«Гэта яны называюць артэзіянскай»

Мінчанка абурылася якасцю вады і паказала фільтр.

Улады яшчэ летась у студзені адрапартавалі, што Мінск поўнасцю перайшоў на артэзіянскую ваду. Тады розніцу заўважылі не ўсе. Праз год абмеркаванні якасці вады з-пад крана ў сталіцы працягваюцца. Так, мінчанка Крысціна прыйшла да высновы, што яе «піць забаронена». Пад яе постам у Threads разгарэлася дыскусія. «Зеркало» спытала вучонага-хіміка Сяргея Бесараба, ці ёсць у мінчукоў падставы для панікі.

«У такой вадзе мы гатуем, купаем дзяцей і гэтак далей»

Карыстальніца Threads Крысціна жыве ў «Мінск Мір». У ваннай у жанчыны стаіць праточны фільтр для душа, які ўбудоўваецца проста ў лейку. Унутры яго — спецыяльныя картрыджы.

Як сцвярджае Крысціна, яна карысталася фільтрам два дні, і пасля гэтага ён набыў карычняваты адценне. На падставе гэтага беларуска робіць выснову: «У „Мінск Мір“ катэгарычна забаронена піць ваду з-пад крана!»

— Фільтру два дні! — эмацыйна піша Крысціна, маючы на ўвазе карычневы картрыдж. — У такой вадзе мы гатуем, купаем дзяцей і гэтак далей. Гэтую ваду яны называюць артэзіянскай. Калі хто-небудзь шукае прычыну выпадзення валасоў, пачніце з вады.

Пост Крысціны аказаўся папулярным — за суткі яго прагледзелі больш за 155 тысяч разоў. У каментарыях людзі пачалі дзяліцца фота сваіх картрыджаў з фільтраў — яны рыжавага або чорнага колеру. На думку мінчукоў, усё гэта азначае, што з крана цячэ вада не найлепшай якасці.

«Апошні год практычна штодзень брудная вада. Колькі б я ні звярталася ў 115 і вадаканал, нічога не змяняецца».

«Я паспрала белыя рэчы, новую кафтачку дачкі. А ў нас хтосьці вырашыў пакалупаць водаправод. Вада амаль увесь час брудная, і ім начхаць. Цяпер адзенне шэра-бэжавaе. Увесь гэты бруд цяпер у валокнах, і яго не вывесці».

«З пераездам у Фрунзенскі раён стан скуры галавы вельмі пагоршыўся, валасы жудасна выпадаюць, але я пераехала сюды на познім тэрміне цяжарнасці, спісвала на цяжарнасць і пасляродавы перыяд. Так, дастаткова паглядзець на баночкі, якія стаяць на ванне, абсалютна [усе яны] у жоўтым налёце, і на маю матавую чорную душавую сістэму, якая ўся белая. Раней жылі ў Заводскім — якасць вады там выдатная. Для дзяцей, пітва, гарбаты дагэтуль заказваем ваду ў 19-літровых бутлях».

«Мы здавалі ваду на аналіз паўгода таму — паводле лабараторыі вада добрая, усе паказчыкі ў межах нормы».

«Лічу, што нават калі вы ачышчаную ваду будзеце праганяць праз фільтры, то вынік атрымаеце аналагічны, толькі не за два дні, а за пару тыдняў. У вадзе заўсёды ёсць нейкія прымесі. Дзеля справядлівасці, вада ў Мінску не мае паху, пасля фільтрацыі мы п'ём».

«Людзі проста не бачылі вады, у якой высокая канцэнтрацыя жалеза»

Вучоны-хімік Сяргей Бесараб, каментуючы абурэнне жыхароў сталіцы, найперш адзначае: цёмныя фільтры выклікаюць паніку, бо многія «прывыклі ацэньваць свет вачыма» у першую чаргу. А ўжо потым аналізаваць. На справе ж бурый колер фільтра зусім не азначае, што вада брудная, запэўнівае ён.

— Улады носяцца з артэзіянскай вадой, таму што быў час, калі водазабор ажыццяўляўся з адкрытых крыніц, то-бок з Мінскага мора. Такая вада патрабуе больш жорсткага мікрабіялагічнага абеззаражвання. Плюс ёсць верагоднасць, што з улікам беларускай экалогіі туды могуць трапіць цяжкія металы, антыбіётыкі, гармоны, кантрацэптывы — чаго там толькі няма. Таму сэнс пераходу на артэзіянскую ваду ўсё ж такі ёсць.

