Расіі не хапае пілотаў, каб уратаваць баевую авіяцыю ад удараў па аэрадромах

Названыя прычына і маштабы страт у ворага.

Нядаўна ўкраінскія ўдарныя дроны здзейснілі налёт на аэрадром «Пугачоўка» ў Арлоўскай вобласці РФ. У выніку была знішчана боевая тэхніка ворага — верталёты Мі-8 і Ка-52 агульным коштам больш за $30 млн. Паспяховая аперацыя Сіл абароны Украіны таксама выявіла надзвычай сур'ёзную праблему расійскай авіяцыі.

Калі мы гаворым пра ўдалыя ўдары Сіл абароны Украіны па расійскіх тылавых аб'ектах, то часцей за ўсё як адну з прычын эфектыўнасці гэтых аперацый апошняга часу называем знясіленне супрацьпаветранай абароны праціўніка. І гэта, вядома ж, праўда.

За чатыры гады поўнамаштабнай вайны расійскія сродкі СПА малога, сярэдняга і вялікага радыуса дзеяння былі знішчаны і пашкоджаны ў колькасці, якую ваенна-прамысловы комплекс РФ ужо ніколі не зможа кампенсаваць.

Паводле даных Генеральнага штаба ЗСУ, армія Расіі за чатыры гады страціла больш за 1 300 адзінак сродкаў СПА. Паводле маніторынгавых груп, што вядуць статыстыку па вэрыфікаваных даных (фота- і відэапацвярджэнне), — больш за 600. З улікам сярэдняга суадносін рэальных і вэрыфікаваных даных 1 да 2/2,5 можна казаць пра высокую праўдападобнасць апублікаваных ГШ ЗСУ даных аб стратах праціўніка.

Але насамрэч такія страты — не адзіная прычына, з-за якой Сілам абароны Украіны ўсё часцей удаецца заставаць расійскую авіяцыю на зямлі. Бо ёсць яшчэ адзін немалаважны фактар.

Калі ў расійскіх рэгіёнах гучыць паветраная трывога, а сродкі СПА перадаюць інфармацыю пра маршрут палёту ўдарных дронаў, што відавочна ўзялі курс на той ці іншы аэрадром, размешчаную там авіяцыю папросту няма каму паднімаць, каб уберагчы ад удару.

Шайгу! Герасімаў! Дзе пілоты?

У ноч на 20 лютага ўкраінскія ўдарныя дроны здзейснілі налёт на аэрадром «Пугачоўка» ў Арлоўскай вобласці. Ён з'яўляецца ўласнасцю мясцовага аэраклуба ДОСААФ, узлётна-пасадачная паласа аэрадрома — грунтавага тыпу. Тым не менш на ім размяшчалася ваенна-транспартная і боевая авіяцыя, у прыватнасці, верталёты Мі-8 і Ка-52.

Сам аэрадром знаходзіцца не менш як за 160 км ад мяжы з Украінай і, шчыра кажучы, пра небяспеку налёту ўдарных дронаў расійскія вайскоўцы ведалі яшчэ да таго, як першыя БПЛА перасеклі паветраную прастору РФ. Па ідэі, калі б на аэрадроме «Пугачоўка» дзяжурылі пілоты, ім цалкам бы хапіла гадзіны, каб у тэрміновым парадку падняць машыны ў паветра і адвесці іх ад удару.

Але дзяжурных пілотаў не было.

Каб зразумець крытычнасць сітуацыі, у якой апынуліся ВКС РФ, варта зноў вярнуцца да страт РОВ за чатыры гады поўнамаштабнай вайны — у тым, што датычыцца авіяцыі.

Страты авіяцыі РОВ

Пачнём, традыцыйна, з даных Генеральнага штаба ЗСУ адносна страт ВКС РФ за чатыры гады — гэта 435 самалётаў і 348 верталётаў.

Праблема вядзення статыстыкі і аналізу страт РОВ па даных Генштаба ЗСУ ў тым, што яны з'яўляюцца сухой канстатацыяй стратаў без удакладнення — знішчаны ў паветры/на зямлі, пашкоджаны ў паветры/на зямлі, захоплены як трафей... Так, трафеі таксама былі. Як мінімум адзін Ка-52 і Мі-8АМТШ, калі хто забыў.

У сваю чаргу, маніторынгавыя групы даюць наступныя лічбы: больш за 180 самалётаў і каля 170 верталётаў. З улікам суадносін рэальных і вэрыфікаваных даных 1 да 2/2,5 можна зрабіць выснову пра давер да даных ГШ ЗСУ.

