«Пазычалі знаёмыя і нават знаёмыя знаёмых»

Беларуска адкрыла цэнтр для дзяцей з аўтызмам і цяпер вінная шмат грошай.

Галіна Ліскоўская заказвае каву і кажа, што гэта яе апошняя (і адзіная) маленькая прыхамаць у гэтым месяцы.

Дзяўчыне 25 гадоў, на яе рахунках — мінус у дзесяткі тысяч рублёў, а агульная сума запазычанасцяў перавышае $50 тыс.

Так для яе скончылася адкрыццё цэнтра для дзяцей з аўтызмам у Мінску. Галіне вельмі хацелася, каб яе малодшы брат і іншыя дзеці з гэтым дыягназам маглі вучыцца.

Але бізнес прагарэў.

Tochka.by пагаварыла з беларускай пра тое, што пайшло не так.

Кінула ўнівер і пайшла ў бізнес

Галіна кажа, што яна неадбылы медык: кінула медыцынскі ўніверсітэт, хоць паступіць туды спрабавала тры гады. Але на другім курсе зразумела, што гэта не для яе, і сышла.

«Бацькі, вядома, вельмі дрэнна паставіліся да майго рашэння. Мне дагэтуль узгадваюць, што я кінула вучобу. Тым больш цяпер, калі аказалася ў той кропцы, у якой аказалася», – пачынае свой аповед суразмоўніца.

Яшчэ да ўніверу Галіна займалася таргетам і SMM. У яе нават было даволі паспяховае маркетынгавае агенцтва, дзе пасля сыходу з універсітэта яна нядрэнна зарабляла.

«Але здарыўся люты 2022-га. Усе замежныя заказчыкі адпалі, беларусы не гатовыя шмат плаціць за маркетынг, а расійскія кампаніі не раз нас падманвалі. Паступова агенцтва перастала прыносіць прыбытак. Плюс ужо тады ў мяне з’явіўся дзіцячы цэнтр, які цягнуў шмат сіл, часу і грошай», – успамінае Галіна.

Жаданне адкрыць гэта месца ўзнікла не проста так. У дзяўчыны чацвёра братоў і сясцёр, адзін з якіх — з асаблівасцямі.

«У паўтара года браціку зрабілі прышчэпкі, і пасля гэтага ён перастаў размаўляць. З-за гэтага я і вырашыла пайсці ў медыцыну: фантазіравала, што стану лекарам, ва ўсім разберуся, напішу навуковую працу… Вельмі хутка стала зразумела, што ўсё так не працуе», – кажа Галіна.

Яна прызнаецца, што тэма прышчэпак для яе і дагэтуль асаблівая.

«Калі коратка, я за тое, каб іх рабілі толькі тым дзецям, якія могуць іх «выцягнуць». Брацік жа быў вельмі слабенькі ад нараджэння», – тлумачыць дзяўчына.

Школа, дзе цябе прымуць любым

Галіна ўпэўнена, што добры неўролаг заўважыў бы, што ў яе брата ёсць адставанне ў развіцці, і тады адхіленні паддаваліся б карэкцыі ў раннім узросце.

Але патрэбных спецыялістаў было складана знайсці нават у Мінску. Тады дзяўчына і загарэлася ідэяй адкрыць цэнтр для дзяцей з аўтызмам, дзе працавалі б найлепшыя лекары і лагапеды.

«Крыху грошай было — маркетынгавае агенцтва ў свой час дазваляла нешта назапасіць. Я з небагатай сям’і, таму было прыкольна адчуць уласныя фінансы», – дзеліцца суразмоўніца.

Цэнтр для асаблівых дзяцей з’явіўся на хвалі масавага закрыцця прыватных школ у Беларусі восенню 2022 года. Тады якраз спыніла існаванне адна з навучальных устаноў у Мінску. Педагогі засталіся без працы, памяшканне пуставала.

«Арэнда не аплачаная за паўгода, кіраўніцтва проста з’ехала. І бацькі, і настаўнікі былі разгублены. Я паспрабавала неяк выратаваць гэтую школу. Вырішыла, што магу зняць гэта памяшканне і зрабіць нешта накшталт кааперацыі, калі бацькі фактычна проста плацілі б педагогам за заняткі. Гэта былі даволі рэзкія дзеянні», – усміхаецца Галіна.

Цяпер яна прызнае, што ўсё атрымалася крыху спантанна і занадта хутка.

Першыя даўгі

Спачатку Галіна проста аплачвала арэнду класаў, нічога не зарабляючы.

«Галоўная задача была ў тым, каб дзеці працягвалі займацца. А я па ходзе разбіралася з усімі пытаннямі. Вядома ж, я памылялася ў працэсе», – шчыра прызнаецца дзяўчына.

Менавіта тады Галіна ўпершыню ўзяла ў доўг — на кансультацыю юрыста, каб той дапамог правільна арганізаваць бізнес.

