«Форэст Гамп бег, а Валера ідзе пешшу — уздоўж ракі, па сцежцы»

Як беларус з Кормы стаў зоркай Threads.

43-гадовы Валерый Авсянкоў не прывык да папулярнасці. Наадварот, усё, што яму вядома з нараджэння, — гэта быць выключаным — з кола аднагодкаў, з прафесіі, з гарадскога асяроддзя… Але ў пачатку 2026 года суровыя і бязлітасныя алгарытмы Threads зрабілі музычнага кіраўніка з Кормы зоркай з мільёнамі праглядаў. Onlíner адправіўся ў Гомельскую вобласць, каб разабрацца ў «феномене Валеры».

Адгуклівыя беларусы

У Хізаве справа ідзе да паўдня. Валера выходзіць з вясковага дзіцячага садка насустрач журналістам — і нават не змяняецца ў твары. Больш за 20 гадоў ён працуе тут музычным кіраўніком, і, здаецца, адшліфаваная руціна яго існавання не зменіцца ні на ёту, нават калі Валерыя намінуюць на «Оскар».

Форэст Гамп бег, а Валера Авсянкоў ідзе пешшу — уздоўж ракі Дабрыч, па заснежанай сцежцы зімой, па разлівах вясной, праз мост летам… Восем кіламетраў — туды і назад — ён праходзіць некалькі разоў на тыдзень, дабіраецца да трасы і ловіць папутку.

— Беларусы адгуклівыя, спыняюцца, падвозяць. Вадзіцелі мяне ўжо па твары пазнаюць, — усміхаецца Валера.

Мы ідзём моўчкі і глядзім на халодную чорную ваду Дабрыча. Здаецца, з празмерна аптымістычнай назвай ракі людзі паспяшыліся. Тут прыгожа і самотна.

— А вёска вымірае?

— Так, вымірае. Людзі раз’язджаюцца ў іншыя месцы. Раней тут было больш жыхароў. У 2006 годзе, калі я толькі прыехаў сюды працаваць па размеркаванні, у хізаўскім дзіцячым садку было тры групы, а цяпер — толькі адна. У садку 18 дзяцей, іх звозяць аўтобусам з навакольных вёсак. Узрост розны — ад 3 да 6 гадоў, — тлумачыць Валера. — Дзеці малыя, выпускаюцца з садка і забываюць мяне. Хаця раз у школу прыходзіў — акружылі мяне, узгадалі, радаваліся.

— Чаму вы вырашылі застацца?

— Прывык, прывязаўся да працы. Да таго ж далі службовую кватэру. Увогуле, жыву я ў Корме, у гарадскім пасёлку. Там і птушкафабрыка ёсць, і льнокамбінат… У нас нават абласныя «Дажынкі» былі ў 2024 годзе. У Корме пяць дзіцячых садкоў, але там працы для мяне не знайшлося… Мне прасцей тут, мне падабаецца ў вёсцы.

У Хізаве я працую на паўстаўкі, чатыры дні на тыдзень. Я музычны кіраўнік вышэйшай катэгорыі. Заробак у мяне — 500—600 рублёў, сярэдні для пасёлка.

Дарэчы, Валерый Авсянкоў — адзіны ў раёне мужчына на пасадзе музычнага кіраўніка ў дзіцячым садку. Вось вам і гендарная роўнасць.

Чалавек з інваліднасцю

Сёння ў ролі адгуклівых беларусаў — журналісты Onlíner. Мы падвозім Валеру ў гарадскі пасёлак. Што важна ведаць пра Корму? Тут пяціпавярхоўкі лічацца шматпавярхоўкамі, на вуліцы Свабоды будуюць арэнднае жыллё, а знайсці працу вельмі складана.

— Увесь наш дом — арэндавы, — кажа Валера. — Людзі, якія тут жывуць, працуюць у калгасе, у бальніцы і гэтак далей. Раней тут паміж дамамі былі гароды… Я не супраць, я сам у вёсцы вырас.

