Электроніка і аўтазапчасткі ў Беларусі могуць падаражэць на 30%

Прычына — паралізаваны Армузскі праліў.

Рост цэн для спажыўца ў Беларусі можа скласці плюс 20–30% ужо праз некалькі месяцаў — такія прагнозы зрабілі эксперты, піша «Беларусы і рынак». Прычына — паралізаваны Армузскі праліў, адзін з ключавых вузлоў сусветнага гандлю. «Калі вы думаеце, што вайна на Блізкім Усходзе дзесьці далёка і нас не датычыцца, то паглядзіце на цану тэлевізара, відэакарты або тармазных калодак праз пару месяцаў», — адзначаюць аналітыкі.

Для некаторых стане нечаканасцю, што палова электронікі і аўтазапчастак, якія трапляюць у Беларусь, ішла менавіта праз Армузскі праліў. Цяпер караблі ідуць у абыход Афрыкі, што павышае страхоўкі і ламае лагістыку.

Армуз — вузкае месца сусветнага гандлю

Армузскі праліў — гэта вузкая марская артэрыя паміж Іранам і Аманам. Праз яго праходзіць прыблізна 20% сусветнага гандлю нафтай і значная частка газу. Любы канфлікт там імгненна б'е па сусветнай лагістыцы, піша Reuters.

На пачатку сакавіка 2026 года сітуацыя рэзка абвастрылася:

ваенныя дзеянні паміж ЗША, Ізраілем і Іранам;

атакі на судны ў Персідскім заліве;

рэзкі рост кошту фрахту.

Кошт арэнды супертанкераў на маршрутах з Блізкага Усходу ў Азію вырас да больш за 420 тысяч долараў у суткі, што стала гістарычным максімумам.

Вялікія перавозчыкі пачалі згортваць маршруты праз Персідскі заліў і адпраўляць судны ў абыход Афрыкі праз мыс Добрай Надзеі. Гэта павялічвае шлях на тысячы кіламетраў і дадае 10–15 дзён да дастаўкі.

Галоўнае пытанне: пры чым тут Беларусь?

Для гэтага трэба зразумець маршрут, як электроніка і запчасткі трапляюць у Беларусь. Пасля санкцый 2022 года пастаўкі заходняй тэхнікі і аўтамабільных дэталяў у Расію і Беларусь кардынальна змяніліся. Афіцыйныя дыстрыб'ютары пайшлі, і рынак пачаў жыць за кошт паралельнага імпарту.

Сутнасць простая: тавар купляюць у трэцяй краіне, а затым перапрадаюць у Расію або Беларусь без згоды вытворцы. Паступова склалася цэлая лагістычная сетка.

Асноўныя хабы паралельнага імпарту

ААЭ (Дубай, Абу-Дабі): найбуйнейшы транзітны цэнтр. Праз свабодныя эканамічныя зоны ідуць электроніка, аўтамабілі і абсталяванне.

Турцыя: перавалачны пункт для еўрапейскіх тавараў — ад бытавой тэхнікі да аўтазапчастак.

Казахстан, Арменія, Грузія: прамежкавыя краіны для паставак еўрапейскіх і азіяцкіх тавараў.

Кітай і Паўднёва-Усходняя Азія: галоўныя пастаўшчыкі дэталяў і электронікі, асабліва аўтамабільных кампанентаў.

Фактычна схема выглядае так:

ЕС / Кітай → Турцыя або ААЭ → Расія → Беларусь

ЕС → Казахстан / Арменія → Расія → Беларусь

Чаму менавіта Армуз б'е па электроніцы

З першага погляду можа падацца: «ну і што, гэта ж нафтавы праліў». Але праз Персідскі заліў праходзіць велізарны паток кантэйнерных перавозак паміж Азіяй, Блізкім Усходам і Еўропай.

Менавіта там размешчаныя найбуйнейшыя лагістычныя пункты: Дубай (порт Джэбель-Алі), Аман (порт Салала), Катар, Саудаўская Аравія. Праз іх ідзе велізарны паток рээкспарту, а менавіта рээкспарт — аснова паралельнага імпарту. Калі гэты вузел ламаецца, ламаецца ўся схема.

Што адбудзецца з цэнамі

Эксперты рынку адзначаюць адразу некалькі фактараў росту цэн:

Дарожае марская перавозка. (Фрахт вырас у разы з-за рызыкі атак і страховак).

Растае кошт страхавання. (Вайсковыя рызыкі павялічылі страхавыя прэміі для суднаў).

Падаўжаецца лагістыка. (Маршрут вакол Афрыкі значна даўжэйшы).

Аслабленне расійскага рубля. (А беларуская эканоміка моцна залежыць ад расійскага рынку).

Выснова: многія тавары ў Беларусь паступаюць праз расійскія пастаўкі. Дэвальвацыя рубля аўтаматычна павялічвае цану імпарту. Ужо цяпер лагісты і імпарцёры прагназуюць рост цэн на 20–30% на тэхніку і аўтамабільныя кампаненты.

Якія тавары падаражэюць першымі?

Найбольш адчувальныя катэгорыі:

Электроніка: тэлевізары, ноўтбукі, відэакарты, смартфоны, бытавая тэхніка

Аўтазапчасткі: кузавныя дэталі, электроніка аўтамабіляў, датчыкі і блокі кіравання, шкла, элементы падвескі

Напрыклад, сёння значная частка запчастак ідзе з Кітая і Турцыі, а пластыкавыя дэталі і кузавныя элементы — з краін Азіі і Еўропы. Калі лагістыка даражэе — кошт дэталяў расце амаль аўтаматычна.

Беларусь — ціхі пасажыр чужых санкцый

Найбольш іранічнае ў гэтай гісторыі тое, што Беларусь увогуле не ўдзельнічае ў блізкаўсходніх канфліктах. Але эканоміка краіны ўбудаваная ў ланцужкі: Кітай → Блізкі Усход → Расія → Беларусь. І калі ламаецца адзін вузел, эфект распаўсюджваецца на ўвесь рынак.

Атрымліваецца дзіўная карціна: ракета ляціць над Персідскім залівам, а праз пару месяцаў у Мінску даражэе блок ABS для Volkswagen або новы тэлевізар.

Калі канфлікт зацягнецца, наступіць самы непрыемны сцэнар — працяглая нестабільнасць. Тады адбудуцца тры рэчы:

Лагістыка канчаткова перабудаваецца на доўгія маршруты.

Цэны на нафту і перавозкі застануцца высокімі.

Паралельны імпарт стане яшчэ даражэйшым.

А значыць — тэхніка і аўтазапчасткі ў Беларусі могуць падаражэць не часова, а надоўга. «Таму тым, хто ўсё яшчэ па-ранейшаму не цікавіцца палітыкай, варта хаця б зразумець адно — калі вы будзеце купляць новы тэлевізар або камплект тармазных дыскаў, вы плаціце не толькі за тавар, вы плаціце за геапалітыку».

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]