«Гэта былі 3 тыс. рублёў. Прычым іх мне пазычыла мала знаёмая дзяўчына, з якой мы проста перасякаліся ў кавярні, балбаталі. Я наняла юрыста, адкрыла ТАА, уклала наяўныя грошы, каб закрыць арэнду», – распавядае беларуска.

А запазычанасцяў назапасілася нямала: месяц арэнды памяшкання тады абыходзіўся ў 6,8 тыс.

Давялося зноў лезці ў даўгі. Усе грошы дзяўчына брала пад распіску. Потым былі крэдыты ў банку — на сябе як на фізасобу, на тату...

«Пазычалі знаёмыя, знаёмыя знаёмых. Я проста ўсюды хадзіла і казала, што раблю вось такую крутую штуку. Адмоваў таксама было шмат, але грошы ўвесь час знаходзіліся, і працэс ішоў далей», – узгадвае Галя.

Замкнёнае даўгавое кола

Паступова цэнтр раскручваўся: з’явіліся новыя паслугі, пачалі прыходзіць людзі. Пайшоў і першы заробак. Але ўтварылася замкнёнае кола: заробленае даводзілася аддаваць на пакрыццё даўгоў, падступалі новыя плацяжы — і Галіна была вымушаная зноў займаць.

«Грошай заўсёды не ставала. Яны прыходзілі і тут жа сыходзілі. Гэта цяпер я разумею, што ўвайшла ў гэты бізнес з вялікімі доўгамі, а трэба было — са стартовым капіталам», – кажа дзяўчына.

Потым дасведчаныя бізнесмены казалі Галіне, што ўжо на гэтым этапе трэба было спыніцца.

«Але мой брат хадзіў у гэтую школу, а не сядзеў дома. Я бачыла, як яму дапамагаюць заняткі. Ён быў такі шчаслівы», – успамінае Галіна.

А вось маральны стан дзяўчыны, па яе прызнанні, вельмі моцна падкасіўся.

«Ці асуджалі мяне? Яшчэ як. Родным я ўвогуле да апошняга нічога не казала. У выніку ад гэтай пастаяннай барацьбы за грошы я проста выгарэла», – сумна кажа яна.

Апошняя спроба нешта змяніць была ў красавіку 2024 года. Галіна прыйшла ў банк, узяла крэдыт на 20 тыс. рублёў. Заплаціла за арэнду, выдала заробкі. І зразумела, што ўсё – так больш працягвацца не можа.

Рашэнне закрыць цэнтр было прынята за адзін дзень. Давялося шчыра прызнацца сабе і навакольным, што не справілася.

«І вось тады адбылося маё самае цяжкае падзенне. Усе людзі адвярнуліся ад мяне: маўляў, у цябе цяпер няма бізнесу – як ты будзеш аддаваць нам даўгі? А яшчэ я зразумела, што падвяла брата і цяпер не змагу забяспечыць яму нармальныя заняткі са спецыялістамі», – Галіна ледзь стрымлівае слёзы.

Суды, даўгі, міліцыя

Адразу пасля закрыцця цэнтра ўсе разам пачалі патрабаваць вяртання грошай.

«Мне было балюча і крыўдна, чаму ніхто не разумее, што я насамрэч страціла. Але я ніколі не адмаўлялася са ўсімі разлічыцца, проста мне патрэбны быў час», – тлумачыць дзяўчына.

Яшчэ тры месяцы Галіна спрабавала як-небудзь выкруціцца. Распрадавала ўсю мэблю са свайго цэнтра, шукала іншыя варыянты. Але выручаныя грошы здаваліся дробяззю ў параўнанні з тым, колькі яна была вінная на момант закрыцця праекта. Сума назбіралася прыстойная – $56 тыс.

Акрамя таго, Галінай зацікавіліся праваахоўныя органы. Адзін з тых, каму яна была вінная, напісаў на яе заяву. Патрабаваў вярнуць свае 2 тыс. рублёў.

А потым у суд звярнуўся і арэндадаўца: маўляў, дзяўчына з’ехала раней, чым было прадугледжана дамовай.

«Я зрабіла глупства і па парадзе юрыста звярнулася ў кампанію, якая займаецца ліквідацыяй фірмы. Выдаткавала апошнюю $1000. Пасля гэтага мной зацікавіўся яшчэ і АБЭП», – сумна ўсміхаецца беларуска.

Потым пра свайго даўжніка ўспомніў банк.

«Я не адмаўлялася плаціць. Прасіла зрабіць пераразлік, каб паменшыць суму штомесячнага плацяжу. Падключылі службу бяспекі банка. Яны палічылі, што ў мяне першапачаткова быў злы намер: крэдыт я ўзяла ў пачатку мая, а ў канцы ўжо зачынілася. Размова была жорсткая, з пагрозамі», – кажа Галя.

Чарговы суд. Але да таго моманту ў дзяўчыны ўжо вісела вытворчасць у органах прымусовага выканання.

