22 лiстапада 2019, Пятніца, 18:11
Праўда пра «выбары»
Рубрыкі

Як Лукашэнка трапіў у скандал на саміце СНД

29
Як Лукашэнка трапіў у скандал на саміце СНД
ФОТА: KP.RU

Дыктатар выклікаў у Гурбангулы Бердымухамедава спіч пра «два пловы і дранікі».

Спецыяльны карэспандэнт «Коммерсанта» Андрэй Калеснікаў мяркуе, што саміт СНД у Ашхабадзе запомніцца перш за ўсё скандалам.

Саміт праходзіў у васьмі-напэўна-зорным гатэлі Oguzkent, які таксама з'яўляецца вялікім тварэннем рук ужо даўно не чалавечых Гурбангулы Бердымухамедава.

- Паважаныя таварышы! - звярнуўся прэзідэнт Туркменіі да калег (і наўрад ці мог, у сілу свайго выхавання і перакананняў, звярнуцца да іх па-іншаму) .- Будзем выступаць у парадку алфавіту назвы дзяржаў!

Такім чынам, першым слова атрымаў прэзідэнт Азербайджана Ільхам Аліеў, які адразу адзначыў, што «горад цвіце» (і не пахне).

Ён успомніў, якую ўнікальную ролю Азербайджан выканаў у разгроме фашыстаў у Вялікай Айчыннай вайне («Азербайджан забяспечыў краіну палівам!»).

...Трохі дзіўна было, што на саміце СНД Ільхам Аліеў столькі часу выказваецца на тэму Вялікай Айчыннай вайны. Гэта значыць некалькі слоў у сувязі з надыходзячым 75-годдзем Перамогі вымавіць было неабходна, і ўсе так потым і зрабілі, але прэзідэнт Азербайджана проста не мог спыніцца. І тут стала ясна, навошта ўсё гэта.

Так, Ільхам Аліеў нечакана перайшоў да таго, што ў цэнтры Ерэвана стаіць шасціметровай вышыні помнік Гарэгіну Нждэ, кату і калабарацыяністу, які супрацоўнічаў падчас вайны з фашыстамі. Ільхам Аліеў звярнуў увагу на тое, што Гарэгін Нждэ быў да таго ж аўтарам лозунгу «Хто гіне за Нямеччыну, той гіне за Арменію!», і Ільхам Аліеў зноў назваў Гарэгіна Нждэ катам і здраднікам.

Усё гэта выглядала, вядома, вельмі скандальна, здавалася вельмі дзіўным, што менавіта на саміце, калі азербайджанскі прэзідэнт і армянскі прэм'ер сядзяць побач, адбылося такое. Шмат гадоў лідары Азербайджана і Арменіі на гэтых мерапрыемствах не заўважалі прысутнасці адзін аднаго, рабілі выгляд, што на месцы калегі - пустое месца, чорная дзірка, але яны не чапалі адзін аднаго, наогул ніяк не краналі, мірыліся, ці што, з непазбежнасцю зла.

І вось упершыню за столькі гадоў прэзідэнт Азербайджана раптам звярнуў увагу на тое, хто сядзіць побач з ім.

І гэта, без сумневу, было звязана з фразай, якую прэм'ер Арменіі вымавіў 5 жніўня ў Сцепанакерце, калі Нікол Пашынян раптам усклікнуў пры ўсіх: «Арцах (армянская назва Карабаха) - гэта Арменія! І кропка!» Гэта значыць ён першы пачаў.

І ўжо праз пару месяцаў у Сочы на Валдайскай форуме Нікол Пашынян атрымаў, як вядома, адказ. Ці мог Ільхам Аліеў у прысутнасці зноў Уладзіміра Пуціна і яшчэ некалькіх прэзідэнтаў, гэта значыць у такой жа самавітай абстаноўцы, не сказаць, што «Карабах - гэта Азербайджан! І клічнік!»? Не мог ніяк.

І мабыць, вырашыў працягнуць, бо яшчэ адчуваў нездаволенасць. І парушыў прыстойнасці, якіх столькі гадоў прытрымліваліся.

