйс, што злучыў Каракас з Тэгеранам з прамежкавай пасадкай у сірыйскім Дамаску.

Рэйс IR744, які сумесна абслугоўвалі Iran Air і венесуэльская Conviasa, быў недаступны простым смяротным. Квіткі на яго не паступалі ў адкрыты продаж. Паводле афіцыйнай інфармацыі, яны распаўсюджваліся праз упаўнаважаныя дзяржаўныя органы, адказныя за кантакты паміж урадам тагачаснага венесуэльскага прэзідэнта Уга Чавеса і рэжымам аятол.

Авіялінію «для сваіх» запусцілі праз лічаныя месяцы пасля візіту ў Каракас Махмуда Ахмадзінеджада, які займаў тады пасаду прэзідэнта Ірана. Ахмадзінеджад з Чавесам сышліся на глебе антыамерыканізму і вырашылі змагацца з Вашынгтонам разам, падмацаваўшы гэтыя намеры масай двухбаковых пагадненняў.

У Венесуэле ў гады прэзідэнцтва Чавеса адкрываліся іранскія вытворчасці і фінансавыя структуры. Не застаўся ўбаку і знаходзіўся пад міжнароднымі санкцыямі Корпус вартавых ісламскай рэвалюцыі (КВІР) — элітнае фармаванне ўзброеных сіл Ірана, актыўна ўцягнутае ў эканоміку краіны.

КВІР заснаваў у Паўднёвай Амерыцы фірмы, афіляваныя з галоўнай нафтавай кампаніяй Венесуэлы Petroleos de Venezuela S.A. (PDVSA). Два сяброўскія государства сумесна займаліся навукова-тэхнічнымі распрацоўкамі ў энергетычнай, машынабудаўнічай і хімічнай сферах.

Дзяржаўны іранскі манапаліст у галіне марскіх перавозак — Islamic Republic of Iran Shipping Lines (IRISL) — атрымаў у сваё распараджэнне адзін з партоў у Венесуэле. Пры гэтым за рэканструкцыю партавай інфраструктуры адказвала тая ж іранская кампанія, унесеная ў міжнародныя санкцыйныя спісы за ўдзел у ядзернай праграме Ісламскай Рэспублікі.

На Захадзе, у першую чаргу ў ЗША, існавалі сур'ёзныя сумневы адносна «выключна мірнага характару» супрацоўніцтва двух недружалюбных да дэмакратычнага свету дзяржаў. Усе гэтыя сумесныя прадпрыемствы і праекты выглядалі як прыкрыццё для розных цёмных спраў. Напрыклад, для незаконнага набыцця на амерыканскім кантыненце і пераправы ў Іран тавараў вайсковага прызначэння, якія з-за санкцый нельга было купіць адкрыта. Ці для «адмывання» даходаў сумніўнага паходжання. Але самае галоўнае — для працягнення работ над ядзернай і ракетнай праграмамі Ірана падалей ад іранскіх палігонаў і навуковых цэнтраў, добра вядомых інспектарам МАГАТЭ і аналітыкам ЦРУ.

Пацвярджанне ўсім гэтым апасенням прыйшло з нечаканай крыніцы: супрацоўнікі дзяржаўнай авіякампаніі Conviasa запусцілі ў інтэрнэце ананімны сайт, дзе распавялі нямала падрабязнасцяў пра рэйс Каракас — Дамаск — Тэгеран. Напрыклад, яны паведамілі, што пасажыры і багаж трапляюць на борт у абыход службы бяспекі аэрапорта, мытні і памежнікаў.

Таксама стала вядома, што частымі пасажырамі рэйса былі не толькі іранскія і венесуэльскія дыпламаты, але і ваенныя спецыялісты абедзвюх краін, афіцэры КВІР і функцыянеры ХАМАС і «Хізбалы». Акрамя таго, яны паведамлялі, што гэтым рэйсам перавозілі кампаненты ракет і іншых відаў узбраення, а таксама нават радыеактыўныя матэрыялы. Апошняя заява можа падацца фантастычнай, але не варта забываць пра экстравагантнасць Чавеса.

