Навукоўцы раскрылі загадку хобітаў
2- 23.02.2026, 9:14
- 2,658
Куды зніклі Homo floresiensis?
Міжнародная група даследчыкаў з удзелам навукоўцаў з Універсітэта Вуллонгонга высветліла, што змяненне клімату магло адыграць ключавую ролю ў знікненні Homo floresiensis — старажытнага чалавека невялікага росту, вядомага як «хобіт». Праца апублікавана у часопісе Communications Earth & Environment (CEE).
Homo floresiensis жыў на інданезійскім востраве Флорэс і быў выяўлены ў 2003 годзе ў пячоры Ліанг-Буа. Паводле дадзеных археолагаў, гэты від існаваў там каля 140 тысяч гадоў, аднак прыблізна 50 тысяч гадоў таму знік. Прычыны ягонага вымірання доўгі час заставаліся няяснымі.
Каб аднавіць кліматычную карціну таго перыяду, навукоўцы прааналізавалі хімічныя сігналы, што захаваліся ў сталагмітах пячоры, а таксама ізатопны склад зубной эмалі выкапнёвых рэшткаў карлікавага стэгадона (Stegodon florensis insularis) — асноўнай здабычы «хобітаў».
Вынікі паказалі, што каля 76 тысяч гадоў таму пачаўся паступовы пераход да больш сухога клімату, які ў перыяд паміж 61 і 55 тысячамі гадоў таму перарос у працяглую і выяўленую засуху. Менавіта гэты часавы адрэзак супадае са знікненнем Homo floresiensis.
«Экасістэма вакол Ліанг-Буа стала значна больш засушлівай у перыяд знікнення Homo floresiensis. Летнія ападкі скараціліся, рэчышчы рэк пачалі перасыхаць у сухі сезон, што стварыла стрэс як для «хобітаў», так і для іх здабычы», — расказаў кіраўнік даследавання, ганаровы прафесар Універсітэта Вуллонгонга Майк Гаган.
Сталагміты, што фармуюцца з кропель вады, служаць своеасаблівымі архівамі ападкаў. Іх аналіз дазволіў аднавіць дынаміку старажытных дажджоў. Адначасова ізатопныя дадзеныя з зубоў стэгадонаў паказалі, што гэтыя жывёлы залежалі ад рачной вады, доступ да якой рэзка скараціўся.
Каля 61 тысячы гадоў таму колькасць карлікавых сланоў пачала імкліва змяншацца. Паколькі яны складалі важную частку рацыёну Homo floresiensis, скарачэнне папуляцыі ўзмацніла ціск на старажытных людзей.
«Паверхневыя крыніцы прэснай вады, стэгадоны і Homo floresiensis скарачаюцца адначасова, што дэманструе назапашвальны эфект экалагічнага стрэсу. Канкурэнцыя за рэсурсы, што вычэрпваюцца, верагодна, прымусіла «хобітаў» пакінуць Ліанг-Буа», — адзначыў сааўтар працы Герт ван дэн Берг.
Даследчыкі таксама не выключаюць, што ў пошуках вады і ежы Homo floresiensis маглі сустрэцца з прадстаўнікамі Homo sapiens, якія ў той час ужо распаўсюджваліся па Інданезійскім архіпелагу.
«Магчыма, кліматычныя змены стварылі ўмовы, пры якіх адбыліся кантакты з сучаснымі людзьмі. У гэтым сэнсе менавіта засуха магла стаць фонам іх канчатковага знікнення», — дадаў Гаган.