Іранскія ўлады пачалі глушыць спадарожнікавы інтэрнэт Starlink Ілона Маска

Самыя сур'ёзныя збоі назіраюцца, калі на вуліцы выходзяць натоўпы дэманстрантаў.

Улады Ірана заблакіравалі ў краіне інтэрнэт, каб перашкодзіць тым, хто выступае супраць рэжыму, каардынаваць свае дзеянні і распаўсюджваць інфармацыю пра жорсткае падаўленне пратэстаў. Аднак у краіне часткова працягвае працаваць спадарожнікавы інтэрнэт Starlink кампаніі SpaceX Ілона Маска. Цяпер рэжым спрабуе падавіць і яго.

Нягледзячы на забарону, Starlink працягвае працаваць, распавялі Reuters трое людзей, якія знаходзяцца ў Іране і карыстаюцца ім. Паводле слоў аднаго з іх, што пражывае на захадзе краіны, дзясяткі яго знаёмых выходзяць у інтэрнэт праз Starlink, а ў памежных населеных пунктах сэрвіс у асноўным функцыянуе без збояў. «Ён нестабільны, але ўсё яшчэ працуе», — кажа Алп Токер, заснавальнік групы па маніторынгу інтэрнэту NetBlocks, які размаўляў з людзьмі ў гэтым рэгіёне.

У панядзелак, паводле ацэнак NetBlocks, стацыянарны і мабільны інтэрнэт у Іране працаваў на 1% ад звычайнага ўзроўню. І ўлады пачалі паляванне таксама на Starlink, з дапамогай якога ў сусветную сетку трапляюць відэакадры з вуліц іранскіх гарадоў, дзе сілавікі спрабуюць жорстка падавіць пратэсты, пішуць СМІ. У мінулыя выхадныя ўлады пачалі шукаць і канфіскоўваць тэрміналы Starlink у заходніх раёнах Тэгерана, распавёў The Wall Street Journal Амір Рашыдзі, дырэктар па лічбавых правах і бяспецы ў амерыканскай некамерцыйнай арганізацыі Miaan Group, якая выступае супраць цэнзуры ў інтэрнэце.

Паводле слоў Рашыдзі, самыя сур'ёзныя збоі назіраюцца ў тых раёнах Тэгерана, дзе праходзяць пратэсты, а таксама ўвечары, калі на вуліцы выходзяць натоўпы дэманстрантаў: «Гэта радыёэлектронная вайна».

У Starlink няма ліцэнзіі на працу ў Іране, але Маск раней заяўляў, што сэрвіс там функцыянуе. У снежні 2022 года ён пісаў у X, што колькасць тэрміналаў набліжаецца да 100. Пасля 12-дзённай вайны паміж Іранам і Ізраілем у чэрвені 2025 года парламент заканадаўча забараніў Starlink і ўвёў пакаранні за парушэнні.

Тым не менш, «паводле паведамленняў, у Іране працуюць дзясяткі тысяч прылад Starlink», піша Iran Wire, аднак напрыканцы мінулага тыдня «адключэнне закранула і спадарожнікавыя злучэнні»: першапачаткова было парушана каля 30% трафіку Starlink, і цягам некалькіх гадзін гэты паказчык хутка вырас «да больш як 80%».

8 студзеня ўлады амаль поўнасцю адключылі інтэрнэт у краіне, пацярпела і спадарожнікавае злучэнне. «Я аналізую доступ у інтэрнэт ужо 20 гадоў, але такога яшчэ ніколі ў жыцці не бачыў», — пракаментаваў Рашыдзі з Miaan Group.

Часопіс The Economist пагутарыў з некаторымі людзьмі, якія працягваюць карыстацца Starlink. «Сувязь нестабільная, — распавёў чалавек у Іране. — У некаторых яна, падаецца, па-ранейшаму ёсць, у іншых, у тым ліку ў некаторых пасольствах, здаецца, цалкам адключаная».

Адзін са спосабаў перашкодзіць працы Starlink — глушыць сігналы GPS, і гэтым, як мяркуе эксперт па радыёэлектроннай барацьбе (РЭБ) Том Уітынгтан, займаюцца ўлады Ірана. Праз гэта тэрміналы Starlink не могуць вызначыць сваё месцазнаходжанне і знайсці спадарожнікі, што знаходзяцца над імі. SpaceX таксама ўсталёўвае геаабмежаванні для тэрміналаў, не дазваляючы ім працаваць у пэўных месцах (напрыклад, у Расіі), таму глушэнне GPS можа блытаць іх, патлумачыў Уітынгтан The Economist.

У сацсетках таксама актыўна абмяркоўваецца магчымы ўжытак Іранам расійскіх сродкаў РЭБ, якія маглі быць пастаўлены ў апошнія месяцы, адзначае Forbes, хоць пацверджанняў гэтаму няма. Брытанскі Channel 4 News апісвае дзеянні Расіі, якая вядомая стварэннем радыёперашкод для парушэння спадарожнікавых сігналаў, як «тэхналагічную гонку са Starlink».

Паводле звестак групы «Праваабаронцы Ірана», падчас антыўрадавых выступленняў, справакаваных эканамічнымі цяжкасцямі і падзеннем курсу рыяла да рэкордных мінімумаў, было забіта больш за 500 чалавек. Іншая праваабарончая арганізацыя, Hengaw Organization for Human Rights, у нядзелю распаўсюдзіла відэазапіс, на якім відаць вялікую колькасць целаў у моргу на поўдні Тэгерана.

Спробуючы пазбавіць каля 90 млн жыхароў свабоднага доступу ў інтэрнэт, улады Ірана дзейнічаюць так жа, як дружалюбныя ім расійскія ўлады. Пад блакіроўку не трапляюць сайты з «белага спісу», у які ўключаны дзяржаўныя органы, дзяржаўныя СМІ і лаяльныя да рэжыму публікацыі. У нядзелю ўрад заявіў, што іранцам варта абапірацца на навіны агенцтва Mehr, звязанага са службамі бяспекі.

Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп у той жа дзень паведаміў, што плануе абмеркаваць з Маскам аднаўленне інтэрнэту ў Іране, не згадаўшы пры гэтым Starlink.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]