Сайт з выкрыццямі знік ужо праз некалькі дзён пасля з'яўлення, але паспеў нарабіць шуму. У 2010 годзе ўлады Венесуэлы, баючыся новых санкцый, адмянілі скандальны рэйс. Але супрацоўніцтва Каракаса з блізкаўсходнімі партнёрамі на гэтым не спынілася. Тым больш што пачалося яно задоўга да падпісання Ахмадзінеджадам і Чавесам пакета дэкларацый і мемарандумаў.

Сеткі «Хізбалы»

Як і Паўночная Амерыка, Паўднёвая — гэта зямля імігрантаў, людзей, якія пакінулі сваю радзіму і перасяліліся за тысячы кіламетраў у надзеі знайсці лепшае жыццё. Арабы пачалі перасяляцца з Асманскай імперыі ў Паўднёвую Амерыку з канца XIX стагоддзя. Перш за ўсё, сірыйцы і ліванцы.

Доўгі час у каталіцкую Паўднёвую Амерыку перасяляліся выключна арабы-хрысціяне. Яны ратаваліся ад палітычнай нестабільнасці, якая часта абарочвалася міжканфесійнай разняй. Але бліжэй да сярэдзіны XX стагоддзя эканамічныя перспектывы Заходняй паўкулі, куды больш шматабяцальныя, чым на Блізкім Усходзе, прывялі да масавай міграцыі ўжо і арабаў-мусульманаў. Та ж Венесуэла была даволі багатай краінай некалькі дзесяцігоддзяў пасля Другой сусветнай, у 1970-я ў Каракас з Парыжа нават лётаў знакаміты Concorde.

У выніку некалькіх хваль міграцыі Венесуэла цяпер налічвае каля 1,6 млн чалавек арабскага паходжання. Усяго ж на кантыненце арабаў — дзясяткі мільёнаў. Большасць паўднёваамерыканскіх арабаў — гэта хрысціяне і мусульмане-суніты.

Але ёсць і шыіты — паводле розных ацэнак, ад некалькіх сотняў тысяч да двух мільёнаў чалавек. Сярод іх ёсць і багатыя людзі, у тым ліку і ў Венесуэле. Таму невыпадкова, што калі ў 1980-х Іран стварыў ваенна-палітычны рух «Хізбала» для адстойвання шыіцкіх інтарэсаў у Ліване, а затым і ва ўсім блізкаўсходнім рэгіёне, эмісары гэтага руху амаль адразу накіраваліся ў Паўднёвую Амерыку.

Спачатку іх заданне было простым: збіраць ахвяраванні з мясцовых шыітаў, вербаваць найбольш актыўных з іх у свае шэрагі і адпраўляць у Ліван, дзе ішла зацяжная грамадзянская вайна. Акрамя таго, як і ў сябе на радзіме, за акіянам прадстаўнікі «Хізбалы» займаліся тэрарызмам. Так, менавіта гэтую ваенізаваную арганізацыю падазраюць у здзяйсненні ў 1990-х двух тэрактаў у Аргенціне супраць ізраільскіх дыпламатаў і мясцовай яўрэйскай дыяспары, якія забралі жыцці больш чым ста чалавек.

З цягам часу задачы эмісараў ліванскага руху ўскладняліся. Яны будавалі ў Паўднёвай Амерыцы ценявую фінансавую імперыю, здольную ўтрымаць «Хізбалу» на плаву нават ва ўмовах недахопу фінансавання з боку галоўнага спонсара — Ірана. Цалкам замяніць датацыі з Тэгерана, што дасягаюць мільярда долараў у год, даходы паўднёваамерыканскіх падпольшчыкаў не маглі. Але і гэтыя грошы для «Хізбалы» былі зусім не лішнімі. Асновай заакіянскага бізнесу блізкаўсходняй групоўкі стаў наркатрафік.

Таямнічы востраў

У 2004 годзе Упраўленне па барацьбе з наркотыкамі ЗША разам з калумбійскімі сілавікамі правялі аперацыю «Праект Тытан». Яе мэта — выяўленне і спыненне кантраляваных «Хізбалай» паставак кокаіну з Паўднёвай Амерыкі ў Еўропу, Афрыку і на Блізкі Усход.

