Politico: Украіна стане «сталёвым дыкобразам»

Гатуецца «план Б» для стрымлівання Расіі на выпадак слабасці гарантый бяспекі.

Украіна рыхтуецца да сцэнару, пры якім пасля вайны ёй давядзецца гарантаваць уласную бяспеку без рэальнай апоры на міжнародныя абавязацельствы партнёраў. У Кіеве ўсё больш выразна ўсведамляюць: стрымліванне Расіі магчыма толькі пры ўмове моцнай арміі і магутнай абароннай прамысловасці.

Як паведамляецца ў матэрыяле выдання Politico, ва Украіне ўсё асцярожней ацэньваюць перспектывы любых мірных дамоўленасцяў і не выключаюць, што гарантыі бяспекі, прадастаўленыя саюзнікамі, могуць апынуцца фармальнымі або недастаткова дзеяздольнымі. Менавіта таму краіна распрацоўвае так званы «план Б» — мадэль самастойнага стрымлівання Расіі, якую ў Еўропе ўжо назвалі канцэпцыяй «сталёвага дыкобраза».

Ідэю ператварыць Украіну ў дзяржаву, якую немагчыма «праглынуць», летась публічна агучыла прэзідэнт Еўрапейскай камісіі Урсула фон дэр Ляен. Ідзе гаворка пра краіну з вялікай пастаяннай арміяй, развітой уласнай абароннай вытворчасцю і высокім узроўнем тэхналагічнага пераўзбраення — ад беспілотнікаў да ракет вялікай дальнасці.

Паводле слоў кіраўніцы місіі Украіны пры НАТА Алены Гетманчук, за гады паўнамаштабнай вайны Кіеў кардынальна пераасэнсаваў самае разуменне гарантый бяспекі. Калі раней акцэнт рабіўся пераважна на міжнародных абавязацельствах і абароне з боку партнёраў, то цяпер у цэнтры — здольнасць самой Украіны абараняць сябе. Асновай любых гарантый, падкрэслівае яна, павінны быць украінская армія і нацыянальная абаронная прамысловасць.

Як Украіна плануе абараняць сябе пасля вайны і якія праграмы ўжо ўкараняюцца

Аднак, як піша аўтар артыкула, практычная рэалізацыя гэтай мадэлі патрабуе маштабных змяненняў. У прыватнасці, Украіна павінна рэфармаваць абаронны сектар, сістэму закупак і кадравую палітыку, а таксама мадэрнізаваць вайсковую падрыхтоўку і пашыраць уласныя вытворчыя магутнасці. Паралельна дзяржава інвестуе ў беспілотныя сістэмы, ракеты, сродкі радыёэлектроннай барацьбы і сучасную бранятэхніку. Яшчэ адным асобным напрамкам з’яўляецца абнаўленне авіяцыі: Кіеў разглядае магчымасць закупкі да 150 знішчальнікаў Saab JAS-39E Gripen шведскай вытворчасці.

Генеральны дырэктар Украінскага савета абароннай прамысловасці Ігар Федырко падкрэслівае, што вырашальнае значэнне мае не з’яўленне асобных узораў новай зброі, а здольнасць абароннай галіны стабільна працаваць у доўгатэрміновай перспектыве. Паводле яго слоў, бяспека краіны залежыць ад прадказальнай вытворчасці, якая здольная вытрымліваць нагрузкі і працаваць нават у крызісных умовах.

Пакуль жа пытанне знешніх гарантый бяспекі для Украіны застаецца адкрытым. Так, прэзідэнт ЗША Дональд Трамп фактычна зняў з парадку дня варыянт запрашэння Украіны ў НАТА, і гэта ў цэлым пазбаўляе Кіеў абароны паводле артыкула 5 Паўночнаатлантычнай дамовы. Таму генеральны сакратар НАТА Марк Рютэ прызнае, што Украіне патрэбныя надзейныя гарантыі, аднак у цяперашніх умовах яны не могуць замяніць уласную абараназдольнасць.

«Але без НАТА Украіне даводзіцца спадзявацца на індывідуальныя пагадненні, якія могуць не мець такой самай вагі, як абавязацельствы перад альянсам. Кіеў асцярожна ставіцца да такіх пагадненняў, бо яго абпалілі абяцанні, дадзеныя ЗША і Вялікабрытаніяй, калі Украіна адмовілася ад свайго ядзернага арсеналу ў 1994 годзе, — абяцанні, якія аказаліся пустымі», — піша аўтар матэрыялу.

