Беларуску прымушаюць у адзіночку плаціць камуналку за траіх чалавек
1- 12.02.2026, 8:48
- 3,348
Юрыстка патлумачыла сітуацыю.
Беларуска апынулася ў няпростай сітуацыі: пасля смерці мужа на дом і ўчастак будзе аформлена долевая ўласнасць на траіх, а аплачваць камунальныя паслугі і падаткі ёй прапанавалі адзінаасобна. Юрыстка лічыць такія патрабаванні незаконнымі і нагадвае, што выдаткі павінны размеркоўвацца прапарцыйна долям уласнікаў. Падрабязнасці распавядае «Мінская праўда».
Пасля смерці мужа жанчыны жылы дом з зямельным участкам на працягу некалькіх дзён будзе аформлены ў долевую ўласнасць на траіх: на ўдаву-пенсіянерку і двух паўналетніх сыноў памерлага мужа (па долях). У доме фактычна зарэгістраваная і пражывае толькі ўдава-пенсіянерка. Сыны ў доме не пражываюць і не зарэгістраваныя.
У бліжэйшыя дні жанчыне прапануюць падпісаць дакументы (пагадненне/заяву), згодна з якімі ў сувязі з тым, што яна пражывае і прапісаная ў доме, на яе ўскладаецца абавязак адзінаасобна аплачваць усе камунальныя плацяжы, а таксама іншыя абавязковыя плацяжы па доме і зямельным участку, уключаючы зямельны падатак.
Пры гэтым удава — пенсіянерка і, як мяркуецца, мае права на пенсійную льготу па зямельным падатку, тады як сыны памерлага пенсіянерамі не з'яўляюцца.
Калі дом і ўчастак належаць некалькім уласнікам, ці абавязаныя ўсе яны аплачваць камунальныя паслугі і падаткі прапарцыйна сваёй долі, нават калі нехта там не жыве і не зарэгістраваны? І ці распаўсюджваецца пенсійная льгота па зямельным падатку толькі на долю пенсіянера?
На гэтыя пытанні адказала юрыстка Мінскай гарадской калегіі Дар'я Хаткевіч.
— Згодна з зместам арт. 31 Жыллёвага кодэкса, абавязак па ўнясенні платы за жыллёва-камунальныя паслугі належыць уласніку жылых і (або) нежылых памяшканняў з дня ўзнікнення права ўласнасці. Такім чынам, як толькі асоба стала ўласнікам, напрыклад, дома, то абавязак ужо ўзнікае.
Камунальныя плацяжы і падаткі пры долевай уласнасці: хто і колькі павінен плаціць
Адвакат удакладніла, што ўсе ўласнікі нясуць салідарную адказнасць па запазычанасці па плаце за жыллёва-камунальныя паслугі, па кампенсацыі выдаткаў на электраэнергію з моманту ўзнікнення права валодання і карыстання жылым памяшканнем, калі іншае не ўстаноўлена пісьмовай дамовай аб парадку карыстання жылым памяшканнем. Кожны ўласнік — самастойны плацельшчык падатку прапарцыйна сваёй долі.
— Разлік і налічэнне платы за жыллёва-камунальныя паслугі (за выключэннем электраэнергіі, газу і звадкаванага вуглевадароднага газу, што выкарыстоўваецца ў індывідуальных балонах або рэзервуарах) для жылых памяшканняў, якія знаходзяцца ў агульнай долевай уласнасці, ажыццяўляюцца для кожнага ўласніка прапарцыйна яго долі ў праве агульнай уласнасці, — патлумачыла Хаткевіч.
Акрамя таго, фарміруецца асобнае паведамленне аб памеры платы за жыллёва-камунальныя паслугі і платы за карыстанне жылым памяшканнем для кожнага з уласнікаў.
— Такім чынам, нават калі сыны не пражываюць у доме, яны як удзельнікі долевай уласнасці і ўласнікі абавязаныя ўдзельнічаць у выдатках па ўтрыманні дома. Зноў адзначу: калі іншае не ўстаноўлена пагадненнем паміж імі.
У адпаведнасці з палажэннямі Падатковага кодэкса, асобы, якія дасягнулі агульнаўстаноўленага пенсійнага ўзросту, вызваляюцца ад падатку на нерухомасць і зямельнага падатку ў дачыненні да аднаго жылога памяшкання ў шматкватэрным або ў блакіраваным жылым доме, што знаходзіцца ва ўласнасці або прынятае ў спадчыну (кватэра або пакой), долі ў праве ўласнасці або долі ў спадчыне на ўказаную маёмасць.
У дадзеным выпадку сюды таксама адносіцца адзін жылы дом з нежылымі пабудовамі (пры іх наяўнасці).
Важна: льгота ўдавы распаўсюджваецца толькі на яе долю. Паколькі сыны не з'яўляюцца пенсіянерамі (і калі ў іх няма іншых льгот, напрыклад, інваліднасці I—II групы), яны абавязаны выплачваць прадугледжаныя законам падаткі і плацяжы за свае долі ў поўным аб'ёме.
Што будзе, калі беларуска згадзіцца на ўмовы сыноў памерлага мужа?
Падпісанне дакумента, паводле якога ўдава бярэ на сябе ўсе выдаткі, можа пацягнуць розныя і не самыя прыемныя наступствы.
— Калі ўдава падпіша абавязацельства фактычна плаціць «за ўсіх», гэта не зробіць сыноў льготнікамі. Яна будзе плаціць іх падаткі са сваёй пенсіі па поўнай стаўцы, па сутнасці, губляючы перавагі ад сваёй льготы, — сказала экспертка.
Падпісаўшы такое пагадненне, удава добраахвотна адмаўляецца ад права патрабаваць ад сыноў памерлага мужа кампенсацыі выдаткаў у будучыні. Пры гэтым адзін з іх не працуе.
— Калі адзін з сыноў не працуе, цяжар утрымання яго долі поўнасцю ляжа на яе. Пры гэтым у дадзеным выпадку яна здзейсніць такі крок свядома і добраахвотна, чытаючы і падпісваючы згаданы дакумент. У выпадку яго запазычанасцяў перад дзяржавай або трэцімі асобамі гэты дакумент ніяк не абароніць маёмасць ад магчымых спагнанняў, — адзначыла юрыстка.
Законны механізм размеркавання плацяжоў існуе і ў дадзеным выпадку з'яўляецца найбольш бяспечным.
Уласнікі абавязаныя падзяліць асабовыя рахункі
Уласнікі жылога памяшкання, якое знаходзіцца ў агульнай долевай уласнасці, маюць права заключыць пагадненне аб парадку карыстання жылым памяшканнем і падзяліць асабовыя рахункі.
У гэтым выпадку кожнаму будуць прыходзіць асобныя квітанцыі прапарцыйна іх долям.
Згодна з п. 16 арт. 232 Падатковага кодэкса (Асаблівая частка), у выпадку, калі аб'ект падаткаабкладання знаходзіцца ў агульнай долевай уласнасці, падатак на нерухомасць фізічным асобам налічваецца кожнаму з удзельнікаў долевай уласнасці прапарцыйна яго долі ў праве ўласнасці на такі аб'ект падаткаабкладання.
Найбольш справядлівы і законны шлях — падзел рахункаў. У гэтым выпадку, калі беспрацоўны сын не будзе плаціць за сваю долю, гэта будзе яго асабісты доўг перад дзяржавай, які не закране пенсію і долю жанчыны.