Напалоханаму Лукашэнку з’явіўся прывід

Беларуская эканоміка раптам прачнулася ў крызісе.

Беларуская эканоміка ўжо тры дзесяткі гадоў праходзіць адзін і той жа цыкл. Калі сціплае росквіт раптам змяняецца раптоўным крызісам.

У аўторак, 17 лютага, проста на нарадзе, прысвечанай пытанням сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Беларусь, Аляксандру Лукашэнку з’явіўся прывід. Прывід дваццатага года. Увогуле, гэты прывід з’яўляецца Лукашэнку рэгулярна, але ў крыху новай іпастасі.

«І калі вы думаеце, што 2020 год — гэта там нейкія знешнія ворагі… Ды не, дарагія сябры. Калі б не было нашай адпаведнай унутранай сітуацыі, ніякія ворагі сюды б не ўлезлі. А калі б і ўлезлі, мы б іх спынілі ў першыя дні. Але наша самазаспакоенасць… Назіраю гэта і цяпер, усюды», — сказаў Аляксандр Лукашэнка.

І невыпадкова гэта прызнанне прагучала на нарадзе, якая была прысвечана эканоміцы. Бо беларуская эканоміка, у якой па тэлевізары ўсё было добра, а месцамі — проста выдатна, у аўторак раптам прачнулася ў глыбока перадкрызісным стане.

Хаця сюрпрызам гэта стала толькі для дзяржаўных медыяў. Бо да гэтага стану беларуская эканоміка ўпэўнена ішла ўвесь мінулы год. Да гэтага часу ўбачыць гэты стан не дазваляў статыстычны туман. Але год скончыўся, і туман развеяўся. І высветлілася, што прамысловасць у нас падае, сельская гаспадарка — у хранічных даўгах, а беларуская эканоміка ступіла на слізкую сцежку альтэрнатыўнага росту.

«Прасцей не будзе. І гэта паказаў месяц студзень. Які вы цалкам правалілі. Цалкам. Урад, Нацыянальны банк, губернатары — цалкам правалілі», — прызнаўся Лукашэнка.

Сапраўды, у студзені хваліцца не было чым. Прамысловая вытворчасць за месяц скарацілася на 3,4 працэнта. Больш нічога не вырасла. Усё астатняе толькі падала. Апрацоўчая прамысловасць звалілася на 7,5%. У горнадабыўной прамысловасці вытворчасць скарацілася на 2,3 працэнта. У Мінску спад вытворчасці склаў амаль 13 працэнтаў. Прывітанне гігантам беларускай прамысловасці — Мінскаму трактарнаму заводу і МАЗу.

«На ключавым расійскім рынку толькі Мінпрам не дабраў летась 1 млрд долараў. Усе ягоныя прадпрыемствы ў чырвонай зоне. Назіраем падзенне выпуску ключавых тавараў», — сказаў Лукашэнка.

Яшчэ літаральна некалькі дзён таму Белстат хваліўся, што прыбыткі беларускіх прадпрыемстваў за мінулы год выраслі больш чым на 20 працэнтаў. Але аказалася, што і тут няма чым хваліцца.

«Абсалютны прырост паказчыка чыстага прыбытку ў 3 млрд беларускіх рублёў практычна цалкам быў выдаткаваны з пункту гледжання балансу грошай прадпрыемстваў на рост запасаў гатовай прадукцыі. Такім чынам, паляпшэння сітуацыі з абаротнымі сродкамі прадпрыемстваў у цэлым па эканоміцы на практыцы не адбылося, нягледзячы на значныя тэмпы росту чыстага прыбытку», — напісаў першы намеснік старшыні Нацбанка Аляксандр Ягораў у артыкуле, які выйшаў у сераду ў часопісе «Банкаўскі веснік».

За студзень складскія запасы выраслі адразу на 800 мільёнаў рублёў і ўстанавілі чарговы гістарычны рэкорд. Цяпер яны складаюць амаль 90 працэнтаў ад месячнага аб’ёму вытворчасці.

