Масква прадае залежнасць, а не нафту

Што стаіць за крызісам «Дружбы».

Сітуацыя з нафтаправодам «Дружба» ў лютым 2026-га — гэта не тэхнічны інцыдэнт і не лакальная энергетычная спрэчка. Гэта класічны прыклад палітычнай залежнасці, якую Масква гадамі выбудоўвала праз энергетыку

А цяпер Масква спрабуе канвертаваць гэтую залежнасць у перамоўны рычаг супраць Украіны і ЕС. Пасля спынення паставак у канцы студзеня на фоне атак і ўзаемных абвінавачанняў Будапешт і Браціслава рэзка актывізаваліся: яны фактычна спрабуюць навязаць Кіеву і Заграбу схему аднаўлення менавіта расійскай нафты, прыкрываючыся санкцыйнымі выключэннямі. Пры гэтым Харватыя публічна адмаўляе транзіт расійскага рэсурсу праз Adria, разумеючы палітычную цану такога кроку.

Чаму гэта выглядае «фанатычна»? Бо тут сыходзяцца тры фактары.

Першы — эканамічны: доўгатэрміновыя кантракты на Urals і розніца ў цане. Другі — тэхналагічны: інерцыя НПЗ, якія гадамі аптымізаваліся пад расійскую сыравіну. Трэці — палітычны: для Віктара Орбана антысанкцыйная рыторыка стала інструментам унутранай мабілізацыі і таргу з Бруселем.

У суме гэта стварае сітуацыю, дзе энергетычная логіка падмяняецца палітычнай.

Ці можа транзіт быць кропкай ціску на Украіну? Тэарэтычна — так. Практычна — толькі калі Кіеў будзе выглядаць бокам «шантажу». Наша пазіцыя павінна быць супрацьлеглай: Украіна не рамантуе інфраструктуру пад расійскі рэсурс падчас вайны і не падстаўляе людзей пад удары. Ключ — дзейнічаць у прававой і бяспековай рамцы ЕС. Еўракамісія ўжо агучвала аргумент пра наяўнасць 90-дзённых рэзерваў у краінах-імпарцёрах: гэта азначае, што гаворка не пра гуманітарны крызіс, а пра палітычны тарг.

Практычны рычаг Кіева — не «перакрыць назаўжды», а перавесці дыскусію ў выразную логіку ўмоў. Першае: бяспека рамонтных прац — ніякіх прац пад абстрэламі або без гарантый абароны. Другое: кампенсацыі, страхаванне і міжнародныя гарантыі пакрыцця рызык. Трэцяе: сінхранізацыя з еўрапейскай палітыкай адмовы ад расійскай нафты — каб не ствараць новых доўгатэрміновых залежнасцяў. Чацвёртае: сустрэчныя палітычныя ўмовы: калі Будапешт блакуе ўкраінскія рашэнні ў ЕС або НАТА, ён не можа адначасова патрабаваць ад Кіева энергетычных саступак.

У стратэгічным вымярэнні Дружба-2026 — гэта тэст для Еўропы. Ці гатовая яна насамрэч адмовіцца ад расійскай энергетычнай іголкі, ці зноў паспрабуе купіць кароткі камфорт цаной доўгай залежнасці?

Для Украіны ж гэта яшчэ адзін фронт той самай вайны: энергетычны, дыпламатычны, інфармацыйны. І тут важна дзейнічаць халодна і юрыдычна, без эмоцый — але без ілюзій. Масква гандлюе не нафтай. Масква гандлюе ўплывам.

Віктар Ягун, Facebook

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]