Адзін з ключавых удзельнікаў схемы — дзелец па імені Шакры Харб па мянушцы Талібан, уладальнік адразу і калумбійскага, і ліванскага пашпартоў. Ён хваліўся агенту пад прыкрыццём, які выдаваў сябе за пакупніка, што можа за лічаныя дні і без асаблівых праблем адправіць з Паўднёвай Амерыкі ў Ліван 950 кг калумбійскага кокаіну. Хуткасць адпраўкі і адсутнасць праблем тлумачыліся актыўным уцягваннем у працэс «Хізбалы», якая брала сабе 12–14% даходу з кожнай падобнай здзелкі.

Венесуэла ў гэтай схеме была задзейнічана не толькі як транзітная краіна, яна таксама забяспечвала прыкрыццё многім з удзельнікаў наркатрафіку. Стаўленік Уга Чавеса, палітык ліванска-сірыйскага паходжання Тарэк Эль-Айсамі, які займаў у 2008–2012 гадах пасаду міністра ўнутраных спраў і юстыцыі Венесуэлы, аптам выдаваў пашпарты сваёй дзяржавы грамадзянам блізкаўсходніх краін.

Экс-лідэр венесуэльскай апазіцыі Хуан Гуайдо сцвярджаў, што толькі іранцам чыноўнікі МУС выдавалі па 17 пашпартоў штодня. Акрамя іх, новыя дакументы, што адкрываюць бязвізавы ўезд у дзясяткі краін свету, штодня атрымлівалі сірыйцы, ліванцы і грамадзяне іншых дзяржаў, часта ў міжнародным вышуку.

Лічыцца, што «пашпарты Эль-Айсамі» (хоць, магчыма, практыка выдачы дакументаў існавала і да яго прызначэння), а разам з імі новыя імёны і бездакорныя рэпутацыі дасталіся больш чым дзесяці тысячам чалавек. Многія з іх былі ўдзельнікамі крымінальных схем «Хізбалы». Дзякуючы венесуэльскаму пашпарту яны маглі свабодна перамяшчацца па ўсёй Лацінскай Амерыцы і Еўропе і атрымліваць візы ЗША і Канады па спрашчанай працэдуры.

Падпольная крымінальная імперыя, у якой «Хізбала» і ўлады Венесуэлы ігралі адны з галоўных роляў, не абмяжоўвалася продажам наркотыкаў. Па выбудаваных мафіёзі і чыноўнікамі кантрабандных шляхах перамяшчаліся незаконна здабытыя золата і вугаль, харчы, алкаголь, цыгарэты і электроніка. Даходы ад гэтай дзейнасці легалізоўваліся праз кампаніі на венесуэльскім востраве Маргарыта — месцы кампактнага пражывання ліванскай дыяспары.

Маргарыта — адзін з галоўных венесуэльскіх курортаў з фешэнебельнымі гатэлямі і рэстаранамі, пяшчанымі пляжамі і развалінамі старых пірацкіх фартоў. Паралельна гэты турыстычны рай стаў базай адразу для некалькіх злачынных супольнасцяў, якія, паводле звестак мясцовых жыхароў, дзейнічаюць пад прыкрыццём афіцыйнага Каракаса. Менавіта з прыстаняў Маргарыты адпраўляліся судны з грузам наркотыкаў, якія рэгулярна перахопліваліся заходнімі флотамі і спецслужбамі.

У 2011 годзе з'явіліся першыя сведчанні таго, што акрамя мясцовых бандаў і патрануемых імі дзяржаўных апалчэнняў colectivos, на востраве актыўна дзейнічае і «Хізбала». Прычым выкарыстоўвае яго не толькі як хаб для назапашвання і далейшай пераправы незаконных грузаў, але і як месца для індактрынацыі і падрыхтоўкі баевікоў.

Маргарыта кантралюецца шыіцкай сям'ёй Насрэддзін, венесуэльцамі ліванскага паходжання. Некалькі прадстаўнікоў гэтай сям'і займалі адносна высокія пасады ў ўрадах Чавеса і змяніўшага яго на пасадзе прэзідэнта ў 2013 годзе Нікаласа Мадура. Доказу таго, што клан дапамагае «Хізбале» і нават дазволіў ёй адкрыць на падкантрольнай яму тэрыторыі лагеры баявой падрыхтоўкі, няма.

