Modern Diplomacy: «Сярэднія дзяржавы» фармуюць новы сусветны парадак
1- 21.01.2026, 10:42
- 2,698
Гэтыя дзяржавы выбудоўваюць прагматычныя адносіны са звышдзяржавамі.
Сусветная сістэма імкліва сыходзіць ад амерыканскай аднаполярнасці да больш складанай мадэлі, якая спалучае элементы суперніцтва ЗША і Кітая з нарастаючай многапалярнасцю. Аслабленне лідарскай ролі Вашынгтона, асабліва ў перыяд прэзідэнцтва Дональда Трампа, а таксама падрыў міжнародных нормаў на тле вайны Расіі супраць Украіны і іншых крызісаў стварылі прастору для ўзмацнення так званых сярэдніх дзяржаў, піша Modern Diplomacy (пераклад — сайт Charter97.org).
Краіны, як-от Турцыя, Бразілія, Інданезія, В'етнам, Індыя і Польшча, сёння адыгрываюць значна больш актыўную ролю ў сусветнай палітыцы. Яны выкарыстоўваюць перыяд глабальных змен для пашырэння стратэгічнай аўтаноміі, выбудоўваючы прагматычныя адносіны як з ЗША, так і з Кітаем, не абмяжоўваючы сябе жорсткімі саюзніцкімі абавязацельствамі.
У адрозненне ад эпохі халоднай вайны, цяперашняе суперніцтва паміж Вашынгтонам і Пекінам менш ідэалагізаванае і значна мацней звязана з эканомікай. Кітай глыбока інтэграваны ў сусветную эканамічную сістэму, а многія сярэднія дзяржавы маюць цесныя сувязі адразу з абедзвюма звышдзяржавамі. Гэта дазваляе ім лавіраваць паміж цэнтрамі сілы, атрымліваючы выгаду ад супрацоўніцтва з кожнай з іх.
Нават традыцыйныя саюзнікі ЗША ўсё часцей дзейнічаюць, зыходзячы з уласных інтарэсаў. Так, Турцыя, застаючыся членам НАТА, закупае расійскую зброю і энерганосьбіты, а Індыя супрацоўнічае з ЗША ў сферы бяспекі, але адначасова нарошчвае гандаль з Расіяй.
Эксперты адзначаюць, што роля сярэдніх дзяржаў будзе толькі расці. Яны ўсё актыўней задаюць правілы ў сваіх рэгіёнах, прасоўваюць шматбаковыя фарматы і бяруць на сябе функцыі пасярэднікаў у канфліктах. Нават калі ЗША паспрабуюць вярнуць страчаныя пазіцыі, структурны зрух у бок многапалярнага свету ўжо стаў незваротным.