І зараз па алфавіце трэба было выступіць Ніколу Пашыняну, у якога таксама не было ні адной прычыны замаўчаць.

Перайшоўшы да 75-годдзя Перамогі, прэм'ер Арменіі адзначыў, што адзін з лідараў французскага Супраціву быў армянінам, а потым у сувязі са словамі Ільхама Аліева ў адрас Гарэгіна Нждэ ўспомніў фільм «Кавказская пленница», дзе Шурык у аддзяленні міліцыі пытаецца: «Прабачце, капліцу таксама я разваліў?»

Прэм'ер Арменіі, мабыць, меў на ўвазе, што не мае асабістага дачынення да помніка, які паставілі да яго, у 2016 годзе.

- Праўда ў тым, - між тым вымавіў Нікол Пашынян, - што Гарэгін Нждэ змагаўся супраць турэцкай акупацыі!.. А ў 1918 годзе разам з савецкімі (напраўду савецкая ўлада была ўстаноўленая ў Арменіі ў 1920 годзе) афіцэрамі кіраваў вельмі важным участкам фронту у армяна-турэцкай вайне!

Такім чынам, Нікол Пашынян ад лішку пачуццяў раптам кінуўся ў абарону Гарэгіна Нждэ, і наўрад ці гэта ён павiнен быў гэта рабіць. Бессэнсоўна спрачацца з тым, што гэты чалавек сапраўды супрацоўнічаў з нацысцкай Нямеччынай. А прэм'ер Арменіі нешта занадта захапіўся.

- Гаворыцца, - працягнуў ён, - што Гарэгін Нждэ памёр ва Уладзімірскай турме. Мы ўважаем, што тыя, якія былі асуджаныя з 30-х да 50-я гадоў, усе былі ворагамі народа?! Гэта не значыць, што ўсё гэта мы павінны ўспрымаць як факт!

Увогуле, Ільхам Аліеў атрымаў нават больш, чым, магчыма, чакаў. Абараняючы Гарэгіна Нждэ на вачах у тых, хто сядзеў цяпер з прэм'ерам Арменіі за адным сталом і казаў пра тое, як лепей варта адзначаць 75-годдзе Перамогі савецкага народа ў Вялікай Айчыннай вайне, Нікол Пашынян выглядаў, мякка кажучы, не найлепшым чынам.

І гэта, хутчэй за ўсё, яшчэ не развязка гісторыі, якая пачалася з фразы «Карабах - гэта Арменія. І кропка!". Развязкай такой гісторыі бывае новая вайна.

Калегі лідараў Азербайджана і Арменіі не рызыкнулі чапаць балючую тэму. Іх прамовы былі нявінныя на фоне запальных выступаў азербайджанскага прэзідэнта і армянскага прэм'ера. Толькі Уладзімір Пуцін у нейкі момант ажывіўся, загаварыў пра адносіны з амерыканскімі партнёрамі, што метадычна разрываюць адну дамоўленасць за другой. На чарзе, на яго думку, магчыма, і СНВ-3.

Самым цікавым увесь гэты час было назіраць за прэзідэнтам Туркменстана. Яго перапаўняла дзіўнае дабрадушнасць. Ён усміхаўся, ківаў у такт словам кожнага з выступоўцаў, нават разгойдваўся ў такт гэтым словам. Яму, здавалася, незвычайна, надзвычай падабалася ўсё, што зараз адбывалася з ім.

І вось, ужо кажучы пра наступнае старшынства ў СНД (яно аддадзена Узбекістану), у адказ на нейкую заўвагу Аляксандра Лукашэнкі Гурбангулы Бердымухамедаў усклікаў:

- Ну вырашым! Мы ж тройца: Туркменія, Узбекістан і Беларусь! Два пловы і адны дранікі, па-мойму!..

А туркмен-ахоўнік на ўваходзе ў гатэль і пасля саміту горка перажываў:

- Ды што ж гэта такое... Скандал-то які... І галоўнае, калі госці так лаюцца, значыць, усё адно гаспадар вінаваты!