Як разбіць «ценявы флот» Пуціна?
- 19.02.2026, 15:39
- 1,390
Мадэль супрацьдзеяння ўжо існуе.
Эксперты заклікаюць выкарыстаць досвед 2003 года для эфектыўнага кантролю за незаконнымі пастаўкамі нафты з краін-ізгояў. Санкцыі супраць Ірана, Расіі і Венесуэлы часта абыходзяцца з дапамогай так званых суднаў «ценявага флоту» — танкераў, якія хаваюць уладальнікаў і маршруты. Кітай з’яўляецца найбуйнейшым пакупніком, ахвотна набываючы нафту па заніжаных цэнах, піша The Wall Street Journal (пераклад — сайт Charter97.org).
Мадэль барацьбы ўжо існуе. У 2003 годзе ЗША стварылі Ініцыятыву па непашырэнні («Proliferation Security Initiative», PSI) для спынення міжнароднага гандлю зброяй масавага знішчэння. Асновай PSI стала гнуткая кааліцыя краін з адзінымі прынцыпамі перахопу падазроных грузаў. Больш за 100 краін падтрымалі гэтыя прынцыпы, пры гэтым новая бюракратыя не стваралася — арганізацыя была хуткай і эфектыўнай.
Ключавымі метадамі сталі пагадненні аб аглядзе суднаў з так званымі «зручнымі сцягамі» і кантроль за неабазначанымі або перааформленымі судамі. Такія караблі часта мяняюць рэгістрацыю і часова адключаюць аўтаматычныя транспандары, каб схаваць перамяшчэнне. Міжнароднае права і Канвенцыя ААН па марскім праве дазваляюць аглядаць судны без сцягоў, а таксама судны з ілжывымі сцягамі, што ўжо прымянялася ЗША пры (захопе танкера «Марінера» https://charter97.org/ru/news/2026/1/8/669277/).
Аўтары ініцыятывы прапануюць PSI 2.0 для барацьбы з «ценявым флотам»: перахопы, канфіскацыя, фінансавы і камерцыйны ціск. Аб’яднанне намаганняў НАТА і партнёраў з Азіі, уключаючы Паўднёвую Карэю, Японію і Аўстралію, дапаможа ўмацаваць саюз і стварыць устойлівы кантроль на моры. Уладальнікам суднаў можна прапанасьць бяспечны выхад — утылізацыю танкераў з кампенсацыяй.
Як пісаў 28-ы Прэзідэнт ЗША Вудра Вілсан, санкцыі — гэта «ціхі, смяротны сродак», які аказвае ціск без чалавечых ахвяр. PSI 2.0 можа ператварыць гэтую ідэю ў сучасны інструмент, пазбавіўшы «ценявы флот» і яго спонсараў свабоды манеўру.