«ЗСУ зрабілі тое, чаго ніколі не было ў гісторыі»

Ваенны эксперт падвёў вынікі чатырох гадоў поўнамаштабнай вайны.

Сёння — роўна чатыры гады з пачатку поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну.

У якім стане падыходзяць Узброеныя сілы Украіны да гэтай даты? Што можна сказаць пра армію акупантаў?

Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з украінскім ваенна-палітычным аглядальнікам групы «Інфармацыйны супраціў» Аляксандрам Каваленкам:

— ЗСУ па колькасці меншыя, чым расійская армія, былі, ёсць і будуць — праз суадносіны тэрыторый. Расійская армія лічылася другой арміяй у свеце. Яны займалі адно з вядучых месцаў па колькасці танкаў, як дзеючых, так і на захоўванні, баявых браніраваных машын, артылерыі, снарадаў, стратэгічнай і тактычнай авіяцыі. Ні адзін заходні аналітык не мог уявіць сабе доўгую вайну Украіны і Расіі. Праз чатыры гады дзе расійскія танкі, ББМ, агнявыя валы ствольнай артылерыі? Што здарылася са стратэгічнай авіяцыяй? Пачыналі яны з прарываў танкавымі кулакамі, механізаванымі калонамі, бамбардзіроўкамі гарадоў і ўдарамі самым разнастайным спектрам ракет па тэрыторыі Украіны. А цяпер што? На полі бою яны ваююць «чмобікамі». Не абстрэляныя, непадрыхтаваныя, без досведу — проста біямаса, якая перасоўваецца на «буханках», «Жыгулях», «Нівах», матацыклах, электрасамакатах, конях і аслах. Можна было б сказаць, што гэта анекдот, але гэта не анекдот, а верыфікаваная праўда, і цяпер ужо пачынаецца пяты год вайны.

Аналагічна і па тыловых ударах. Расія паставіла сабе ў 2024-м годзе задачу, не атрымаўшы хуткага выніку на фронце, тэрарызаваць украінцаў ударамі па тылах з выкарыстаннем ракет, бомбаў, дронаў-камікадзэ. Але, як мы бачым, зламаць украінцаў ім не ўдалося.

Са свайго боку па Расіі пачынаюць прылятаць таксама зграі дронаў-камікадзэ. Некаторыя расійскія гарады і нават вобласці пагружаюцца ў блэкаўт, напрыклад, як Белгарад, Бранск, Арол. Па расійскіх прадпрыемствах ваенна-прамысловага комплексу пачынаюць прылятаць ужо не толькі ўкраінскія ракеты. Вось да чаго дайшла Расія на гэтым этапе. Цікава таксама параўнаць характарыстыкі, як Расія пачынала вайну і як яна яе працягвае. У 2022-м годзе Расія захапіла больш за 64 тысячы квадратных кіламетраў тэрыторыі Украіны. Са свайго боку за мінулы, 2025-ы, гэта было 4300. А ў 2024-м — каля 3700–3800 кв. км. Пры гэтым, калі пачалося ўварванне, Расія ваявала супраць Украіны кантынгентам у 180 тысяч, а на канец 2025-га — ужо 715 тысяч.

Гэта значыць, кантынгент павялічыўся амаль у 4 разы, але пры гэтым тэмпы захопу тэрыторый абваліліся ў 17–18 разоў у параўнанні з 2023 годам. Страты ж выраслі ў 4 разы. У 2022 годзе Расія страціла больш за 93 тысячы чалавек, а ў 2025-м — больш за 410 тысяч. То-бок страты выраслі больш чым у 4 разы. Ці можна гэтыя паказчыкі назваць эфектыўнымі? Не.

Расія за гэтыя 4 гады, безумоўна, значна дэградавала. А ўкраінская армія атрымлівае досвед у вайне з такім сур'ёзным праціўнікам, з такім сур'ёзным патэнцыялам. Мы гэта бачым нават па нядаўніх вучэннях, калі ўкраінскае аддзяленне, па сутнасці, разграміла два батальёны НАТА. І добра, што гэта былі толькі вучэнні.

