Беларусы могуць страціць да 50% пенсіі

Стала вядома, па якіх прычынах.

Уявіце сітуацыю. Беларус з пенсіяй у 1000 рублёў прасрочыў банку крэдыт у 5000 рублёў – і цяпер паводле закона будзе аддаваць банку па 200 рублёў у месяц. У працуючага чалавека з заробкам у тыя ж 1000 рублёў і такім жа доўгам будуць утрымліваць па 500 рублёў штомесяц. Розніца – у 2,5 раза. Гэта не памылка разліку, а прынцып беларускага заканадаўства: пенсія больш абароненая ад спагнанняў, чым любы іншы даход. Але не ўсё так проста, ёсць выключэнні, піша myfin.by.

Што могуць утрымаць з пенсіі?

Пенсіянеры ў Беларусі вызвалены ад многіх падаткаў і збораў, якія плацяць працуючыя грамадзяне. Аднак яны не вызвалены ад адказнасці па даўгах. Пры гэтым закон строга рэгулюе, колькі і пры якіх умовах можна спагнаць з чалавека, які жыве на такую выплату.

Артыкул 94 Закона «Аб пенсійным забеспячэнні» устанаўлівае чатыры падставы для ўтрыманняў:

Судовыя рашэнні, прысуды, вызначэнні, пастановы.

Выканаўчыя надпісы натарыусаў.

Акты іншых органаў, што выконваюцца ў парадку Закона «Аб выканаўчым вядзенні».

Рашэнні камісій па прызначэнні пенсій пры пераплатах па віне пенсіянера.

База для разліку – пенсія да выплаты мінус надбаўка на догляд. Гэта ключавы момант: надбаўка на догляд увогуле не ўдзельнічае ў разліку ўтрыманняў.

У некаторых выпадках з пенсіі могуць спагнаць толькі 20 %, часам – адразу 50 %. У якіх выпадках?

Закон падзяляе ўсе віды даўгоў на два класы з рознымі лімітамі ўтрыманняў.

Прыярытэтныя спагнанні: «з’ядуць» да 50% пенсіі

Артыкул 108 Закона «Аб выканаўчым вядзенні» устанаўлівае павышаную мяжу для сацыяльна значных патрабаванняў.

Прыярытэтныя спагнанні:

- аліменты на дзяцей;

- кампенсацыя выдаткаў дзяржавы на ўтрыманне дзяцей у дзіцячых дамах і інтэрнатах;

- кампенсацыя шкоды ад злачынства, кампенсацыя шкоды жыццю або здароўю;

- запазычанасць па аплаце жылля і камунальных паслуг.

Па гэтых даўгах судовы выканаўца можа ўтрымліваць да 50 % пасля адліку надбаўкі на догляд.

Як бачыце, неаплата «камуналкі» ідзе адразу за сур’ёзнымі злачынствамі. Відавочна, таму што гэтыя неплацяжы пагражаюць устойлівасці ўсёй сістэмы ЖКГ, даўгі адных жыльцоў перакладаюцца на іншых, немагчымасць спагнання фармуе культуру неплацяжоў. На практыцы гэта азначае, што па даўгу за святло спагнаюць у 2,5 раза больш, чым па прасрочаным крэдыце.

Усе астатнія запазычанасці трапляюць у катэгорыю без прыярытэту.

Спагнанні без катэгорыі прыярытэту: могуць забраць максімум 20 % пенсіі

Яны хоць і не маюць катэгорыі прыярытэту, усё роўна могуць «адкусіць» прыкметную частку выплаты.

Спагнанні без катэгорыі:

- спажывецкія крэдыты банкаўскія і ў МФА, аўтакрэдыты, іпатэка;

- штрафы і пені па крэдытах;

- пазыкі ў фізічных асоб;

- іншыя грашовыя абавязанні.

Па такіх даўгах максімум спагнання – 20 % пенсіі.

Гэта галоўнае адрозненне ад працуючых грамадзян, бо з іх заробку па звычайных даўгах могуць утрымліваць да 50 %.

Асобна пра надбаўку на догляд

Абсалютна абаронена ад спагнанняў надбаўка на догляд: з яе ніколі нічога не бяруць. Пры разліку спагнання надбаўку адлічваюць ад агульнага пенсійнага даходу і лічаць працэнты ад таго, што засталося.

Каму належыць надбаўка на догляд? Яна аўтаматычна прызначаецца пенсіянерам, якія дасягнулі 80 гадоў, у памеры 50 % ад мінімальнай пенсіі. А людзям з інваліднасцю I групы і яшчэ некаторым катэгорыям налічваюць надбаўку ў 100 % ад мінімальнай пенсіі па ўзросце. Па стане на люты 2026 года гэта 124,24 рубля.

Прыклад разліку

У пенсіянера аліменты плюс доўг па ЖКП і прасрочаны крэдыт.

