Праклён Лукашэнкі

Тое, што адбываецца, нагадвае бясконцае «перацягванне каната».

Кадры сцягваюцца ў Мінск. А па краіне людзей звальняюць больш, чым наймаюць, піша рэсурс «Вашы грошы».

На беларускі рынак працы сёння заўважна ўплывае адразу некалькі негатыўных фактараў: дэмаграфія пагаршаецца, міграцыя вымывае кадры, метады рашэння праблемы з боку ўладаў могуць працаваць у кароткатэрміновай перспектыве, але ў доўгатэрміновай ствараюць яшчэ больш небяспечную сітуацыю.

Урад можа скарачаць «адток мазгоў» і рабочых рук у суседнія краіны толькі забароннымі метадамі, якія ў сучасным свеце працуюць дрэнна.

Тое, што адбываецца, нагадвае бясконцае «перацягванне каната». За студзень–кастрычнік 2025 года арганізацыі па краіне прынялі 649,3 тыс. чалавек, а звольнілі 668,7 тыс. Вынік — мінус 19,4 тыс. занятых паводле балансу найму/звальненняў за дзесяць месяцаў.

Амаль кожны месяц з эканомікі ў суме выходзіць больш людзей, чым прыходзіць.

Рынак працы становіцца «бутэлькавым гарлышчам» — прадпрыемствы могуць мець заказы і магутнасці для вытворчасці, але не знаходзяць людзей для яе выканання.

Дэфіцыт кадраў разганяе выдаткі і б'е па якасці тавараў і паслуг — ад прамысловасці да медыцыны і адукацыі.

Калі на доўгім адрэзку часу звальненняў устойліва больш, чым найму, гэта звычайна азначае адно з двух: рынак працы «ссыхаецца» за кошт дэмаграфіі і ад'езду, або гэта адбываецца праз тое, што эканоміка не можа прапанаваць людзям працоўныя месцы. Магчымы і самы непрыемны варыянт: адбываецца і тое, і другое.

Сталіца — у плюсе, вобласці — у мінусе

Паразгледзім, як адбывалася перамяшчэнне працоўнай сілы на рынку працы апошнім часам. Па выніках студзеня–кастрычніка 2025 года Мінск аказаўся нетта-атрымальнікам: +2 128 занятых (166 998 прынята супраць 164 870 звольнена). Мінская вобласць — таксама ў невялікім плюсе: +241. А вось усе астатнія рэгіёны сышлі ў мінус: найбольшы адток бачым з Віцебскай вобласці (–5 643 чалавек), следам у антырэйтынгу размясцілася Гомельская вобласць (–5 278 чалавек), у сярэдзіне — Магілёўшчына (–4 166 чалавек), крыху лепш справы ў Брэсцкай (–3 365 чалавек) і Гродзенскай (–3 320 чалавек) абласцях.

Нягледзячы на тое, што заработныя платы ў сталіцы паступова набліжаюцца да рэгіянальных, працоўная сіла перацякае туды, дзе застаецца больш праектаў, інфраструктуры і выбару. У рэгіёнах рынак звужаецца і становіцца залежным ад пары буйных гульцоў.

У выніку мы назіраем перакосы на рынку працы ў цэлым.

Па-першае, растуць выдаткі там, дзе людзей не стае. Дэфіцыт кадраў вымушае павышаць аплату і змагацца за супрацоўнікаў не эфектыўнасцю, а «пераманіваннем».

Па-другое, якасць паслуг прасядае там, дзе кадравы голад становіцца нормай. Перш за ўсё гэта б'е па сферах, дзе людзей нельга «замяніць працэсам»: адукацыя, медыцына, сэрвісы — літаральна тыя напрамкі, якія наўпрост уплываюць на будучыню грамадства.

Па-трэцяе, працягвае ўзмацняцца цэнтралізацыя. Сталіца і Мінская вобласць прыцягваюць людзей за кошт унутраных рэсурсаў. А гэта значыць, што ў астатніх рэгіёнах сітуацыя з кожным годам становіцца ўсё больш сумнай.

У выніку Беларусь усё больш упіраецца не ў «няма заказаў» і не ў «няма заводаў», а ў банальнае «няма людзей». Калі вам распавядаюць пра чарговае «беларускае эканамічнае дзіва» ў выглядзе практычна нулявога беспрацоўя паводле афіцыйнай статыстыкі, памятайце: у нашым выпадку гэта не дзіва, а праклён.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]