Аднак адзін з членаў сям'і Насрэддзін — Газі — значыцца ў базе разыскиваемых ФБР злачынцаў па падазрэнні ў датычнасці менавіта да «Хізбалы». Пры Чавесе Газі займаў пасаду пасла Венесуэлы ў Дамаску. Да захопу амерыканцамі Мадура ён працягваў актыўную грамадскую дзейнасць, быў адным з кіраўнікоў шыіцкага рэлігійнага цэнтра ў Каракасе і кіраваў фінансаваным дзяржавай аналітычным цэнтрам, занятым прапагандай палітыкі Мадура.

Газі Насрэддзін і Тарэк Эль-Айсамі — гэта толькі вяршыня «хізбала-іранскага» айсберга ў Венесуэле. За гады свайго актыўнага прысутнасці ў Паўднёвай Амерыцы рух паспеў пусціць карані ў мноства інстытуцый — пачынаючы з наркакартэляў і заканчваючы дзяржаўнымі структурамі, уключаючы тых жа colectivos.

Тысячы ліванцаў, сірыйцаў і іранцаў, легалізаваных праз схемы з пашпартамі, застаюцца ў Венесуэле і працягваюць весці падвойную гульню. Афіцыйна займаючы дзяржаўныя пасады або займаючыся бізнесам, яны неафіцыйна дазваляюць «Хізбале» зарабляць і легалізаваць мільёны долараў. У гэтым ім дапамагаюць шыіты з арабскіх дыяспар, многія з якіх сімпатызуюць ліванскай ваенізаванай арганізацыі, у якой бачаць абаронцу сваіх інтарэсаў і інтарэсаў сваіх адзінаверцаў на Блізкім Усходзе.

Гэтыя фактары — глыбокае пранікненне ў крымінальныя, дзяржаўныя і бізнес-структуры, а таксама відавочныя сімпатыі ўплывовай дыяспары — вядома, не гарантуюць «Хізбале» выжывання ў Венесуэле пасля захопу амерыканцамі Нікаласа Мадура і заканамернага канца яго кіравання. Але яны дакладна даюць ёй нядрэнны шанец захаваць сваю прысутнасць у абсалютна новых умовах.

Не горш за наркакартэлі

У рэшце рэшт, «Хізбала» ў Паўднёвай Амерыцы прадэманстравала выключную жывучасць, уключыўшыся (пад носам у ЗША) у маштабныя злачынныя схемы і стаўшы важным партнёрам наркакартэляў у Калумбіі і Мексіцы. Арганізацыя здолела перажыць арышты далёка не апошніх сваіх функцыянераў на кантыненце, захавала структуру і аперацыйныя магчымасці пасля ўзмацнення санкцый.

У Венесуэле, не заўсёды маючы магчымасць працаваць адкрыта, «Хізбала» навучылася дзейнічаць схавана і прыстасоўвацца да зменлівых абставін. А яе патрон і спонсар — Ісламская Рэспубліка Іран — напэўна будзе рабіць усё для таго, каб захаваць свае праксі-сілы ў непасрэднай блізкасці ад ЗША.

Улічваючы гатоўнасць аятолнаў траціць грошы на сусветную ісламскую рэвалюцыю нават у сітуацыі маштабнага крызісу ў сябе дома, а таксама лідарскія пазіцыі Венесуэлы ў рэйтынгах найбольш карумпаваных дзяржаў, можна меркаваць, што хаця б частка структур руху здолее перажыць крушэнне рэжыму свайго венесуэльскага патрона.

Але ўсё можа памяняцца ў адзін момант, калі ўслед за Мадура ўпадзе і рэжым аятолнаў у Іране. Без прамой дапамогі Тэгерана, без яго грошай і палітычнай падтрымкі «Хізбала» не выжыве, а яе існаванне страціць усялякі сэнс. Бо яе стваралі для экспарту за мяжу іранскай Ісламскай рэвалюцыі. І калі рэвалюцыя, хай нават праз амаль 50 гадоў, прайграе, то і экспартаваць будзе няма чаго.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]