Усё адно сумарна не могуць утрымаць больш за 50 % базы. Прыярытэт аддаецца патрабаванням класа А, астатнія чакаюць сваёй чаргі. Спачатку з пенсіянера спагнуць першачарговае па 50 %, а потым астатняе, але ўжо па 20 %.

Умовы такія:

пенсія: 1200 рублёў у месяц, у тым ліку – надбаўка на догляд 124,24 рубля;

даўгі: аліменты, рашэнне суда: 300 рублёў у месяц;

прасрочаны крэдыт: 5000 рублёў;

прасрочка па ЖКП: 800 рублёў.

Разлік па прыярытэтах:

База: 1200 мінус 124,24, атрымліваецца 1075,76 рубля. Бярэм ад гэтага 50 %, атрымліваецца 537,88 рубля. Гэта максімум сумы ўсіх утрыманняў.

Размеркаванне:

аліменты, найвышэйшы прыярытэт: 300 рублёў;

ЖКП, клас А: можна ўзяць яшчэ 537,88 мінус 300, атрымліваецца 237,88 рубля;

крэдыт, клас Б: нічога не спаганяюць, бо ліміт 50 % вычарпаны прыярытэтнымі даўгамі.

Рэштка доўгу па ЖКП 562,12 рубля пераносіцца на наступныя месяцы. Крэдыт застаецца неаплачаным да пагашэння або змяншэння прыярытэтных даўгоў.

А калі пенсіянер працуе? Тады ў яго будзе два разлікі спагнання: з пенсіі – як мы апісалі вышэй, і з заробку – як з звычайнага працуючага грамадзяніна, то-бок да 50 % па любых спагнаннях.

Асобныя выпадкі і выключэнні

Выключэнні з агульнага правіла рэдкія, але ёсць:

Пераплаты па віне пенсіянера. Артыкул 94 Закона «Аб пенсійным забеспячэнні» уводзіць асобны канал спагнання – рашэнні камісій па прызначэнні пенсій. Так бывае, калі для павелічэння пенсіі падавалі падробленыя або недакладныя дакументы ці пенсіянер схаваў факты, што ўплываюць на памер пенсіі. Тут ёсць асаблівасць – спагнанне адбываецца без суда, па рашэнні камісіі органа сацабароны. Мяжа ўтрымання па класе Б – 20 % пенсіі.

Асаблівая катэгорыя – асуджаныя пенсіянеры. Для іх у месцах пазбаўлення волі дзейнічае асаблівы рэжым. Частка пенсіі ідзе на пакрыццё выдаткаў установы: харчаванне, камунальныя. Гэта рэгулюецца Крымінальна-выканаўчым кодэксам. Колькі застанецца – залежыць ад катэгорыі папраўчай установы. Калі ёсць аліменты, крэдыты – спагнанне ідзе з астатняй часткі. Захоўваецца мінімум для асабістых патрэб.

Калі чалавек атрымлівае дзве пенсіі, то спагнанне ідзе з абедзвюх пенсій адначасова па аднолькавых правілах, па тых жа лімітах, што і з адной пенсіі. Захоўваецца агульная гарантыя: сумарна павінна застацца не менш за 50 % ад агульнай базы, гэта сума абедзвюх пенсій мінус надбаўкі.

Ці ёсць дадатковая абарона для пенсій па інваліднасці? Няма спецыяльнай абароны па відзе пенсіі. Усе пенсіі абаронены аднолькава. Але людзі з інваліднасцю I групы атрымліваюць падвоеную надбаўку на догляд: 124,24 рубля замест 62,12 рубля. Гэтая надбаўка абаронена ад усіх спагнанняў.

Ці можа банк спісваць доўг з пенсійнай карты аўтаматычна?

Толькі па дамове. Калі пры афармленні крэдыту вы падпісалі згоду на бяскацэптнае спісанне, банк можа ўтрымліваць грошы з карты наўпрост.

Але ліміты застаюцца: нават па дамове банк не можа ўтрымліваць больш за 20 % па крэдытах. Калі ўтрымліваюць больш – гэта парушэнне, можна абскардзіць.

Што рабіць са старымі даўгамі, якія хочуць спагнаць толькі цяпер?

Праверыць тэрмін даўнасці. Паводле агульнага правіла тэрмін пазоўнай даўнасці – тры гады, ёсць спецыяльныя тэрміны, усё гэта вызначаецца артыкуламі 196–208 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь. Калі з моманту ўзнікнення доўгу прайшло больш, чым прадугледжана заканадаўствам, – спагнанне магчыма толькі ў тым выпадку, калі крэдытор паспеў падаць у суд да сканчэння тэрміну. Калі тэрмін мінуў, а суда не было – доўг лічыцца неспагнальным.

Аднак тэрмін даўнасці перапыняецца, калі вы пісьмова прызналі доўг, калі вы рабілі хаця б мінімальны плацеж, калі было судовае рашэнне па гэтай справе.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]