— Якія галоўныя поспехі ЗСУ вы б выдзелілі? Самыя дзёрзкія аперацыі?

— Гэтую вайну я магу назваць вайной, калі ўпершыню здзяйснялася нешта, чаго раней ніколі не было ў гісторыі. Мноства было такіх прыкладаў: ад тактычнага, сітуацыйнага — калі з супрацьтанкавага ракетнага комплексу збілі першы верталёт.

І ўпершыню ПТРК быў выкарыстаны для знішчэння катэра, і ўпершыню крылатай ракетай тыпу «паветра-паверхня» была знішчана расійская падводная лодка. Далей — гэта, вядома ж, упершыню за 40 гадоў канфліктаў быў знішчаны флагман флоту, ракетны крэйсер «Масква».

Калі казаць пра нешта больш глабальнае, то найперш у 2022 годзе — контрнаступ на поўначы Украіны, контрнаступ у Харкаўскай вобласці і контрнаступ у Херсонскай вобласці. Гэта тры асноўныя ваенныя аперацыі, якія мелі значны ўплыў на далейшае развіццё падзей. Далей — гэта ўжо аператыўна-тактычны ўзровень аперацый або правядзенне спецаперацый на тэрыторыі самой Расійскай Федэрацыі. У прыватнасці — знішчэнне ваенных злачынцаў.

Ахота на расійскіх генералаў, якія бралі ўдзел у вайне супраць Украіны і з'яўляюцца ваеннымі злачынцамі. Украіна паставіла на паток паляванне і адстрэл расійскіх афіцэраў, расійскага генералітэту і не толькі. У тым ліку і навукоўцаў, якія бяруць удзел у распрацоўцы таго ці іншага тыпу ўзбраення і гэтак далей. Гэта, вядома ж, спецаперацыя «Павуціна» 1 чэрвеня 2025 года, якая наогул з'яўляецца ўнікальнай гістарычнай падзеяй. Ніколі яшчэ ніхто ў свеце не праводзіў такую аперацыю. Яна ўнікальная як па ступені складанасці, так і па выніковасці. Былі знішчаны і пашкоджаны дзясяткі расійскіх самалётаў далёкай стратэгічнай авіяцыі, якія ўваходзяць у склад авіяцыйнага крыла ядзернай трыяды Расіі. Па сутнасці — гэта поўнасцю раззброіла Расію ў пытаннях выкарыстання гэтай кампаненты. Цяпер у яе мінімальная колькасць баяздольных самалётаў гэтага тыпу, што, вядома ж, крытычна ўплывае на яе баяздольнасць, абароназдольнасць і магчымасці тэрарызаваць Украіну ўдарамі ракет тыпу Х-101.

Гэта аперацыя па поўным выцісканні Расіі з Чорнага мора. На сёння дамінуючы кантроль над Чорным морам — у Украіны. Украінскія марскія дроны фактычна поўнасцю знішчылі баяздольную частку расійскага флоту, прымусілі Расію ўцякаць з Севастопаля ў Наварасійск. Цяпер у Наварасійску Расія максімум можа разлічваць на хуткія выхады караблёў у мора для пускаў «Калібраў» па Украіне і адразу ж назад у бухту. Але, як мы маглі бачыць, бухты іх не ратуюць, бо нядаўна нават у бухце Наварасійска быў нанесены ўдар па падводнай лодцы «Варшавянка» ўкраінскім дроном. То-бок і там можам дастаць.

Ну і, вядома ж, у 2022 годзе варта адзначыць аперацыю па Керчанскім мосце. Безумоўна, хацелася б яе феерычнага паўтарэння, але пакуль гэтага не адбылося. Тым не менш, у 2022 годзе гэта, вядома ж, быў магутны рэпутацыйны ўдар па Расіі, для якой Керчанскі мост — сімвал яе акупацыі Крыму.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]