«А ўрад Беларусі добра ставіцца да Шагала?»

Галоўнага балетмайстра мінскага Вялікага тэатра абвінавацілі ў плагіяце.

Расійскі танцоўшчык і харэограф Алег Габышаў абвінаваціў у плагіяце Ігара Колба, галоўнага харэографа Нацыянальнага тэатра оперы і балета Беларусі. Інфармацыя пра гэта з’явілася ў інстаграме Габышава, піша «Зеркало».

Паводле слоў Габышава, паўтара года таму ён даведаўся, што мінскі тэатр зацікаўлены ў ідэях. Ён прапанаваў паставіць у Беларусі балет пра мастака Марка Шагала, ураджэнца Віцебска.

«Уявіце: «Шагал: Палёт над горадам». У двух актах — ад нараджэння ў Віцебску, які палае ад пажару, ад пошуку сябе ў мастацтве, ад кахання з першага погляду з Белай (ягонай музай на ўсё жыццё), дзе таксама не ўсё так проста: ён бедны, яна з заможнай сям’і, але сэрца перамагае. Да бітвы стыляў з [мастакам Казімірам] Малевічам у рэвалюцыйным Віцебску. Каларытныя палатны ажываюць у танцы, супрэматычныя квадраты змагаюцца з паэтычнымі лініямі Шагала, а фінал — грандыёзны ўзлёт над радзімай пад беларускія матывы», — пісаў пра сваю ідэю Габышаў.

Харэограф сцвярджае, што напісаў ліст кіраўніцтву сталічнага тэатра, пасля чаго яго запрасілі ў Мінск. Туды ён прыехаў за свой кошт. На сустрэчы з генеральным дырэктарам Кацярынай Дулавай і галоўным харэографам тэатра Ігарам Колбам Габышаў распавёў пра сваю ідэю. Гендырэктар і галоўны харэограф засумняваліся: «А ўрад Беларусі добра ставіцца да Шагала?» (між тым у Віцебску існуе дзяржаўны музей гэтага мастака). Расіянін здолеў пераканаць іх у адваротным.

Паводле слоў Габышава, па выніках размовы яму прапанавалі дэталёва распісаць лібрэта. Праз месяц ён адправіў у Мінск гатовы тэкст, а таксама візуальныя выявы, якія можна выкарыстоўваць для дэкарацый. «Сцэнарый спадабаўся, патрабуе абмеркавання. На 2025 планы закрытыя — на 2026 у галаве», — прыводзіць ён адказ з Мінска.

Ідэя балета пра Шагала ў Мінску сапраўды абмяркоўвалася. Планы пра пастаноўку агучваліся яшчэ ў лютым 2025 года. Судзячы па ўсім, гаворка якраз пра перамовы з Габышавым — фраза «на 2025 планы закрыты» сведчыць, што размова з ім ішла на пачатку года.

26 снежня 2025-га тэатр афіцыйна абвясціў, што балет пра Шагала стане прэм’ерай наступнага сезона і будзе пастаўлены восенню-зімай 2026 года. «А пазавчора (пост Габышава з’явіўся 30 снежня. — Заўв. рэд.) пішуць сябры: «Алег, а ты ведаеш, у тэатры афіцыйна абвясцілі пра будучую пастаноўку ў 26-м пра Шагала!» Я: «Гэта ж узрушальна!» «Але ставіць яе будзе галоўны харэограф тэатра — Ігар Колб, ужо распрацоўваюць эскізы дэкарацый і абмяркоўваюць музыку з дырыжорам», — адзначыў Габышаў у пасту.

Удакладнім, што пакуль тэатр не абвяшчаў прозвішча харэографа. Але, судзячы па ўсім, ім сапраўды стане Колб, які ажыццяўляе ўсе апошнія харэаграфічныя пастаноўкі ў Оперным.

Пасля паста Габышава сваю гісторыю ў сацыяльных сетках распавяла харэограф Ксенія Звярева (у мінулым яна танцавала ў мінскай трупе як танцоўшчыца). У 2023 годзе яна прапанавала паставіць у Мінску балет, прысвечаны легендарнаму Уладзіміру Мулявіну, лідару гурта «Песняры». Паводле яе слоў, Колб ужо тады быў супраць. Аднак Звярева здолела атрымаць падтрымку сваякоў Мулявіна і Міністэрства культуры Беларусі. Па яе словах, у лютым 2024-га тэатр аднагалосна ўхваліў прэм’еру спектакля, яе прызначылі на студзень 2026 года (за прагаласаваў і Колб).

«Дырэктар дае пісьмовае распараджэнне збіраць каманду на мой меркаванне і распрацоўваць эскізы па сцэнаграфіі, касцюмах, відэакантэнце і святлу. Таксама просяць падаць поўны каштарыс. А праз год будуць планаваць асноўнае пасяджэнне мастацкага савета. Я збіраю каманду — расійскія хлопцы, вопытныя прафесіяналы, заслужаныя ўладальнікі значных прэмій. Яны пачынаюць працаваць над стварэннем эскізаў да спектакля. Бо ўсё, што было апісана вышэй і на такім узроўні, — гэта гарантыя таго, што спектакль будзе. Па лібрэта пішацца музыка, малююцца эскізы, уся каманда цесна і актыўна працуе над стварэннем спектакля. На працягу года мы неаднаразова спрабуем звязацца з генеральным дырэктарам тэатра, каб распавесці пра тое, як ідзе работа, і падпісаць папярэднія дакументы. У тэатрах гэта звычайная практыка, калі яшчэ не настаў час для падпісання самога дагавора. Хоць ён ужо павінен быў наступіць. Аднак дырэктар увесь час то заняты, то ў камандзіроўцы, то яшчэ якаясьці паважная прычына», — распавяла ў сацсетках Звярава.

А праз год, у разгар падрыхтоўкі балета, у Мінску прайшоў чарговы худсавет, на якім усе супрацоўнікі тэатра (акрамя прадстаўніка Міністэрства культуры) выступілі супраць пастаноўкі (паводле слоў Звяравай, актыўнічаў Колб) і прагаласавалі за тое, каб адмяніць прэм’еру.

«Таленавітыя людзі ва ўсе часы былі аб’ектам зайздрасці. Гэта прайшоў і герой вашага балета Уладзімір Мулявін. Пасля таго як ген. дырэктар тэатра сказала, што яна не бачыць у асобе Песняра «нацыянальнага героя», а мяне забаранілі пускаць у тэатр», — пракаментавала гэты пост Марына Мулявіна, дачка лідара «Песняроў».

Тым часам апошняй па часе прэм’ерай Ігара Колба ў Оперным стаў балет «Шчаўкунчык» (першы паказ адбыўся ў лістападзе 2025 года). Ён атрымаў абсалютна разгромныя адмоўныя водгукі. У Theads вірусіцца статус пра гэты спектакль, які ўжо сабраў 222 тысячы праглядаў. «Небяспечна прыходзіць у Вялікі тэатр Беларусі на «Шчаўкунчыка». Калі вы любіце балет, калі вы любіце танцы, калі вы любіце харэаграфію, калі вы любіце эстэтыку ў танцы. Ідзіце на «Шчаўкунчыка», калі вам важныя дэкарацыі, а не балет, калі вы хочаце паглядзець навагодні спектакль», — піша карыстальніца eketerina.vk. На выкладзеным ёй відэа можна ўбачыць, як саліст не можа ўтрымаць на руках сваю партнёрку.

Пасля шэрагу адмоўных водгукаў пра «Шчаўкунчыка» Оперны закрыў магчымасць каментаваць статусы ў сваіх сацсетках.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]