Сі Цзіньпін за тры гады абезгалоўіў кітайскую армію

Гэта беспрэцэдэнтны крок у гісторыі кітайскай арміі.

Чысткі ў шэрагах кітайскага генералітэта прывялі да таго, што ў кіраўнічых органах Узброеных сіл Кітая практычна нікога не засталося. Гэта ставіць пад сумнеў гатоўнасць Пекіна да ваеннай аперацыі супраць Тайваня.

Да 2023 года Сі Цзіньпін пасля дзесяцігоддзя пры ўладзе сфармаваў вышэйшае ваеннае камандаванне з лаяльных да яго людзей, якія мусілі ператварыць Народна-вызвольную армію Кітая (НВАК) у армію сусветнага ўзроўню. Але ў наступныя гады Сі, насуперак традыцыі, застаўшыся на чале краіны пасля 10 гадоў пры ўладзе, распачаў беспрэцэдэнтныя ў сучаснай гісторыі Кітая чысткі ў ваенным кіраўніцтве, піша The New York Times. З шасці членаў Цэнтральнай вайсковай камісіі (ЦВК), вышэйшага ваеннага органа Камуністычнай партыі Кітая, на пасадзе застаўся толькі адзін. А з прынамсі 30 генералаў і адміралаў, якія кіравалі відамі войскаў, тэатрамі ваенных дзеянняў і інш., — усяго сем. Рэштныя былі адпраўлены ў адстаўку або папросту зніклі, уключаючы многіх з тых, каго прызначылі ім на замену.

Апошнім і самым уражлівым эпізодам стала абвяшчэнне 24 студзеня пра расследаванне ў дачыненні да генерал-палкоўніка Чжана Юся, правай рукі Сі. Кітайскі лідар узначальвае ЦВК, а Чжан быў яго намеснікам. Разам з Чжанам у няміласць трапіў начальнік Аб'яднанага штаба ЦВК Лю Чжэньлі; іх «падазрываюць у сур'ёзных парушэннях дысцыпліны і закона» (такая фармулёўка звычайна ўжываецца падчас расследаванняў карупцыі). Пры гэтым менавіта Чжан і Лю кіравалі падрыхтоўкай войскаў да баявых дзеянняў.

Хоць у практычным планаванні буйных ваенных аперацый бяруць удзел і многія менш высокапастаўленыя афіцэры, страта двух самых галоўных «аператыўных» камандзіраў, прынамсі на некаторы час, ставіць пад сумнеў баяздольнасць НВАК, адзначае NYT.

Пры гэтым 75-гадовы Чжан быў блізкі да Сі, іх бацькі разам ваявалі падчас грамадзянскай вайны ў 1940-я гады. Чжан заставаўся адным з нямногіх генералаў з баявым досведам, бо ўдзельнічаў у кітайска-в'етнамскіх канфліктах у 1980-я гады. Аднак гэта не перашкодзіла ўладам абвінаваціць яго (хаця публічна пра гэта не паведамлялася) таксама ў перадачы ЗША інфармацыі пра ядзерную праграму Кітая: пра гэта The Wall Street Journal паведамілі людзі, знаёмыя са зместам закрытага брыфінгу, на якім высокапастаўленых кітайскіх кіраўнікоў праінфармавалі пра абвінавачанні. Чжана і Лю таксама падазрываюць у атрыманні хабароў ад падначаленых у абмен на прасоўванне на вышэйшыя ваенныя пасады.

Крыстафер Джонсан, дырэктар кансалтынгавай кампаніі China Strategies Group, які раней працаваў у ЦРУ, у тым ліку вядучым аналітыкам па Кітаі, сказаў WSJ: «Гэта беспрэцэдэнтны крок у гісторыі кітайскай арміі, і ён азначае поўнае знішчэнне яе вышэйшага камандавання».

Чыстка закранула практычна ўсе віды войскаў, у тым ліку ракетныя і ваенна-марскі флот, адзначае NYT. А таксама кіраўніцтва ўсіх пяці тэатраў ваенных дзеянняў, уключаючы Усходні, адказны за аперацыі на тайваньскім напрамку. У канцы 2025 года Сі прызначыў новага камандуючага Усходнім тэатрам.

Прычыны, з якіх Сі абезгалоўіў узброеныя сілы, застаюцца незразумелымі. Джонсан адзначае, што, праводзячы сваю антыкарупцыйную кампанію, той доўга спрабаваў не чапаць ваеннае кіраўніцтва, але ў выніку «зразумеў, што гэта немагчыма». Лайл Морыс, старшы навуковы супрацоўнік Інстытута палітычных даследаванняў Азіяцкага таварыства, лічыць дзеянні Сі сведчаннем яго сілы, а не слабасці: «Ён упэўнены ва ўмацаванні сваёй улады над узброенымі сіламі».

Але ў любым выпадку ўзнікае пытанне пра баяздольнасць НВАК, адзначаюць эксперты. Сі даў вайскоўцам загад падрыхтаваць армію да захопу Тайваня да 2027 года, заяўляў у 2022-м тагачасны намеснік кіраўніка ЦРУ Дэвід Коэн. Магчыма, кітайскі лідар хоча дамовіцца па тайваньскім пытанні з Дональдам Трампам: яны планавалі сустрэцца ў гэтым годзе пасля таго, як у кастрычніку заключылі гандловае перамір'е. У такой сітуацыі Сі можа прыбіраць людзей, якія могуць аказацца лішнімі для дасягнення такой дамоўленасці.

Чжан, напрыклад, адыгрываў цэнтральную ролю ў адносінах з Расіяй, займаўся паглыбленнем ваеннага супрацоўніцтва з ёй і сустракаўся з Уладзімірам Пуціным, адзначае Дэніс Уайлдэр, эксперт па кітайскіх узброеных сілах і былы кіраўнік аддзела аналізу Кітая ў ЦРУ.

Улічваючы маштабы і складанасць кіравання любой буйной ваеннай арганізацыяй, вакуум, што ўзнік у кіраўніцтве кітайскіх узброеных сіл, робіць іх непрыстасаванымі да выканання задач, лічыць Тэйлор Фрэйвел, дырэктар Праграмы даследаванняў бяспекі Масачусецкага тэхналагічнага інстытута: «Гэта непазбежна паўплывае на гатоўнасць НВАК да правядзення буйных і складаных ваенных аперацый у кароткатэрміновай і сярэднетэрміновай перспектыве».

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]