Кватэра нашага героя нагадвае адзін вялікі дзіцячы пакой: мяккія цацкі, мазаікі з коцікамі на сценах… Зручна ўладкаваўшыся на канапе на фоне фотаабояў з лебедзямі, Валера працягвае:

— Я нарадзіўся ў вёсцы Лапаціна Гомельскай вобласці. Да гэтага часу езджу туды штогод. Калядую менавіта там, дзе нарадзіўся. Хаджу з баянам па вёсцы разам з пляменніцай. У ўсіх дзяцей адны і тыя ж калядкі, а ў мяне з баянам песні больш вясёлыя, з разынкай. А ў Корме ў мяне няма кампаніі, каб калядаваць. Не выходзіць.

«Каўбасой, пірагом пачастуйце нас, а ня тое каза забадае вас», — звонка спявае Валера, расцягваючы баян.

— У сям’і нас было трое дзяцей, я самы старэйшы, потым сястра і брат. Трымалі гаспадарку: каровы, свінні. Даглядалі іх, шмат працавалі на гародзе, «пасвілі» кароў у полі, — успамінае баяніст. — Пры нараджэнні я атрымаў траўму, але мама з цягам часу мяне выхажвала. З дзяцінства я мала што памятаю… Так і засталося на ўсё жыццё… Ужо шмат гадоў у мяне III група інваліднасці. Ураджаны дыягназ — «сударожны сіндром».

Валера збянтэжана змоўкае. Ён не збіраўся гаварыць пра інваліднасць. Але гэта рэальнасць, якая ў многім вызначыла яго жыццё. З такімі ўводнымі здаецца амаль немагчыма, што ён здолеў скончыць музычную школу па класе баяна, потым Гомельскі музычна-педагагічны каледж і затым яшчэ Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Выхавальнік».

— Выбар прафесіі з-за майго здароўя быў абмежаваны. Мне нельга займацца цяжкай фізічнай працай, напрыклад працаваць на будоўлі ці быць грузчыкам, нельга вадзіць машыну… Я трапіў у Корму па размеркаванні ў 21 год — новы досвед, далёка ад дома, ад родных… Трэба было асвойваць прафесію. Мне падабаецца працаваць у хізаўскім дзіцячым садку. Калектыў добры, згуртаваны. Загадчыца добрая. Мы з дзецьмі разучваем песні, танцы, рыхтуемся да ранішнікаў, іграем на бубне, лыжках, ксілафоне, трашчотках, званочках… За столькі гадоў я ўжо ведаю, як з дзецьмі мець стасункі: да кожнага дзіцяці — свой падыход. Напэўна, уся справа ў настойлівасці і, можа быць, у харызме.

Сам Валера нагадвае дарослае дзіця. Але з адной важнай агаворкай: у яго ёсць жонка. З Ірынай яны разам ужо 13 гадоў. Яна не можа працаваць, бо ў яе II група інваліднасці.

— Адбылося ўсё так, — распавядае Ірына. — Валера даў аб’яву аб знаёмстве ў газету: маўляў, хлопец з гарадскога пасёлка Карма шукае дзяўчыну. Указаў нумар тэлефона. Гэта цяпер мы сядзім у сацсетках, а тады людзі чыталі газеты. Мы ператэліфанаваліся. Я сказала: «У мяне група». Ён адказаў: «У мяне таксама». Першае спатканне было ў Жлобіне, маім родным горадзе. Праз пяць месяцаў, у чэрвені 2013-га, сыгралі вяселле. І ўсё, з таго часу мы шчаслівыя разам. Спрабавалі завесці дзіця, але не атрымалася… Зараз нам добра ўдваіх. Я чакаю яго з працы. Гэта важна — калі ёсць каго чакаць.

Вядомасць

Threads зрабіў Валеру папулярным пасля таго, як ён выклаў відэа са свечкамі і тортам у свой 43-і дзень нараджэння.

