Патэнцыйна прыдатныя для жыцця планеты знаходзяцца там, дзе іх не чакалі навукоўцы
4- 30.01.2026, 12:21
- 5,358
Зроблена дзіўнае адкрыццё.
Жыццю ў тым выглядзе, у якім мы яго ведаем, патрэбная вада ў вадкім стане. Каб вада ў вадкім стане існавала на планеце, планета павінна знаходзіцца ў пэўнай вобласці, якая называецца жыццепрыдатнай зонай зоркі. Гэтая зона вызначаецца памерам зоркі і адлегласцю паміж планетай і зоркай.
Цяпер жа навукоўцы выявілі, што вада ў вадкім стане можа існаваць на планетах па-за межамі жыццепрыдатнай зоны зорак. Такім чынам, планеты, якія раней лічыліся непрыдатнымі для жыцця, могуць быць патэнцыйна прыдатнымі для жыцця. Даследаванне апублікавана ў часопісе The Astrophysical Journal, паведамляе Space.
Жыццепрыдатная зона зоркі — што гэта?
Жыццепрыдатная зона — гэта вобласць вакол зоркі, дзе на камяністай планеце можа існаваць вада ў вадкім стане. Гэта значыць, на планеце пануе такая тэмпература, пры якой вада не ператвараецца ў лёд або газ. Гэта традыцыйнае ўяўленне пра жыццепрыдатную зону зоркі.
У Сонечнай сістэме жыццепрыдатная зона пачынаецца прыкладна на арбіце Венеры, другой планеты ад Сонца, праходзіць міма арбіты Зямлі і цягнецца прыкладна да арбіты Марса. Традыцыйную мадэль жыццепрыдатнай зоны стварылі на прыкладзе Зямлі, якая атрымлівае патрэбную колькасць цяпла і энергіі для існавання вады ў вадкім стане і падтрыманні жыцця.
Большасць планет, падобных да Зямлі, круціцца вакол чырвоных карлікаў
Большасць выяўленых камяністых планет абарачаюцца вакол меншых, больш халодных за Сонца зорак, вядомых як чырвоныя карлікі. Іх больш за ўсё ў нашай галактыцы — Млечным Шляху.
Але многія з гэтых планет заўсёды павернутыя да сваёй зоркі толькі адным бокам. Таму на адным баку планеты заўсёды дзень, а на другім пануе вечная ноч. Паколькі такія планеты знаходзяцца блізка да сваіх зорак, лічылася, што ні на спякотным дзённым баку, ні на халодным начным баку не можа існаваць жыццё, бо вада не будзе знаходзіцца ў вадкім стане.
Больш планет, прыдатных для жыцця, чым меркавалася
Навукоўцы стварылі новую кліматычную мадэль, якая паказала, што такія планеты могуць утрымліваць ваду ў вадкім стане на сваім начным баку, нават калі яны знаходзяцца па-за межамі традыцыйнай жыццепрыдатнай зоны зоркі. Навукоўцы высветлілі, што нават умераны перанос цяпла з дзённага на начны бок планеты можа падтрымліваць тэмпературу на начным баку вышэй за нуль. Гэта значыць, вада ў вадкім стане можа існаваць, нават калі планета знаходзіцца бліжэй да сваёй зоркі, чым Зямля да Сонца. Гэта значыць, на такіх планетах ёсць умовы для ўзнікнення і развіцця жыцця, лічаць навукоўцы.
Аўтары даследавання кажуць, што, зыходзячы з атрыманых дадзеных, традыцыйную жыццепрыдатную зону зорак трэба пашырыць. Высновы навукоўцаў пацвярджаюць нядаўняе выяўленне ў атмасферы некаторых камяністых планет, якія круцяцца вакол чырвоных карлікаў, вадзяной пары і іншых лятучых газаў. Але лічылася, што такія злучэнні не могуць існаваць ва ўмовах гэтых планет.
Вынікі даследавання паказваюць, што такія планеты могуць захоўваць значную колькасць вады, нягледзячы на тое, што знаходзяцца па-за межамі класічных жыццепрыдатных зон. Але навукоўцы лічаць, што жыццепрыдатную зону зорак трэба пашырыць у абодвух напрамках. Гэта значыць, патэнцыйна прыдатныя для жыцця светы могуць знаходзіцца не толькі вельмі блізка да зорак, але і далей, чым Зямля ад Сонца.
Лічыцца, што на больш далёкіх планетах вада павінна існаваць у выглядзе лёду, бо туды паступае мала зорнага святла і цяпла. Але новая кліматычная мадэль паказвае, што нават на такіх планетах вада ў вадкім стане можа існаваць пад тоўстымі пластамі лёду, у выглядзе падлёдных азёр. Пад тоўстымі пластамі лёду цяпло з нетраў планеты можа расплаўляць лёд знізу, утвараючы азёры з вадой у вадкім стане. На Зямлі такія азёры існуюць у Антарктыдзе і падтрымліваюць мікрабнае жыццё. Гэта значыць, што вада ў вадкім стане на паверхні — не адзінае магчымае асяроддзе жыцця на планеце.
Гэта даследаванне пашырае дыяпазон планет, якія можна лічыць патэнцыйна прыдатнымі для жыцця.
Дзіўнае адкрыццё: патэнцыйна прыдатныя для жыцця планеты знаходзяцца там, дзе іх не чакалі навукоўцы
Новае даследаванне мяркуе, што жыццё на планетах можа існаваць далёка за межамі традыцыйнай жыццепрыдатнай зоны зорак.