Свет жыве ў ілюзіях

Украінцы вымушаныя жыць у рэальным свеце.

За апошнія дзесяцігоддзі музеі ілюзій сталі сапраўдным брэндам сусветнага турызму — куды б ты ні паехаў, заўсёды зможаш наведаць такі. Парыж, Вільня, Барселона, Вена, Кракаў, Нью-Ёрк, Вашынгтон, Філадэльфія, Сан-Дыега, Сан-Францыска, Дэнвер, Тэль-Авіў, Дубай, Осака, Шанхай, Кейптаўн, Найробі, Сідней… Адзін толькі пералік гарадоў заняў бы амаль увесь аб'ём гэтага тэксту. І ў гэтай індустрыі ёсць пэўная прыкмета нашага часу — людзі ўсё больш хочуць уцячы ад рэальнасці, ад камп'ютарных гульняў да адпаведных музеяў…

Калі ўважліва паглядзець на сітуацыю, мы ўбачым, што ўсё наша жыццё цяпер праходзіць у музеі ілюзій. Украінцы, прынамсі большасць, мелі ілюзію, што Расія ніколі не нападзе на Украіну, і гэтае перакананне дзіўным чынам працягвала вызначаць успрыняцце рэальнасці — а калі быць дакладным, антырэальнасці — не змяніла нават акупацыя Крыму і Данбаса. Пуцін працягвае заставацца ў ілюзіі непазбежнай перамогі над Украінай — і я не ведаю, ці адмовіўся ён за гэтыя чатыры гады ад веры ў тое, што ўкраінцы спяць і бачаць прыход расійскіх войскаў.

У 2014 годзе Пуцін, каментуючы магчымасць увядзення сваіх войскаў ва Украіну, сказаў, што «няхай хто-небудзь з украінскіх вайскоўцаў паспрабуе страляць у сваіх людзей — расійскія вайскоўцы будуць стаяць пазаду людзей, не наперадзе, а пазаду». І я з гэтай нагоды напісаў артыкул, у якім казаў пра гатоўнасць расійскага прэзідэнта выкарыстоўваць украінскіх жанчын і дзяцей у якасці жывога шчыта для сваёй арміі. Дык вось, Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі звярнулася да карпарацыі, на рэсурсах якой быў апублікаваны мой тэкст, з абвінавачаннямі ў паклёпе і маніпулятыўным скажэнні слоў Пуціна: маўляў, ён меў на ўвазе, што жанчыны і дзеці самі будуць жадаць стаяць наперадзе расійскай арміі! І я, вядома, расцаніў гэтую прэтэнзію расійскіх дыпламатаў як адкрытае здзекванне. Але пазней, калі ўбачыў, як Пуцін планаваў свой «бліцкрыг» і парад, зразумеў, што яны, магчыма, і не жартавалі — проста жылі ў «сваёй» рэальнасці.

Але вярнёмся да свету ілюзій. Трамп жыве ў ілюзіі дамоўленасцяў з Пуціным і сумеснага заробку. Не ведаю, ці і сапраўды Зяленскі дагэтуль жыве ў ілюзіі, што зможа ў чымсьці пераканаць Пуціна падчас асабістай сустрэчы — але факт, што менавіта ў гэтым ілюзорным святле ён уяўляў сабе пачатак свайго прэзідэнцтва. Звычайныя людзі ва многіх краінах свету масава і ўпэўнена галасуюць за прахадзімцаў і нягоднікаў, якія малююць ім прыгожыя карцінкі замест таго, каб прапаноўваць палітычныя праграмы. Навошта пасля гэтага яшчэ і наведваць музей ілюзій і траціць грошы, я зусім не разумею.

Дзякуючы трыумфу новых інфармацыйных тэхналогій і віртуознаму кантролю старых авантурыстаў над алгарытмамі падачы інфармацыі людзі перастаюць адрозніваць ілюзію ад рэальнасці. У 2019 годзе, падчас трыумфу Зяленскага, многія наракалі, што ўкраінцы галасуюць за серыял, а не за палітычную пазіцыю. Але ў 2026 годзе галасаванне за серыял выглядае амаль трыумфам здаровага сэнсу — таму што большая частка людзей гатовая прагаласаваць за кадр з тік-току.

Можна спытаць самога сябе, што чалавек маёй прафесіі можа зрабіць, апроч як прыняць выклік і змагацца на новым інфармацыйным полі з арміяй некампетэнтных ідыётаў, якія проста кажуць людзям тое, што тыя хочуць пачуць, каб не выходзіць са ўласнага свету выдумак і ўласнага невуцтва. І ці магу я ўсур'ёз спадзявацца на перамогу ў свеце самалюбівых мільярдэраў і тупых «інфлюэнсераў»?

Вядома, я збіраюся перамагчы. Больш за тое — я ўпэўнены ў сваёй перамозе. І ведаеце, чаму? Таму што рэальнасць існуе!

Гэта ў музеі ілюзій на вас можа наехаць вялізны грузавік — і з гэтага не будзе ніякіх наступстваў. На вуліцы, то-бок у рэальным жыцці, ад вас не застанецца нават мокрага месца. Гэта ў музеі ілюзій вас — і саміх сябе — будуць пераконваць, што Пуцін не адважыцца на нас напасці. У рэальным жыцці будуць бамбіць нашыя гарады, забіваць нас і вымаражваць. Гэта ў музеі ілюзій украінцы будуць сустракаць расійскіх танкістаў кветкамі і танцамі — у рэальным жыцці яны будуць іх забіваць.

Цяпер разумееце, чым ілюзія адрозніваецца ад рэальнага жыцця? Так, разумееце. Украінцы — адзін з першых народаў, які вымушаны цяпер жыць у цалкам рэальным свеце, якія б ілюзіі ні суправаджалі наша жыццё. Але не сумняйцеся: хутка такіх народаў будзе многа.

Я ўпэўнены ў перамозе менавіта таму, што ведаю: ніякая ілюзія не можа перамагчы рэальнасць — ведаю нават не з тых часоў, калі займаюся журналістыкай, а з тых часоў, як сябе памятаю. Мне могуць сказаць, што чалавецтва заўсёды жыла верай — і нічога. Але не будзем блытаць паняцці. Вера набывае значэнне толькі тады, калі яна суправаджаецца не словамі і прытчамі, а ўчынкамі і гатоўнасцю да самаахвяравання. Калі вы мне не давяраеце — спытайцеся ў думках у Ісуса Хрыста, ён вам усё патлумачыць.

Таму калі вы адчуваеце сябе самотнымі ў свеце рэальнасці, не бойцеся. Ілюзія ніколі не зможа перамагчы, нават калі яна здольная на электаральныя поспехі і шабаш у сацыяльных сетках. Жыццё заўсёды пераможа і смерць, і хлусню — таму вам варта быць на ягоным баку, калі хочаце выжыць і не страціць саміх сябе.

Віталій Портнікаў, zbruc.eu

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]