— У мяне ёсць акаўнт у TikTok, я публікаваў там фота і відэа, а яшчэ ў Instagram. Але ніякай рэакцыі не было. Пра Threads я чуў між іншым, у пачатку снежня там прагрымеў Ігар. Трэдс, Трэдс — а што гэта такое? Ну, падумаў, паспрабую. На свой дзень нараджэння зняў відэа, выклаў — і пачалося. Хваля рэакцый была такая, што давялося нават адключыць тэлефон: ён увесь час трыňкаў і трыňкаў, прыходзілі апавяшчэнні, каментары. Больш за ўсё было віншаванняў. А я паехаў калядаваць да сябе ў вёску, у Лапаціна — і не паспеваў праглядаць гэтыя паведамленні з розных краін: з Амерыкі, Бразіліі, Аўстраліі, Тайланда, Японіі, Казахстана, Расіі… Пераважна пісалі па-руску, бывала, што і па-англійску. Аднойчы напісалі па-армянску — я з перакладчыкам таксама адказаў па-армянску.

Казалі пра хейт, але я яго не заўважыў. Мяне параўноўвалі з Ігарам з Віцебска. Цяпер у яго 48 тыс. падпісчыкаў, а ў мяне — 43 тыс. Практычнага эфекту ад гэтай папулярнасці асабліва не было. Адзін падпісчык прапаноўваў купіць мне музычныя інструменты — і пакуль нічога, знік.

Нядаўна Валера адзначыў свой першы мільён праглядаў. Але так і не разгадаў таямніцу віруснасці.

— Не ведаю, чаму маё першае відэа так заляцела. Фота з жонкай набрала 81 тыс. лайкаў! Магчыма, гэта звязана з самай сацсеткаю, з яе алгарытмамі. Я ўжо больш-менш зразумеў, як гэта працуе, якія фота выкладаць. Хаця ў нас пасёлак невялікі, новыя прыгожыя лакацыі для фота знайсці цяжка.

Брат сказаў: «Ты цяпер знакамітасць!» На рэпетыцыі хору (я танцую і спяваю ў народным ансамблі «Спадчына») заўважылі: «О, ты цяпер папулярным стаў!» Знаёмы з Масквы патэлефанаваў: «О, у нас цяпер ёсць такі чалавек!»

Ну, ёсць папулярнасць і ёсць. Жывём сваім жыццём далей. Таксама ўстаю а сёмай раніцы і дабіраюся на працу пешшу… А пасля працы хаджу на рэпетыцыі хору. Увечары з жонкай збіраем алмазную мазаіку, гуляем у «Уна», шпацыруем у парку. Я адчуваю сябе шчаслівым чалавекам: мы з жонкай кахаем адно аднаго, шчаслівыя разам — і гэтага дастаткова.

— А ў чым сэнс жыцця?

— У быце. У паўсядзённасці. У працы. У тым, каб назбіраць на кватэру. У маленькіх справах.

Галоўная мара Валеры — прыватызаваць сваю аднапакаёвую службовую кватэру. Па яго падліках, гэта абыдзецца прыкладна ў $5 тыс. Але такіх вялікіх грошай у Валеры няма.

— Па здароўі я не магу ўладкавацца на больш аплатную і цяжкую працу, — кажа баяніст. — Маё жыццё — сціплае. На моры я быў адзін раз у жыцці — у дзяцінстве на Чорным. Лятаў на самалёце. А больш за мяжу не выязджаў.

Валера хоча сыграць нам «Адзінокую гармонь»: «…быццам шукае ў прыцемку каго-небудзь і ніяк не можа адшукаць», — але хваляванне перад камерай урэшце бярэ сваё. Пальцы слізгаюць па клавішах, мелодыя зрываецца. «Прабачце», — шэпча Валера.

Аўтару гэтага тэксту, шчыра кажучы, невыносна ад думкі, што нейроадрозныя людзі ў Беларусі павінны прасіць прабачэння за сам факт свайго існавання.

«У свеце, дзе цэніцца толькі сіла і бязпрынцыповасць, любое адхіленне ўспрымаецца як непаўнавартаснасць. Асабліва гэта датычыць мужчын. Амаль нікога не кранае чужое жыццё, а тым больш чужыя праблемы. Штосьці з гэтым светам не так», — піша карыстальнік blackcatnotes_ru ў каментарыях да паста Валеры ў Threads. Нам застаецца толькі пагадзіцца.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]