Але самае цікавае іншае: колькі пры страце баявога самалёта або верталёта загінула расійскіх пілотаў? Якія страты менавіта ў гэтым сегменце, што яго можна толькі прыблізна сістэматызаваць паводле публікацый у адкрытых крыніцах ці іншым спосабам.

А тут хачу адзначыць, што больш-менш пацверджаныя страты пілотаў ВКС РФ складаюць для баявых самалётаў ад 80 да 110, а для ўдарных і транспартных верталётаў, увага, больш за 150!

Гэта значыць, груба кажучы, сумарныя страты расійскіх пілотаў за чатыры гады з пачатку поўнамаштабнага ўварвання склалі больш за 260 чалавек!

І гэта я не ўлічваю рознага кшталту надзвычайныя здарэнні, што адбываліся з расійскай авіяцыяй за гэтыя чатыры гады непасрэдна на тэрыторыі краіны-агрэсара, падчас якіх гінулі расійскія пілоты.

Крызіс

На момант пачатку поўнамаштабнага ўварвання ва Украіну ў складзе ВКС РФ у адносна баяздольным, лётным стане налічвалася больш за 1 300 баявых самалётаў, у тым ліку стратэгічная авіяцыя, а таксама больш за 1 700 верталётаў — як транспартна-баявых, так і непасрэдна ўдарных.

Штогод расійскія ВНУ памерана выпускалі да 150 пілотаў, з якіх у сярэднім 70–100 абіралі баявую спецыялізацыю. Галоўнай кузняй будучых расійскіх пілотаў з'яўляецца Краснадарскае вышэйшае ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў (КВВАУЛ).

З улікам сярэдняга паказчыка выпуску баявых самалётаў да 30 у год і прыблізна такой жа колькасці верталётаў ВКС РФ гэтых тэмпаў падрыхтоўкі будучых пілотаў разам з вытворчымі магутнасцямі цалкам хапала.

Але важна, што выпускнікі адразу асамі не становяцца. Прынамсі трэба правесці 2–3 гады ў палётах, а ўжо потым пілотваць самастойна, без нагляду. Сапраўдным прафесіяналам, асам, лічыцца пілот, які самастойна правёў за штурвалам каля 10 гадоў.

Акрамя таго, трэба ўлічваць яшчэ шэраг фактараў. А менавіта — выхад на пенсію вопытных пілотаў пры працягваючымся вырабе тэхнікі і нязменнай колькасці выпускнікоў. Таксама пры ўліку колькасці выпускнікоў трэба разумець, што ў верталётах экіпажы часта парныя, як і ў некаторых баявых самалётах, напрыклад у Су-34.

А цяпер абмалюем карціну рэальнасці.

Расійская авіяцыя працягвае рэгулярна выконваць свае тэрарыстычныя задачы ў дачыненні да Украіны, але з вытрымліваннем дыстанцыі. Франтавыя бамбавікі Су-34 штодня запускаюць па сотні і больш КАБ, ударныя верталёты з кабрыравання абстрэльваюць пазіцыі Сіл абароны Украіны, а ўначы вылятаюць перахопліваць украінскія ўдарныя дроны — як адзіны ўмоўна эфектыўны сродак перахопу.

Але на ўсю авіяцыю не хапае экіпажаў у фактычна вахтавым рэжыме — каб усе тыя самалёты і верталёты, што знаходзяцца ў зоне дасяжнасці для ўкраінскіх удараў, кругласутачна мелі свайго пілота, які здолее іх падняць і адвесці з зоны патэнцыйнага ўдару.

Пілотаў проста не стае, каб цэлы дзень бамбіць Украіну ў 8-гадзіннай змене, затым перадаць машыну на абслугоўванне, а сваю чаргу — іншаму экіпажу. І так тры змены па 8 гадзін або дзве па 12. Асобная праблема з экіпажамі верталётаў — іх трэба ўдвая больш, асабліва калі ёсць патрэба ганяць адзін і той жа Ка-52 па перадавой у рэжыме кабрыравання, а ўначы — у рэжыме перахопу дронаў.

Дарэчы, менавіта расійскія верталёты апошнім часам часцей за іншыя баявыя машыны трапляюць пад удар на зямлі або церпяць крушэнне. І ў апошнім выпадку праблема не столькі ў тэхнічным стане машын, хоць і гэта мае месца, колькі ў фізічным знясіленні пілота.

І, што немалаважна, гэтая праблема ў цяперашніх умовах невырашальная. Новых пілотаў Расія хутка і якасна падрыхтаваць не зможа, а вось машын, якія ўжо ніколі не ўзнімуцца ў паветра... Іх будзе становіцца ўсё больш і больш.

Аляксандр Каваленка, «Обозреватель»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]