«Эфект Далінай» спрацаваў у Баранавічах

Пенсіянерка прадала кватэру, аддала грошы махлярам, а цяпер не хоча выселяцца.

Пенсіянерка ў Баранавічах паддалася на ўлоўкі махляроў, прадала сваю кватэру, перадала аферыстам усе грошы, а калі зразумела, што стала ахвярай злачынцаў, адмовілася выселяцца з жылля. Чым скончылася гісторыя, распавяла баранавіцкая дзяржаўная газета «Наш край».

Трохпакаёвая ў цэнтры

Усё пачалося з жадання купіць кватэру ў цэнтры горада. Два гады таму Святлана перавезла свой бізнес у Баранавічы, але жыла за горадам. Рашэнне пераехаць бліжэй да працы наспявала даўно.

— У верасні ў мяне быў дзень нараджэння, і, можна сказаць, гэта быў падарунак з боку мужа. Частка грошай на кватэру ў нас была, астатнюю частку мы ўзялі ў крэдыт.

Пакупка была важнай і для будучыні сям’і: дзеці ўжо дарослыя, і трэба было думаць пра дадатковае жыллё. Шукалі толькі цэнтр, трохпакаёвую кватэру. Для Святланы і яе мужа гэта была першая ў жыцці здзелка з нерухомасцю, калі не лічыць куплі дачнага доміка.

— Варыянт знайшлі на «Куфары». Мы патэлефанавалі, адказаў рыэлтар. З гэтага ўсё і пачалося, — распавядае яна.

«Я зачаравалася гэтай жанчынай»

Першае ўражанне было ідэальным: у кватэры іх сустрэла сама гаспадыня — пенсіянерка, яе дарослы сын і рыэлтар.

— Дастаткова ўсмешлівая, пазітыўная, адукаванаая жанчына, я ёю зачаравалася. Нават звярнула ўвагу на ўнушальную бібліятэку, я заўсёды заўважаю дэталі, — распавяла Святлана. — Размова была адкрытая, ані кроплі сумневу ні ў адэкватнасці яе дзеянняў, ні ў намерах у мяне не ўзнікла.

Жанчына проста патлумачыла продаж: муж даўно памёр, адной у трохпакаёвай кватэры цяжка цягнуць, трэба пераязджаць. Куды — да сына ў Баранавічы ці да дачкі ў Мінск — яшчэ не вырашыла. Яна папрасіла 12 дзён пасля здзелкі, каб спакойна сабраць рэчы.

— Ні тады, ні цяпер, успамінаючы тое, што адбылося, я не бачу ніводнага трывожнага «званочка» махлярскай схемы, — патлумачыла Святлана. — Настолькі распалагальнай і адкрытай была прадавачка. Не спяшалася з продажам, аб’ектыўна тлумачыла свае матывы.

Нават невялікая зніжка ад першапачатковай цаны, якую зрабіла прадавачка, тады здавалася жэстам добрай волі. Пазней Святлана даведалася, што была васьмой або дзявятай, каму паказвалі гэтую кватэру.

— Я таксама не спяшалася. Мы заключылі дамову з дызайнерам, каб зрабіць будучую кватэру «пад сябе», і задатак я ўнесла толькі пасля яе адабрэння.

Здзелка была прызначаная на пятніцу, 3 кастрычніка.

Толькі наяўныя

Разлік адбываўся ў натарыяльнай канторы. Прадавачка настаяла на наяўных.

— Мы ёй прапанавалі пералічыць на рахунак. Яна адразу адмовілася, сказала: «патрэбныя наяўныя». Што ў цэлым таксама зразумела, прадаўцы часта аддаюць перавагу наяўнаму разліку.

Акрамя натарыуса, на здзелцы былі рыэлтар, прадавачка з сынам і Святлана з дачкой. Грошы пералічылі, дакументы аформілі. Паводле дамовы ў прадавачкі было 12 дзён, да 15 кастрычніка, каб выпісацца і вызваліць кватэру. Здавалася, справа зроблена. Рамонт не за гарамі.

«Святлана, вам хто-небудзь тэлефанаваў з Мінска?»

Праз тры дні, у панядзелак, раздаўся званок. Голас прадавачкі дрыжаў.