На гэтым фоне ключавым элементам стрымлівання застаецца вялікая армія. Падчас перамоваў Украіна настойвае на захаванні войска колькасцю каля 800 тысяч чалавек, аднак міністр абароны Міхаіл Фёдараў прызнае сур’ёзныя кадравыя выклікі. Паводле яго слоў, мільёны ўкраінцаў знаходзяцца ў вышуку за ўхіленне ад прызыву, а сотні тысяч вайскоўцаў самавольна пакідалі службу.

«Калі спыненне агню ўсё ж адбудзецца, многія салдаты, якія цяпер служаць, захочуць дэмабілізавацца. Гэта азначае велізарныя і дарагія высілкі для стварэння і ўтрымання вялікай арміі мірнага часу, якая павінна быць арганізаванай і належным чынам аплачанай», — піша Politico.

Пры гэтым, паводле слоў ваеннага аналітыка і кіраўніка фонда «Вярніся жывы» Тараса Чмута, утрыманне вялікай арміі мірнага часу запатрабуе сур’ёзных фінансавых рэсурсаў, якаснай падрыхтоўкі і глыбокай рэформы каманднай і штабной структуры. Міхаіл Фёдараў, у сваю чаргу, заяўляе пра планы маштабнай лічбавізацыі, барацьбы з карупцыяй і фармавання новай культуры лідарства ў арміі.

Асобную ролю ў будучай сістэме стрымлівання, паводле слоў спецыялістаў, адыгрываюць беспілотнікі. Ва Украіне сцвярджаюць, што значная частка страт расійскай арміі звязаная менавіта з ударамі дронаў. У 2025 годзе Міністэрства абароны заключыла кантракты на 4,5 мільёна FPV-дронаў, а таксама выдаткавала на закупкі больш за 110 мільярдаў грыўняў — у тры разы больш, чым у мінулым годзе.

Паралельна Украіна развівае ўласныя ракетныя праграмы, у прыватнасці, ідзе гаворка як пра крылатыя ракеты і дальнабойныя дроны, так і пра сумесную з Вялікабрытаніяй распрацоўку тактычнай балістычнай ракеты з дальнасцю да 500 кіламетраў. У перспектыве гэтыя сістэмы павінны стаць інструментам стрымлівання, здольным наносіць удары па ваенных і інфраструктурных аб’ектах Расіі ў выпадку новай агрэсіі.

Дзе Украіна будзе браць грошы на новае ўзбраенне

Аднак адзінай праблемай у рэалізацыі ўсяго гэтага застаецца фінансаванне. Паводле ацэнак экспертаў, у мінулым годзе ўкраінская абаронная прамысловасць магла вырабляць прадукцыі на 35 мільярдаў долараў, аднак дзяржава змагла прафінансаваць кантракты толькі на трэць гэтай сумы. А без доўгатэрміновых заказаў, абароненых вытворчых пляцовак і стабільнага фінансавання серыйная вытворчасць немагчымая.

І ўсё ж пэўныя надзеі Украіна ўскладае на новыя абаронныя ініцыятывы ЕС. У прыватнасці, праграма SAFE прадугледжвае крэдыты на закупку ўзбраенняў на суму 150 мільярдаў еўра, а таксама пазыку для Украіны ў памеры 90 мільярдаў еўра, большая частка якой павінна пайсці менавіта на абарону.

Пры гэтым у Кіеве адзначаюць, што нават юрыдычна абавязальныя пагадненні з партнёрамі і патэнцыйная прысутнасць замежных войскаў разглядаюцца толькі як дадатак. Вырашальным фактарам бяспекі застаецца ўласная здольнасць дзяржавы абараняць сябе.

Як піша выданне, для прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага гэта азначае курс на сістэмнае нарошчванне абароннага патэнцыялу. У яго асяроддзі таксама падкрэсліваюць, што з такім суседам, як Расія, Украіна павінна быць пастаянна гатовай да абароны, каб захаваць незалежнасць і не дапусціць паўтарэння вайны.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]