Правал аналага Starlink у Расіі: з'явіліся цікавыя дэталі

Чаму «абнуліліся» магчымасці касмічнай «звышдзяржавы» і што будзе далей?

Нядаўна стала вядома пра правал праекта расійскага аналага Starlink, адказнасць за рэалізацыю якога на сябе ўзяла кампанія «Бюро 1440». Яна не змагла на працягу года вырабіць першыя 16 нізкаарбітальных спадарожнікаў шырокапалоснага доступу ў інтэрнэт, якія і павінны былі стаць першай працоўнай партыяй на арбіце.

Чаму так атрымалася і якая баталія хутка разгорнецца ў Расіі, гаворыцца ў матэрыяле сумеснага праекта OBOZ.UA і групы «Інфармацыйны супраціў».

Хроніка «катастрофы»

Такі вынік не здзівіў. У красавіку мінулага года ў артыкуле «У Расіі «сур'ёзна занепакоіліся» аналагам Starlink: каму даручаны праект і наколькі рэальна пераплюнуць дзецішча Маска» я адзначыў шэраг фактараў, згодна з якімі сучасная расійская касмічная галіна ніяк не зможа пацягнуць настолькі амбіцыйны і высокатэхналагічны праект, як Starlink.

Згодна з расійскімі планамі кампанія «Бюро 1440» (былы «Мегафон 1440») павінна была да 2030 года запусціць у космас 292 касмічныя апараты і яшчэ 91 — на замену тым, што адслужылі свой тэрмін. Кошт праекта ацэньвалі ў 445 мільярдаў рублёў, або амаль 5 млрд долараў па няўстойлівым курсе.

Але ўжо ў чэрвені кіраўнік «Раскасмаса» Дзмітрый Баканаў зрабіў не амбіцыйную, а, як на мяне, мяжуючую з шызоіднай недарэчнасцю заяву пра тое, што да 2035 года на арбіце ў рамках праекта «Rassvet» будуць разгорнутыя больш за 900 нізкаарбітальных спадарожнікаў, прызначаных для забеспячэння шырокапалоснага доступу ў інтэрнэт.

На момант, калі рабілася гэтая заява, у гісторыі з праектам «Rassvet» ужо адчувалася пэўная прафанацыя. Тым больш што «Бюро 1440» ў 2023 годзе ажыццявіла запускі першых шасці тэставых спадарожнікаў «Rassvet», якія забяспечвалі хуткасць перадачы дадзеных да 12 Мбіт/с з затрымкай да 41 мілісекунды. Але нюанс гэтых спадарожнікаў у тым, што сабраныя яны былі пераважна з заходніх камплектуючых, пастаўкі якіх з-за санкцый цяпер для РФ закрытыя.

То-бок з 2023 года Расія не змагла сабраць 16 спадарожнікаў для здзяйснення хаця б першага, пілотнага пуску?

Нічога дзіўнага, асабліва з улікам таго, што гэта не першы правальны расійскі касмічны праект — канкурэнт Starlink.

Правал «Сферы»

Калі кіраўніком «Раскасмаса» быў вялікі аматар батутаў Дзмітрый Рагозін, ён вельмі актыўна папулярызаваў праект глабальнай спадарожнікавай сістэмы «Сфера». Гэты праект прадугледжваў размяшчэнне на наваколазямной арбіце групоўкі з 638 спадарожнікаў, з якіх 334 — спадарожнікі сувязі, 55 — навігацыі і 249 — апаратаў дыстанцыйнага зандзіравання Зямлі.

На першы погляд гучыць даволі нядрэнна, але адразу было зразумела не толькі тое, што гэты праект тэхнічна і тэхналагічна Расія не зможа рэалізаваць, але і тое, што гэта была чарговая «пацемкінская вёска» для распілу бюджэтных сродкаў. І першай прыкметай было тое, што «Сфера» ацэньвалася ў 2021 годзе ў астранамічныя 1,5 трлн рублёў, або па курсе таго часу — 60 мільярдаў долараў.

Праект «Раскасмаса» быў нават даражэйшы за бюджэт SpaceX на запуск 12 тысяч спадарожнікаў Starlink у 10 млрд долараў.

Паўтаруся: запуск 12 тысяч спадарожнікаў Starlink за $10 млрд і праект «Сфера» з 638 спадарожнікаў за $60 млрд. Відавочна, Дзмітрый Рагозін такім чынам хацеў сабе зарабіць на пенсію.

З іншага боку, праект «Rassvet» хоць і таннейшы за «Сферу» ў 12 разоў, але пры гэтым ён усяго ўдвая таннейшы за Starlink, што таксама відавочна намякае на карупцыйную складовую больш бюджэтнай прафанацыі ад «Бюро 1440».

Але значна цікавей з «Rassvet» і «Сферай» тое, што іх гісторыя, відавочна, не скончана, бо яна не пра тэхналагічны прарыў, а пра барацьбу за карыта.

Карупцыйная баталія за космас

У гісторыі расійскіх аналагаў Starlink цікава тое, што кожны з іх мае свайго ўплывовага лабіста. У прыватнасці, для «Сферы» лабістам выступаў віцэ-прэм'ер Дзяніс Мантураў, і праект прасоўваўся праз «Раскасмас» не проста так, а дзякуючы цеснай сувязі Мантурава з распіламі ў касмічнай сферы праз былога «касманаўта» Дзмітрыя Рагозіна.

Са свайго боку праект ад «Бюро 1440» лабіруюць Максут Шадаеў, міністр лічбавага развіцця, і «Ростэлеком».

І вось больш танны «Rassvet» праваліўся на старце. Гэта відавочна можа прастымуляваць «Сферу» з выразным пасылам: так, дорага, так, 1,5 трыльёна рублёў, але, маўляў, цана абгрунтаваная і рэалізаваць гэта рэальна толькі за такія грошы ў цяперашніх, няпростых умовах.

То-бок правал запуску пілотнай партыі «Rassvet» толькі яшчэ больш разагрэе карупцыйную канкурэнцыю праектаў, якія так ніколі і не будуць рэалізаваныя. Але нам выгадна, каб бюджэтныя сродкі РФ рассяроджваліся па як мага большай колькасці напрамкаў, а не канцэнтраваліся выключна на вайне.

У пэўным сэнсе падтрымліваем абодва бакі наспяваючай бітвы павукоў у слоіку — на фоне дэманстрацыі абсалютнай тэхналагічнай немачы так званай касмічнай «звышдзяржавы».

Дарэчы, на сёння на арбіце Зямлі знаходзяцца 9 500 спадарожнікаў Starlink, а Федэральная камісія ЗША (FCC) адабрала пашырэнне сеткі да 15 000 спадарожнікаў — з патэнцыйным разглядам павелічэння групоўкі ў будучыні.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]