— Яна мне патэлефанавала асабіста і спытала: «Святлана, вам хто-небудзь тэлефанаваў з Мінска?». Я адразу не зразумела гэтае пытанне. Па абрыўках яе фраз пачала разумець — адбылося нешта дрэннае. Яна нейкім чынам засталася без грошай і без кватэры. Я пачала задаваць пытанні, але ў адказ — зноў абрыўкі фраз і ўздыхі.

Святлана параіла ёй звярнуцца ў міліцыю. Увечары таго ж дня патэлефанавала дачка прадавачкі.

— Дачка сказала, што маці ў міліцыі. Пачала прасіць, каб я адмовілася ад кватэры. Стала казаць, што ўсё вернуць. З дачкой прадавачкі мы асабіста сустрэліся на наступны дзень. Тады я і даведалася, што іх маці «патрапіла ў махлярскую схему».

Яны прапанавалі вярнуць грошы за кватэру, але я не была гатовая адразу пагадзіцца, мне трэба было самой разабрацца ў сітуацыі. Я вельмі разгубілася, але ў адказ пачула ультыматум: «Мама не будзе выселяцца. І вы не ўедзеце — кватэра арыштаваная ў межах крымінальнай справы».

Страх, разгубленасць і першае рашэнне

Сваю першую рэакцыю Святлана апісвае як сумесь страху, панікі і поўнага неразумення таго, што адбываецца.

— Я не была ў такіх сітуацыях. Але я разумела, што трэба дзейнічаць. Разам са знаёмым юрыстам мы склалі дасудовую прэтэнзію з патрабаваннем выселіцца ў вызначаныя тэрміны, але атрымалі адмову. Тады мы з мужам нанялі адваката і падалі пазоў у суд аб выселленні.

Адвакат адразу растлумачыў Святлане, што гэта класічная махлярская схема, але паводле яго практыкі справу можна выйграць. Адразу папярэдзіў, што працэс можа заняць час, калі супрацьлеглы бок будзе аспрэчваць і патрабаваць правесці экспертызу пра тое, што ў момант здзелкі яна знаходзілася пад уплывам махляроў.

«Замяніце чып ад дамофона»

На першым судовым пасяджэнні высветлілася жудасная і, на жаль, тыповая карціна. Прадавачка і яе сын падрабязна распавялі, як трапілі ў лапы махляроў. Першы званок быў з прапановай замяніць чып ад дамофона, на што сын прадавачкі паведаміў махлярам пэўныя звесткі пра кватэру. Прадавачка западазравала недобрае, але ўжо ўвечары ёй патэлефанаваў чалавек, які прадставіўся супрацоўнікам КДБ. Ён паведаміў, што званок пра чыпы быў хітрасцю і, паводле іх даных, цяпер «чорныя» рыэлтары рыхтуюцца незаконна прадаць іх кватэру па падробленых дакументах. Каб «выратаваць» жыллё, трэба было дзейнічаць паводле «інструкцыі спецслужбы»: тэрмінова самім выставіць кватэру на продаж праз сапраўднае агенцтва, а атрыманыя грошы… адвезці ў Мінск для «праверкі ў Нацбанку». Пасля гэтай «праверкі» здзелку нібыта прызналі б несапраўднай, грошы вярнулі б пакупніку, а кватэру — законнаму ўладальніку.

І яны паверылі. Пытанне пра тое, як махлярам удалося замуціць галаву адразу двум дарослым людзям — гаспадыні жылля і яе сыну, — застаецца адкрытым. Але факт застаецца фактам: на наступны дзень пасля атрымання грошай ад Святланы прадавачка асабіста адвезла ўсю суму ў Мінск і аддала «кур’еру» — жанчыне паважнага ўзросту. Сын пра ўсё ведаў і таксама дапамагаў «ратаваць жыллё».

«Эфект Далінай» па-беларуску

Менавіта тут гісторыя Святланы магла б пайсці па сумна вядомым расійскім сцэнары, дзе падобныя спрэчкі цягнуцца гадамі, а пакупнікі гадамі не могуць засяліцца ў набытае жыллё. Аднак беларуская правапрымяняльная практыка апынулася іншай.

— Я звярнулася па кансультацыю да мінскага адваката, якая добра дасведчаная пра так званы «эфект Далінай». Яе адказ мяне падбадзёрыў. Аказалася, што Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь мае дакладныя ўказанні, як дзейнічаць у такіх сітуацыях. А менавіта: калі здзелка была добрасумленная, чыстая, без якіх-небудзь нюансаў, праведзеная ў беларускіх рублях з выплатай поўнай сумы, закон на баку пакупніка. А што робіць з атрыманымі грашыма прадавачка, пакупніка не датычыць.