Чытаючы меркаванні ў Threads, можа падацца, што людзі ўспрымаюць артэзіянскую ваду як аўтаматычна чыстую і без прымешак. Бесараб тлумачыць: на справе яна стагоддзямі магла знаходзіцца пад зямлёй паміж пластамі парод.

— А што такое пароды? Гэта тыя самыя хімічныя элементы. У Мінску, ды і ўвогуле ў Беларусі, горныя пароды перанасычаныя жалезам і марганцам, — тлумачыць ён.

Але калі пад зямлёй жалеза двухвалентнае (і таму растворанае ў вадзе, якая застаецца празрыстай), то пры кантакце з кіслародам акісляецца, становіцца трохвалентным — і выпадае ў асад у выглядзе новага злучэння. Яно ўжо мае цагляна-чырвоны колер (прасцей кажучы, гэта звыклая іржа). І менавіта яе часціцы затрымліваюць фільтры, з-за чаго і афарбоўваюцца ў рыжы колер. Пацямнець жа фільтры могуць з-за марганцу, працягвае Сяргей.

— Фільтр выступае як канцэнтратар. Праз яго за пару дзён праходзіць, скажам, кубаметр вады — гэта 1000 літраў. Няхай канцэнтрацыя жалеза ў межах нормы, 0,3 мг на літр. Памнажаем на 1000 літраў — атрымліваецца 300 мг, што прыблізна паўграма, — тлумачыць хімік. — Фільтр будзе збіраць гэта ўсё. Але я паглядзеў пасты ў Threads — людзі проста не бачылі вады, у якой высокая канцэнтрацыя жалеза. Там за дзень фільтр ператвараецца ў «шакаладку».

Высокае ўтрыманне прымешак у вадзе можа быць звязана і са станам водаправода, адзначае суразмоўца. Бо нават калі на этапе ачысткі з вады прыбяруць жалеза, далей яна пацячэ па трубах, якім можа быць невядома колькі гадоў.

— Вы бачыце, колькі праблем з ацяпленнем: пастаянна нейкія прарывы, яшчэ нешта. Тое самае і тут. Магістралі сталёвыя, ляжаць з брэжнеўскіх часоў. Вада банальна змывае плёнкі і прадукты карозіі, што дае так званае другаснае забруджванне, — тлумачыць вучоны. — То бок справа можа быць увогуле не ў тым, што вада дрэнная, а ў тым, што вашы трубы ў жахлівым стане. У любым выпадку я б сказаў так: калі ваш фільтр пацямнеў, гэта значыць, што ён працуе. Абурацца з гэтай нагоды — гэта як скардзіцца на пыласос, што ў ім назапашваецца пыл.

Што будзе, калі не ставіць фільтр і піць ваду з высокім утрыманнем жалеза? На гэтае пытанне ў Сяргея просты адказ: нічога.

— Жалеза засвойваецца толькі калі яно растваральнае. Нерастваральнае выводзіцца разам з прадуктамі жыццядзейнасці чалавека. Так, эстэтычна непрыемна піць такую ваду, у яе можа быць металічны прысмак, яна можа падфарбоўваць эмаль зубоў. Але фізіялагічна ніякай праблемы няма, — запэўнівае ён. — Нават у празрыстай крынічнай вадзе вельмі высокі ўзровень жалеза. Проста мы яе п'ём адразу, у момант, а не праганяем праз кіламетры труб.

Таму, рэзюмуе вучоны, бурый колер фільтра не кажа пра тое, што вада дрэнная. Хвалявацца варта больш з-за таго, чаго мы не бачым, перакананы ён.

— Напрыклад, забруджванне вады нітратамі. Ад іх яе не чысцяць, ды і па вялікім рахунку спосабаў ачысткі асабліва няма, — кажа Бесараб. — Ці тыя ж антыбіётыкі. Усяго гэтага не заўважаюць, канцэнтруючыся на колеры фільтраў. Але калі сапраўды хочацца даведацца якасць сваёй вады, дык не фільтры трэба выкладаць у Threads, а ўзяць пробу, занесці ў цэнтр гігіены [і эпідэміялогіі]. Там на камерцыйнай аснове робяць аналізы. І нейрасетка прааналізуе вынікі і дасць зводку па перавышэннях: небяспечна — не небяспечна. Усё робіцца літаральна за тыдзень.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]