The Telegraph: Рэжым у Тэгеране страчвае кантроль

На вуліцах гучаць заклікі да звяржэння тыраніі мул.

Пачатак 2026 года стаў адным з самых цяжкіх перыядаў для іранскіх уладаў за апошнія дзесяцігоддзі. Па ўсёй краіне ўспыхнулі масавыя антыўрадавыя пратэсты — найбольш маштабныя з часоў гібелі актывісткі Махсы Аміні у 2022 годзе. У пратэстах удзельнічаюць прадстаўнікі самых розных слаёў грамадства — ад гандляроў і рабочых да студэнтаў і пенсіянераў, піша The Telegraph (пераклад — сайтам Charter97.org).

На вуліцах гучаць заклікі да звяржэння духавенства, аднаўлення манархіі і ўсталявання свабод. Акцыі ахапілі краіну ад узбярэжжа Каспійскага мора да Персідскага заліва. Хоць эканамічны крызіс застаецца каталізатарам незадаволенасці, самі пратэстоўцы падкрэсліваюць, што гаворка не столькі пра цэны і інфляцыю, колькі пра барацьбу за вызваленне ад тэакратычнага рэжыму.

Сітуацыю для Тэгерана пагаршаюць знешнія фактары. Страта ключавых саюзнікаў і лагістычных каналаў, у тым ліку праз Венесуэлу, сур'ёзна ўдарыла па магчымасцях Ірана абыходзіць санкцыі, фінансаваць саюзныя групоўкі і падтрымліваць ваенную прамысловасць. Масква, адзін з галоўных партнёраў, засяроджаная на ўласных праблемах і не ў стане кампенсаваць гэтыя страты.

Унутры краіны ўлады адказваюць на пратэсты жорсткімі рэпрэсіямі. Паведамляецца пра перапоўненыя турмы, шматлікія ахвяры і рэйды ў бальніцах. Паводле дадзеных праваабаронцаў, у 2025 годзе колькасць пакаранняў смерцю ў Іране падвоілася, што сведчыць пра нарастаючую нестабільнасць, а не пра сілу рэжыму.

Большасць насельніцтва не памятае эпохі шаха і ўспрымае галоўнай крыніцай прыгнёту менавіта рэлігійную ўладу. Дадатковым фактарам нявызначанасці становіцца пытанне пераемнасці: 86-гадовы аятала Алі Хаменеі старэе, а магчымая перадача ўлады яго сыну выклікае ўсё большую раздражненасць у грамадстве.

Эканоміка краіны імкліва пагаршаецца. Інфляцыя расце, валюта падае, фіксуюцца выпадкі ўцёкаў капіталу і дэзертырства ў сілавых структурах. Эксперты ўсё часцей сыходзяцца ў меркаванні, што цяперашні рэжым можа не перажыць бліжэйшыя гады і, верагодна, завершыць сваё існаванне не пазней за смерць вярхоўнага лідара.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]