І нічога дзіўнага. Куды яшчэ гэтай прадукцыі дзявацца, калі вы не можаце яе прадаць. Як прызнаў Лукашэнка, заданні па экспарце канкрэтных тавараў летась не былі выкананыя нават напалову.

За 11 месяцаў мінулага года адмоўнае гандлёвае сальда склала амаль 7 мільярдаў долараў. Толькі грузавікоў, дарожнай тэхнікі і аўтобусаў Беларусь завезла на 400 мільёнаў. Тых жа аўтобусаў набылі 500 штук. І саромеюся спытаць: а навошта вы купляеце аўтобусы, калі ў вас ёсць аўтобусы МАЗ, якія так запальна гараць на працы.

Мала таго, тое, што, здаецца, атрымалася прадаць, не прынесла тых даходаў, на якія можна было б разлічваць. Паводле слоў Лукашэнкі, беларускія прадпрыемствы за мінулы год не змаглі вярнуць з-за мяжы паўмільярда долараў экспартнай выручкі.

«Завезлі туды тавар, там пакінулі без аплаты. Ну, на старыя граблі наступаем», — сказаў Лукашэнка.

І не паспрачаешся. На гэтыя граблі беларускія ўлады наступалі ўжо столькі разоў, што жывога месца на лбе не засталося. Але прагулкі па граблях — такая неад’емная асаблівасць нацыянальнай сістэмы менеджменту.

Таму беларуская эканоміка ўжо тры дзесяткі гадоў праходзіць адзін і той жа цыкл. Калі сціплы росквіт раптам змяняецца раптоўным крызісам. Прычым росквіт з кожным разам усё больш сціплы, а крызісы — усё горшыя.

З самага пачатку новага года беларуская эканоміка ступіла на слізкую сцежку альтэрнатыўнага росту. Пасля таго як за мінулы год аб’ём ВУП вырас усяго на 1,3 працэнта, у студзені ён ужо скараціўся на 1,2 працэнта. На паўпрацэнта скараціліся перавозкі грузаў, амаль на дзесяць працэнтаў абваліўся аптовы гандаль.

Толькі сельская гаспадарка парадавала ростам, хоць, судзячы па словах Лукашэнкі, там таксама асабліва няма чаму радавацца.

«На фоне добрага ўраджаю агульны вынік сельскай гаспадаркі ненамнога лепшы, чым годам раней. Але непрымальная сітуацыя з падзежам, хранічная запазычанасць сельгасарганізацый размываюць гэтыя канчатковыя вынікі. Толькі дзяржаўная падтрымка на пакрыццё страт склала 2,1 мільярда рублёў. Не кажучы ўжо пра льготныя ссуды і пазыкі з бюджэту. Палавіна айчынных сельгасарганізацый па-ранейшаму існуе за кошт даўгоў і без своечасовай падпіткі застаецца стратнай», — сказаў Лукашэнка.

Затое рост цэн перавыканаў планы. За мінулы год інфляцыя склала 6,8 працэнта пры плане ў пяць. За студзень гэтага года — шэсць з паловай. У Польшчы, дзе ніхто не рэгулюе цэны, інфляцыя была ў тры разы ніжэйшая.

Свініна падаражэла на 15 працэнтаў, ялавічына — на 12, малако і кефір — на 9–10, морква і капуста падаражэлі ад 19 да 27 працэнтаў.

То бок, калі рэзюмаваць, вынік дзяржаўнай эканамічнай палітыкі за мінулы год — правал у прамысловасці, у сельскай гаспадарцы, у кантролі над інфляцыяй, у знешнім гандлі. Не кажучы ўжо пра кадравую палітыку. І ўзнікае, вядома, слушнае пытанне: а за чый кошт быў увесь гэты банкет? Хто яго будзе аплачваць.

Пытанне, вядома, рытарычнае. За эканамічныя эксперыменты беларускіх уладаў заўсёды плацілі беларусы.

Аляксей Мазартaў, «Беларусы і рынак»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]