«Цяпер я не ведаю, колькі ім давядзецца чакаць сваёй чаргі. Нядаўна мне патэлефанавалі і прапанавалі дамовіцца хоць на якую-небудзь штомесячную выплату. Але калі я маліла даць мне час, ніхто не пайшоў насустрач. Што ж, цяпер хай чакаюць, затое ўсё па законе», – уздыхае суразмоўніца.

На гэтым фоне з Галінай здарыўся кур’ёзны выпадак, які, праўда, таксама выматваў нервы.

«Пасля продажу мэблі з цэнтра ў мяне было шмат наяўных. Мой маленькі брат, пачуўшы, што ў мяне праблемы, падклаў мне ў кашалёк «200 беларускіх дубляў». І я пайшла ў краму па пакупкі», – цяпер Галіна ўзгадвае гэта са смехам, але тады было не да жартаў.

Калі дзяўчына працягнула на касе цацачную банкноту, касір гэта заўважыла і адразу выклікала нарад.

«Другая гадзіна ночы, я ў хатніх легінсах і бруднай белай футболцы, з гулькай на галаве, згубленая і ў сваіх думках. Нават не зразумела, што адбываецца. Пачалі разбірацца, адкуль гэтая банкнота. А ў мяне ўвесь тэлефон з нумарамі ад пакупнікоў, і я не ведаю, хто мог мне яе падсунуць», – кажа Галіна.

Некалькі гадзін яна правяла, даючы паказанні. У выніку ў ўзбуджэнні крымінальнай справы адмовілі: нават па камерах было відаць, што злога намеру не мелася.

«Амаль не скокнула з акна»

Цяпер у Галіны арыштаваныя ўсе карты. Раней яна магла працаваць як самазанятая рэпетытарам. Але як толькі хоць якія-небудзь грошы паступалі на рахунак, іх адразу спісвалі на даўгі. Нават на сплату падаткаў не заставалася.

За першы год пасля закрыцця цэнтра ёй удалося аддаць $10 тыс.

З асноўных плацяжоў — крэдыты, узятыя на бацьку. Плюс яна здымае кватэру ў Мінску за 800 рублёў.

«Адкласці нешта вельмі цяжка, але я стараюся. Месяц майго жыцця каштуе дорага — з-за даўгоў. А так магу ўладкоўваць майстар-класы, як выжыць на 300 рублёў», – сумна жартуе беларуска.

На пагашэнне даўгоў дзяўчына збірае ўсімі магчымымі спосабамі. Але на працу па найме ўладкоўвацца не плануе.

«У мяне адразу будуць утрымліваць 50–70% у пагашэнне доўгу. То-бок я правяду на працы паўнавартасны дзень, хутчэй за ўсё, за капейкі, замест таго каб зарабіць больш. Мне застанецца мізэр пасля такіх утрыманняў, а я ўсё ж такі спрабую закрыць свае даўгі хутчэй», – разважае Галіна.

Дзяўчына шчыра прызнаецца, што пасля ліквідацыі бізнесу ў яе не было выразнага плана.

«Але было вельмі спакуслівае акно — у прамым сэнсе. Гэта цяпер я магу пажартаваць пра гэта, але тады ўсур’ёз задумвалася пра самае страшнае. Механічна рабіла якуюсь працу, а потым клалася спаць і спадзявалася раніцай не прачнуцца. Думала: усё, я не справілася, падвяла сям’ю, падвяла брата, мне няма дзеля чаго жыць», – спрабуе не заплакаць Галя.

Дзяўчына звярнулася да псіхолага. Выслухаўшы яе гісторыю, спецыяліст вырашыў працаваць з ёй бясплатна.

Псіхолага Галіна наведвае да гэтага часу. Кажа, гэта вельмі дапамагло.

Што цікава, беларуска не пакідае надзеі адкрыць уласную справу.

«У мяне даўно ёсць жаданне выпускаць адзенне з вышыўкай. Мы, здаецца, дамовіліся аб партнёрстве з адной дзяўчынай, уклаліся, зрабілі пару пробных прац для знаёмых. Але яна не хоча працягваць. Карацей, мне тэрмінова патрэбныя $15 тыс. Зноў», – смяецца Галіна.

Была спроба весці блог пра тое, як яна разбіраецца з даўгамі і дэпрэсіяй пасля закрыцця цэнтра. Але з-за пастаяннага хейту дзяўчына закрылася. Цяпер жа падумвае вяртацца ў сацсеткі.

Пры гэтым Галіна ніколі не прасіла якой-небудзь дапамогі ў падпісчыкаў. Яна ўпэўненая, што зможа зарабіць сама.

«Тут, напэўна, павінны быць нейкія суперразумныя словы, але іх не будзе. Бо я яшчэ не выбралася з усяго гэтага. Але дакладна ведаю, што выкарабкаюся з любой ж**ы. Так, нарабіла памылак. Але ўсе памыляюцца. Гэта трэба ўмець прызнаць і рухацца далей», – кажа Галіна.

Ёй засталося вярнуць яшчэ $40 тыс. Галіна кажа, што будзе рада любой падпрацоўцы: яна займаецца SMM, рэпетытарствам і нават складае нязвыклыя букеты руж.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]