Максім Плешка: Лукашэнка не ўтрымаўся б пры ўладзе

Ці дабярэцца «дыктатарапад» да Беларусі?

У свеце пачаўся сапраўдны «дыктатарапад». Крыху больш за год таму рухнуў рэжым Башара Асада, затым ЗША адным ударам змялі Нікаласа Мадура. Цяпер захісталіся крэслы лідараў камуністычнага рэжыму на Кубе і іншых аўтарытарных кіраўнікоў Лацінскай Амерыкі. У Іране не зціхае хваля пратэстаў, а Дональд Трамп адкрыта падтрымлівае іранскіх дэманстрантаў.

Хто з вядомых дыктатараў можа ўпасці наступным? Якія рэжымы цяпер выглядаюць найбольш хісткімі?

Пра гэта сайт Charter97.org спытаў кандыдата філасофскіх навук, кіраўніка ўкраінскага Цэнтра беларускіх камунікацый Максіма Плешкі:

— Пасля падзення рэжыму Мадура наступнымі ў чарзе стаяць Куба і Нікарагуа. Гэта такі трохвугольнік рэжымаў у Лацінскай Амерыцы. Паколькі ЗША абазначылі сваю дактрыну, што яны поўнасцю кантралююць заходняе паўшар’е, дык яны навядуць парадак з гэтымі дыктатарскімі рэжымамі на сваё меркаванне.

Што да Кубы, дык я прыкладна 15 гадоў таму асабіста там быў — і не ў адным месцы, не толькі ў Гаване. Я аб’ездзіў востраў, бачыў усё ўласнымі вачыма. Скажу так: краіна, але па факце — бедная. Бедная краіна, якая нагадвае нашыя 1990-я: дэфіцыт, адсутнасць тавараў. Ты, нібыта турыст, маеш грошы, гатовы нешта купіць, але ўсё адно мусіш бегаць, дамаўляцца, шукаць, каб табе нешта прадалі або знайшлі патрэбны тавар. Маё ўражанне такое: другі раз турыстам на Кубу я б не паехаў, хоць клімат там выдатны, узбярэжжа цудоўнае, людзі вельмі адкрытыя і пазітыўныя. Але краіна ў цэлым — бедная, бедная і яшчэ раз бедная.

Гавана: гэтыя старыя раскошныя дамы, якія камуністы раздалі жыхарам як ёсць, — яны дагэтуль цалкам без рамонту. Людзі жывуць велізарнымі сем’ямі, часта ў паўразбураных будынках. Куба — гэта рудымент старой камуністычнай эпохі. Відавочна, што менавіта Куба рухне першай, і гэта лагічна: яна доўга трымалася на нафтавай падтрымцы Венесуэлы.

Тое самае датычыць і суседняга рэжыму ў Нікарагуа — ён таксама мае ўсе шанцы рухнуць. Гэта калі казаць пра Лацінскую Амерыку.

Калі вярнуцца да Кубы, дык Трамп ужо фактычна выстаўіў ёй жорсткі ўльтыматум. Ён ясна даў зразумець, што час рэжыму падыходзіць да канца. І калі Куба балансуе на мяжы, то спыненне паставак энергарэсурсаў зробіць сітуацыю крытычнай.

Я скажу ўпэўнена: кубінцы не пойдуць абараняць гэты рэжым, які настолькі прагніў, што ўжо давёў іх да адчаю. Гэта пытанне часу.

— Ці павінен Лукашэнка баяцца пасля арышту свайго саюзніка Мадура? Ці можа «хваля падзення дыктатур» дакаціцца і да Беларусі?

— Любы дыктатар цяпер пачаў задумвацца і баяцца. Любы. Дыктатары — гэта бандыты, піраты, якія прыкрываліся міжнародным правам і заканадаўствам, але рабілі тое, што хацелі. У выпадку Лукашэнкі — гэта міграцыйныя крызісы, гвалт, тэрор. Але з’явіўся сусветны «паліцэйскі», які больш ні на што не азіраецца: трэба — значыць змятае чарговага дыктатара.

Што да Лукашэнкі, трэба разумець: сам па сабе ён нічога не азначае. Каб не Пуцін, дык ніякі Трамп не быў бы патрэбны — беларускі народ і суседзі самі б справіліся, Лукашэнка не ўтрымаўся б пры ўладзе. Таму Лукашэнка павінен найперш баяцца за захаванне пуцінскага рэжыму ў Расіі. А што да рэжыму Пуціна, дык 2026 год пачаўся бурна, і ўсе ведаюць пра стан расійскай эканомікі — пра рэцэсію, пра крайне негатыўныя сцэнары.

Рэжым кіраванага хаосу, які там трымаецца, доўга не працягне. Я ведаю і спадзяюся, што 2026 год можа стаць апошнім годам Пуціна як дыктатара. А не стане Пуціна — не стане і Лукашэнкі.

Каб адказаць вобразна: калі ў Кашчэя Бессмяротнага іголка ў яйку, то «лукашэнкаўская іголка» ляжыць недзе ў чамаданчыку Пуціна ў Крамлі. То-бок баяцца Лукашэнку трэба найперш за лёс пуцінскага рэжыму. Плюс трэба ўлічваць, што пакуль паміж ім і адміністрацыяй Трампа захоўваецца даволі паважлівы камунікацыйны тон. Трамп пакуль не пагражае Лукашэнку — ён цудоўна разумее, што Лукашэнка не суб’ект.

Калі Расія вырашыць атакаваць краіны Балтыі, Сувалкскі калідор або паўтарыць удар па Украіне — Лукашэнка ўжо не здольны гэта спыніць. Ён не суб’ект у дыктатарскай міждзяржаўнай іерархіі. Гэта, як тое кажуць, «васал майго васала». Ён усяго толькі пуцінскі васал. Таму паўтару: ён баіцца за захаванне рэжыму Пуціна.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]