Foreign Affairs: Існуе толькі адна сфера ўплыву
- 4.02.2026, 18:47
- 1,730
Расія не кантралюе нават блізкіх суседзяў.
Нядаўнія падзеі — ад захопу ЗША узурпатара Венесуэлы Нікаласа Мадура да абмеркавання прэзідэнтам ЗША Дональдам Трампам куплі Грэнландыі — зноў ажывілі размовы пра вяртанне сфер уплыву. Аднак, як падкрэслівае новае аналітычнае даследаванне, сучасны свет уладкаваны інакш, рэальная сфера ўплыву ў свеце толькі адна, і яна належыць Злучаным Штатам, піша часопіс Foreign Affairs (пераклад — сайт Charter97.org).
Аўтары адзначаюць, што ЗША дамінуюць у Заходнім паўшар'і, як ніводная дзяржава ў свеце ў сваёй частцы свету. Гэта забяспечвае Вашынгтону не толькі стратэгічную бяспеку, але і магчымасць свабодна праецыраваць сілу па ўсім свеце.
У адрозненне ад ЗША, Расія і Кітай, паводле даследавання, не здольныя стварыць уласныя ўстойлівыя сферы ўплыву. Расія не кантралюе нават блізкіх суседзяў. Вайна супраць Украіны аслабіла яе эканоміку і армію, а краіны постсавецкай прасторы ўсё актыўней дыстанцуюцца ад Масквы. Кітай, маючы магутную эканоміку, сутыкаецца з моцнымі і шматлікімі суседзямі, многімі тэрытарыяльнымі канфліктамі і ціскам ЗША ў Азіяцка-Ціхаакіянскім рэгіёне.
У выніку фармуецца не многапалярны свет, а асіметрычная сістэма — адна кансалідацыйная сфера ЗША і «шэрыя зоны» канкурэнцыі ў Еўразіі.
Аднак такая сітуацыя нясе рызыкі. Расія і Кітай, страціўшы магчымасць дамінаваць у сваіх рэгіёнах, усё больш імкнуцца перагледзець міжнародны парадак, што павышае верагоднасць канфліктаў. ЗША ж, адчуваючы ўласную бяспеку, могуць недаацэньваць пагрозы, як ужо здаралася ў гісторыі.
Адначасова гэтая асіметрыя дае Вашынгтону шанец абнавіць сусветную архітэктуру бяспекі. Еўропа і краіны Азіі, баючыся ціску Расіі і Кітая, паскорана пераўзбройваюцца і ўмацоўваюць эканамічную самастойнасць. Фармуецца новая сетка саюзаў, здольная стаць асновай больш устойлівага «свабоднага свету».
На думку аналітыкаў, ключавой задачай ЗША становіцца ўмацаванне гэтых партнёрстваў без ператварэння іх у залежныя «васальныя» адносіны — менавіта гэтая памылка, як сцвярджаецца, аслабіла Расію і Кітай.
Галоўнае пытанне бліжэйшых дзесяцігоддзяў — ці змогуць ЗША выкарыстаць сваю ўнікальную перавагу — адзіную паўнавартасную сферу ўплыву — не для эксплуатацыі, а для падтрымання міжнароднага парадку.