6 лiпеня 2022, Серада, 4:14
Сім сім, Хартыя 97!
Рубрыкі

Свята, якое ўжо не з табой

19
Свята, якое ўжо не з табой
ІРЫНА ХАЛІП

Лукашэнка і Пуцін знішчылі шматгадовы гістарычны трэнд.

А вы заўважылі, што на гэтым тыдні ў нас нібы свята было? Я таксама не заўважыла. Так, выпадковы выходны - напэўна, шляхам шматскладовых пераносаў утварыўся. Потым адпрацоўваць у суботу давядзецца. Ці не давядзецца. Ды і якая розніца - з'явіўся выходны, ну і добра. А з чым ён звязаны і адкуль з'явіўся - неяк і не прыгадаецца.

Два дзясяткі гадоў абодва дыктатары-хаўруснікі рабілі ўсё магчымае, каб начыста дэзавуяваць перамогу над фашызмам у Другой сусветнай. У якасці прылады знішчэння Пуцін выкарыстаў пафас, а Лукашэнку - буфанаду. У Маскве блукалі калядоўшчыкі з суровымі тварамі і плакатамі, ездзілі машыны з георгіеўскімі стужачкамі і крыва напісаным на кардонках «спасибо деду за победу», блукалі з раніцы да ночы разнастайныя «Несмяротныя палкі» пад урачыстую музыку, на дзяржаўныя грошы здымаліся высокабюджэтныя патэтычныя фільмы з невыноснай колькасцю герояў і подзвігаў і такой жа невыноснай адсутнасцю мастацкага складніку і хоць трохі густу. Ад патэтыкі зводзіла сківіцы, хоць некаторым падабалася - у гэтым бачылі нейкую перакручаную эстэтыку. «Победобесие» - усё ж страшэнна ўдалае азначэнне.

У Менску ўсё было па-іншаму. На парадах па горадзе вазілі ўнітазы і ротарныя жняяркі на лафетах, праносіўся па горадзе карыкатурны расейскі байкер Залдастанаў з чырвоным сцягам, хлопчык Міколка ўбіраўся ў маршальскую форму, а генерал Шуневіч - у форму НКУС, манашкі і стрыптызёркі ішлі плячук да плячука. Магчыма, Лукашэнка і сам не разумеў, што гэта буфанада. Магчыма, ён думаў, што гэта прыгожа. Магчыма, ён шчыра верыў у загінулага на фронце бацьку.

Але якімі б рознымі дарогамі - прасёлкавымі, асфальтавымі, жвіровымі, замеценымі снегам - ні рухаліся два дыктатары, у выніку яны сустрэліся ў адным і тым жа тупіковым пункце: 9 траўня 2022 года, калі адзначаць дзень Перамогі раптам стала сорамна. Пуцін і Лукашэнка, магчыма, нават самі яшчэ не ўсвядомілі, што яны стварылі: адзін - сваім уварваннем ва Украіну, іншы - яго поўнай падтрымкай. Гэтай вайной яны знішчылі шматгадовы гістарычны трэнд.

Гонар, падзяку, памяць - усё гэта яны разбамбілі. Расейская ракета, пушчаная з Лунінца, патрапіла сапраўды ў цэль: у тую частку агульнага мінулага, якой мы яшчэ маглі ганарыцца. Цяпер не засталося нічога. Проста выпадковы выходны. Прапагандысты, якія захоплена расказвалі пра тысячы беларусаў, якія выйшлі на вуліцы, каб адсвяткаваць Перамогу, - як звычайна, хлусілі. Бо выйшлі яны зусім не па гэта. Тыя, хто трапляў у дзяржаўныя тэлеаб'ектывы ў якасці святкавальнай масоўкі, радаваліся зусім не гадавіне перамогі над нацызмам. Яны выходзілі выпіць і закусіць: проста лішні выходны, ды яшчэ і распіваць у грамадскіх месцах сягоння можна без усялякай рызыкі патрапіць на 15 дзён арышту. І нейкія калядоўшчыкі спяваюць і скачуць для забаўкі публікі. Мілата! І ўсё адно, якая дата на дварэ - 1 траўня, 9 траўня, 32 траўня, 18 брумера, - галоўнае, каб выходны, добрае надвор'е, шашлык і піва на вуліцах. Вось складнікі ўдалага дня.

А тыя, хто святкаваў 9 траўня заўсёды, сёлета ўпершыню шчыльна захінулі вокны перад салютам і не выпілі за перамогу. Таму што яе сэнс, яе каштоўнасць, яе кроў былі проста знішчаны двума самазванцамі. Тыя, хто стаў агрэсарам, не маюць маральнага права святкаваць перамогу над фашызмам. Гэта не іх свята. Але калі яны забралі яго ў нас, як адабралі яшчэ вельмі шмат, то мы сыходзім у падполле. Мы будзем святкаваць асобна ад іх. Будзем адзначаць, напрыклад, перамогу над нацызмам 8 траўня, як уся Еўропа. Будзем ціха ўспамінаць сваіх загінулых. Будзем змагацца за свабоду і за перамогу. І створым новыя святы. Згадзіцеся, дзень украінскай перамогі ў вайне з Расеяй несумненна стане святам для ўсёй Еўропы. А потым мы прыдумаем наша агульнае галоўнае свята. Усё адно, у які дзень яно будзе адзначацца. Але я дакладна ведаю, як яно будзе называцца: Дзень перамогі над злом.

Ірына Халіп, адмыслова для Charter97.org

Спампоўвайце і ўсталёўвайце мэсэнджар Telegram на свой смартфон або кампутар, падпісвайцеся (кнопка «Далучыцца») на канал «Хартыя-97».