Адвакат растлумачыла, што ў Беларусі прадметам махлярства суд разглядае не кватэру, а грошы. Кватэра прададзеная чыста — значыць, яна ўласнасць пакупніка. Ахвяра можа падаць у суд на вяртанне сваіх сродкаў, а не жылля.

Тое, чым раней палохалі Святлану — арыштам кватэры ў межах крымінальнай справы — на практыцы ў такіх справах не ўжываецца. Гэта сур’ёзна ўзмацняла яе пазіцыю ў судзе.

Міравое пагадненне

Асэнсаваўшы тое, што адбылося, другі бок пайшоў на міравое пагадненне. На другім пасяджэнні яны прапанавалі вярнуць не толькі поўны кошт кватэры, але і ўсе спадарожныя выдаткі Святланы.

— Мірнае ўрэгуляванне спрэчкі палягала ў тым, што яны былі гатовыя пакрыць абсалютна ўсе страты. Адваката, пазоў у суд, падачу дзяржаўнай пошліны, працэнты ў банк па крэдыце, які мы плацім. Нават згарэлы аванс дызайнеру. Яны ўсё былі гатовыя кампенсаваць… І вярнулі абсалютна ўсё.

Грошы былі сабраныя на працягу двух тыдняў, і 15 снежня бакі зноў сустрэліся ў натарыуса, каб аформіць зваротную здзелку куплі-продажу. У той жа дзень Святлана выпісалася з кватэры, якая так і не стала яе домам. Увесь працэс ад куплі да вяртання грошай заняў трошкі больш за два месяцы.

Ні зла, ні крыўды

Падчас інтэрв’ю Святлана не раз паўтарала, што не адчувае непрыязі да прадавачкі.

— Мне шчыра шкада гэтую жанчыну, яна ў ўзросце маёй мамы, разумею, якое гэта для яе ўзрушэнне. Ні зла, ні крыўды я на яе не трымаю. І вельмі за яе перажываю. Але і для сябе я вынесла ўрок — быць больш асцярожнай. Цяпер нават знаёмым у размове па тэлефоне асабістыя даныя я не паведамляю. Увогуле любыя пытанні стараюся вырашаць асабіста ў афіцыйных месцах, а не па званку.

Але гэты досвед не зламаў яе і не прымусіў адмовіцца ад пошуку жылля.

— Сёння я афармляю здзелку па куплі новай кватэры. І нават калі мне пагражае такая ж сітуацыя, я ўжо цудоўна ведаю, як сябе паводзіць і што закон у нас на баку добрасумленнага пакупніка. І ісці ў суд з такой пазіцыяй мне не страшна, нават калі мяне падмануць другі раз.

«Эфект Далінай»

Нагадаем, Вярхоўны суд Расіі 16 снежня паставіў кропку ў разглядзе справы пра кватэру Ларысы Даліны у цэнтры Масквы, здзелка па продажы якой прадпрымальніцы Паліне Лур’е раней была скасавана судамі ніжэйшых інстанцый. Паводле рашэння ВС РФ права ўласнасці застаецца за Лур’е, а Даліна незаконна пражывае ў кватэры і павінна яе пакінуць. Пытанне аб прымусовым выселенні спявачкі і яе сям’і мае разгледзець Маскоўскі гарадскі суд.

Раней у сацсетках шырока распаўсюдзіўся «эфект Далінай». Усё пачалося пасля таго, як у 2024 годзе спявачка аддала тэлефонным махлярам больш за 300 мільёнаў расійскіх рублёў (больш за 3 млн долараў) — у тым ліку грошы ад продажу пяціпакаёвай кватэры ў Маскве. Зразумеўшы, што яе падманулі, Даліна звярнулася ў суд і выйграла яго. У выніку кватэру ёй вярнулі. А пакупніцы, якая засталася без кватэры, прапанавалі спрабаваць вярнуць грошы ў махляроў.

Расіян абурыў учынак Даліны, якая пакінула пакупніцу яе кватэры і без жылля, і без грошай. Гледачы пачалі масава здаваць білеты на канцэрты артысткі.

Навіны

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]